DAS LEBEN DER ANDEREN

Oost-Duitsland is weer helemaal hot. Meer en meer films over dit vergane land duiken op. Enerzijds uit nostalgie, anderzijds om in het reine te komen met het verleden. Na Goodbye Lenin en andere pareltjes krijgen we nu een film over een donker hoofdstuk uit de DDR, de Stasi, oftewel de Staats Veiligheid die iedereen in het oog hield.
 
We schrijven 1984. De glasnost van Gorbatsjov is nog veraf, en Oost-Duitsland zit volop in zijn socialistische periode. De Stasi is verantwoordelijk om alle dissidente figuren op te sporen en te elimineren. Hiervoor zijn alle middelen goed: van afpersing tot undercoveragenten. Wie ook maar een beetje verdacht wordt, krijgt afluisterapparatuur geplaatst in zijn huis en wordt de klok rond bewaakt.
 
Hauptmann Gerd Wiesler is één van de topleden van de Stasi en volgt de regeltjes precies op. Met zijn dodelijke efficiëntie slaagt hij erin om iedereen onmiddellijk te doorzien. Op een dag moet hij theaterauteur Georg Dreyman (Sebastian Koch) afluisteren. Deze wordt er van verdacht nauwe banden te hebben met figuren die het Westen meer genegen zijn dan hun eigen republiek. Na verloop van tijd begint hij zich echter meer en meer te betrekken bij het leven van Dreyman en zijn vriendin, de actrice Christa-Maria Sieland, tot hij ook echt actief gaat ingrijpen.
 
Das Leben Der Anderen slaagt er perfect in om de onderdrukking over te brengen die er was in de DDR. Niemand mocht zijn gevoelens uiten, en alles, tot de kunst toe, was onder controle van de staat. Verwacht hier dus geen geïdealiseerd verhaal, maar een keiharde weergave van hoe het er toen aan toe ging.
 
Vanaf het begin van de film word je geconfronteerd met de technieken die de Stasi in de jaren tachtig gebruikten. Van ondervragingstechnieken tot de modernste afluisterapparatuur voor die tijd, alles wordt haarfijn uitgelegd. Voor de mensen die er toen aan meewerkten leek het de normaalste zaak van de wereld, en dat is net wat de film dat onheilspellende karakter meegeeft.
 
De aaneenschakeling van sterke scènes maakt dat de film, ondanks de vele dialogen en de lange tijdsduur, een sterk tempo aanhoudt en geen minuut verveelt. Dankzij een knappe montage worden sommige scènes ondraaglijk spannend gemaakt, en getuigen van een grote beheersing van hun vak door de makers. Geen enkele scène is overbodig of langdradig, en alles speelt een rol in het verhaal.
 
De locaties worden grauw en donker voorgesteld, net zoals we ons het DDR van die tijd voorstellen. De geloofwaardigheid is dan ook optimaal, en niet in het minst door de ijzersterke prestaties van de acteurs. De compleet emotieloze Wiesler slaagt erin om zowel afschrikwekkend, meelijwekkend en beminnelijk over te komen. Ook de andere, voor ons meestal onbekende acteurs, spelen verschrikkelijk goed.
 
Nergens vervalt de film in overdreven emoties, goedkope sensatie of vingergeschud. De DDR is slechts de achtergrond om een verhaal over mensen te vertellen, die proberen hun leven zo goed en zo kwaad mogelijk te leiden in een samenleving die hen onderdrukt. Morele dilemma's duiken om de haverklap op, maar altijd blijven de personages geloofwaardig. Je leeft met hen mee tot het einde dat, zonder overdreven melig te worden, niemand ongeroerd zal laten.
 
Eén van de meest bloedstollende scènes is die waarin een jonge werknemer van de Stasi een grap vertelt over de leider van de DDR. Deze wordt per ongeluk gehoord door één van zijn oversten. Deze kan er aanvankelijk wel mee lachen en dolt zelf wat met de jonge werknemer, maar pas op het einde van de film wordt het duidelijk wat hij écht van de mop vond. Dit is maar één van de vele scènes die in het geheugen gegrift blijven en deze film tot ver boven de middelmaat verheffen.
 
Das Leben Der Anderen wordt nu al omschreven als de beste Duitse film van de afgelopen jaren, en naar onze mening zal dit niet ver van de waarheid liggen.