THE LAST KING OF SCOTLAND

Je bent jong en je wilt wat. Met je kersvers diploma geneeskunde op zak kies je niet voor het comfortabele leven als huisarts, maar trek je naar het zo goed als onbekende Oeganda. En voor je het weet ben je de lijfarts van één van de meest wreedaardige Afrikaanse heersers en is je eigen leven in gevaar.
 
Dat is in een notendop wat de jonge Schotse arts Nicholas Garrigan overkomt. Het toeval brengt hem totaal onvoorbereid naar voornoemd Afrikaans land. Daar gaat hij in eerste instantie aan de slag als ontwikkelingshelper, want de jongeman wordt niet alleen gedreven door een grote zin voor avontuur, maar ook door meer nobele doeleinden. Stilaan raakt hij er zich van bewust dat er in zijn nieuwe thuisland op politiek en maatschappelijk vlak grote veranderingen op til zijn. President Obote is aan de kant gezet door Idi Amin, die zichzelf afschildert als een man van en voor het volk. In het begin laten deze veranderingen Nicholas vrij koud, maar hoe meer hij in contact komt met de plaatselijke bevolking, hoe groter zijn interesse wordt.
 
Net zoals hij louter toevallig in Oeganda is beland, loopt Nicholas de nieuwe president tegen het lijf. Deze laatste is onder de indruk van de directe aanpak van de jonge dokter en diens Schotse roots en stelt hem voor om hem in dienst te nemen als lijfarts. Aanvankelijk twijfelt Nicholas, omdat hij zijn engagement als ontwikkelingshelper niet wil opgeven. Maar uiteindelijk stemt hij toch toe; de nieuwe job stelt hem immers in staat om een einde te maken aan een delicate amoureuze affaire en om zich nog eens op een nieuwe uitdaging te storten. Nicholas aanvaardt dus zijn nieuw baantje en voor hij er erg in heeft, is hij al gebombardeerd tot persoonlijk adviseur van de nieuwbakken president. Maar wat eerst een luxejob lijkt te zijn, wordt vrij snel een nachtmerrie.
 
The Last King of Scotland is niet een precieze reconstructie, maar eerder een ongewone en vooral erg geslaagde combinatie van drama en documentaire. Het is trouwens niet de eerste keer dat regisseur Kevin Macdonald zich aan zo’n onderneming waagt: Touching the Void (2003) was ook al een zeer knappe mix van genres. Dokter Garrigan is dus met andere woorden geen historische figuur, maar zijn ervaringen zijn wel afkomstig van mensen uit de directe omgeving van Amin. Het portret dat op die manier van de ex-dictator ontstaat is wel waar. Macdonald laat zowel Nicholas als de toeschouwer geleidelijk aan kennismaken met de “echte” Amin. Aanvankelijk ziet hij er joviaal en charmant uit, al kan je hem al betrappen op een paar tirannieke trekjes. Langzamerhand merk je dat er hoegenaamd niet te spotten valt met de man en dat je maar beter op je hoede kan zijn. En in de tweede helft van de film zie je Amin op zijn “best” als de paranoïde, machtsgeile dictator.
 
Het knappe resultaat van deze mengvorm is in de eerste plaats te danken aan het intelligente scenario. Niet alleen krijgt de kijker een goed beeld van de mens achter Amin, maar ook van wat er zich in Oeganda zelf afspeelde en hoe het buitenland hierop reageerde. De tweede succesfactor zijn de vertolkingen. James McAvoy neemt de rol van de jonge dokter voor zijn rekening en zet met het nodige enthousiasme een wat naïeve jongeman neer, die wel goede bedoelingen heeft, maar op cruciale momenten de nodige dosis scherpzinnigheid en lef mist.
 
Ofschoon McAvoy zich heel goed van zijn taak kwijt, gaat alle aandacht uiteindelijk toch naar Forest Whitaker’s Amin. Whitaker is zo goed in de huid van de president gekropen dat het onderscheid tussen acteur en het personage grotendeels verdwenen is. De acteur heeft ondertussen al een hele hoop prijzen bij elkaar verzameld voor zijn prestatie en zal volgende week waarschijnlijk ook met het begeerde oscarbeeldje gaan lopen. En dat is meer dan verdiend, want Whitaker geeft niet alleen een zeer geloofwaardige vertolking, hij draagt gewoon de film. Alleen al voor deze acteerprestatie is The Last King of Scotland een must.