APOCALYPTO

Mel Gibson zal het wel nooit leren. Na Passion of the Christ, over de laatste dagen van Jezus Christus, volledig in het Aramees, krijgen we nu de laatste dagen van het Mayavolk over ons heen, eveneens in de originele taal. Althans, dat wordt ons toch zo beloofd.
 
Jaguar Paw, zoon van het stamhoofd, leeft in een kleine stam diep in de jungles van Mexico tijdens het Mayatijdperk. Hij heeft een vrouw en zoon, en er lacht hem een mooie toekomst tegemoet. Op een dag wordt zijn stam echter aangevallen en wordt een groot deel van de mannen en vrouwen meegenomen om geofferd te worden aan de goden op de befaamde Mayapiramides. Toch slaagt Jaguar Paw erin om te ontkomen, mede dankzij een goed getimede zonsverduistering. Dan begint een lange vlucht om aan zijn ontvoerders te ontsnappen en terug bij zijn familie te geraken.
 
Eigenlijk hebben we met heel deze film één groot probleem: hij wordt op een volledig verkeerde manier voorgesteld in trailers, in de pers, en vooral door de makers zelf tijdens interviews. Men probeert iedereen wijs te maken dat deze film gaat over de laatste dagen van het Mayatijdperk voor deze overrompeld wordt door de Spanjaarden en zo zijn einde tegemoet komt. Waar deze film écht over gaat, is één grote vlucht door de jungle. Punt. Natuurlijk vangen we een glimp op van het grootse Mayarijk, maar dit vormt maar een klein deeltje van de film en hier wordt helemaal niet de nadruk op gelegd. De Spanjaarden verschijnen heel even in beeld, maar spelen geen rol van belang in de film?. Ze lijken meer als voetnoot toegevoegd te zijn.
 
We dachten ons te vergissen, maar na het herbekijken van de trailers en verscheidene interviews met Mel Gibson himself, waarin voortdurend naar de teloorgang van het Mayarijk werd gerefereerd, wisten we dat we het wel degelijk goed hadden gezien. Of men hier een marketingtruc of kortzichtigheid ziet, daar kunnen we ons niet over uitspreken, maar feit is dat we met verkeerde verwachtingen gelokt worden.
 
Wat we dan wel te zien krijgen? Eén grote The Fugitive in de jungle. Heel de film werd digitaal opgenomen om een zo groot mogelijke vrijheid te hebben tijdens het filmen. Vanaf de ontsnapping is de film is dan ook één grote brij beelden van mensen die door het bos lopen. Zelfs de verplichte waterval die een onneembare hindernis lijkt te worden, ontbreekt niet. Deze scènes zijn spannend en hebben een goed, dringend karakter. Natuurlijk weet men al op voorhand hoe alles afloopt, maar dat doet niets af aan de spankracht.
 
In het midden van de film krijg je wat ons beloofd werd, namelijk een goed beeld van de Mayasamenleving. Jammer genoeg duurt dit allemaal niet lang, dus geniet zoveel mogelijk van wat je ziet. Zo wandel je eerst doorheen de groeves waar de talrijke stenen worden ontgonnen die nodig zijn om de prachtige bouwwerken te bouwen. Vervolgens zie je nog een aantal markten vol mensen, om dan uiteindelijk bij de piramides uit te komen. Hier maak je de offers mee, met alles erop en eraan. Iedereen weet ondertussen wel hoe deze eraan toe gingen, maar voor zij die er geen genoeg van krijgen: de slachtoffers worden levend opengereten waarna men het hart uit de borstkas rukt en kloppend aan de bevolking laat zien. Daarna onthoofdt men de ongelukkige en spietst men het hoofd op een paal. De lichamen worden in een massagraf gegooid.
 
Zo zijn we bij het punt aanbeland waar Mel Gibson schijnbaar dol op is: bloederig geweld. In Passion of the Christ kregen we het lijden van Christus in volle glorie te zien, hier krijgen we de bloederige offers op het grote scherm geprojecteerd. Toch gaat het geweld nooit over de schreef, de camera draait altijd op het laatste moment weg. Je ziet natuurlijk wel de nodige hoeveelheid bloed, maar gratuite Saw-toestanden blijven ons bespaard. Slechts een paar keer gaat Gibson echt over de schreef, maar dan wordt het zo overdreven voorgesteld dat de geloofwaardigheid ver te zoeken is, als ware het een parodie op zichzelf.
 
De boodschap die Gibson probeert mee te geven is dat een samenleving eerst van binnenuit uit elkaar moet vallen voor een externe samenleving deze kan veroveren. Jammer genoeg is dat heel de film door niet duidelijk. Er wordt teveel gefocust op de queeste van één personage, wat op zich geen slechte film oplevert, maar hierdoor krijgt de kijker geen overzicht van de maatschappij. Wanneer je in de film de Mayapiramides tegenkomt en de echte Mayasamenleving aan het werk ziet, wordt alles heel chaotisch en manisch voorgesteld, wat een extra religieuze dimensie aan de scènes geeft, maar veel wijzer word je hier niet van. Het valt trouwens op dat in heel de film weinig gesproken wordt, waardoor je nog minder te weten komt over wat je op het scherm ziet.
 
Net zoals in Passion wordt er in Apocalypto enkel een dode taal gesproken, in dit geval de taal van de Maya's. Toch had Gibson gemakkelijk alle dialoog kunnen weglaten zonder de verstaanbaarheid van de film te schaden. De beelden van Gibson spreken voor zich en hebben een krachtige ondertoon. Jammer alleen dat er weinig duiding bij de beelden wordt gegeven, al is de film natuurlijk geen documentaire.
 
Het merendeel van de gecaste acteurs zijn volledig onbekend, en voor hen was Apocalypto de eerste film waar ze ooit in meegespeeld hebben. Het is dan ook knap dat ze hun rol volledig overtuigend spelen, mede dankzij de heel erg goede, realistische make-up waardoor ze een volledige metamorfose ondergaan. Op zich is Apocalypto best een genietbare film geworden, maar de prent mag niet gezien worden als veel meer dan een Fugitive in de jungle. Wie meer verwacht, zoals ook wordt voorgeschoteld door de promotiemachine rond de film, zal teleurgesteld uit de zalen komen.