THE FOUNTAIN

Het leven van een filmliefhebber kan toch grillig zijn. Je wacht jaren op een film over Mayastammen en dan verschijnen er ineens twee in de zalen. Want ook naast Mel Gibsons door dronken antisemitisme overschaduwde actieprent Apocalypto duikt The Fountain (althans gedeeltelijk) onder in de wereld van een verloren beschaving.
 
We schrijven 2002. Regisseur Darren Aronofsky, nog nazinderend van het succes van zijn audiovisuele uppercut Requiem for a Dream begint aan de voorbereidingen van zijn volgende, grootse project, The Fountain. In de hoofdrollen worden Brad Pitt (die voor de gelegenheid een bijna bijbelse baard laat groeien) en Cate Blanchett gecast, de film krijgt een budget van zeventig miljoen dollar en het scenario is een combinatie van een epische avonturenfilm, een surrealistische sciencefictionsaga en een intiem liefdesverhaal. Het duurt echter niet lang vooraleer Brad Pitt koude voeten krijgt, zich uit de productie terugtrekt en zich naar de set van Troy haast. Het project implodeert en The Fountain staat droog.
 
In 2005, na weinig concreet geflirt met een mogelijke verfilming van Frank Millers Batman: Year One (een psychologische donkere kijk op de vleermuisman die het pad effende voor het gelijkaardige Batman Begins), onderneemt Aronofsky nog een poging om zijn droomproject van de grond te krijgen. Met een gehalveerd budget én twee nieuwe acteurs in de cast, Hugh “eeuwig Wolverine” Jackman en Aronofsky’s eega Rachel Weisz, gaat de regisseur aan de slag. Het resultaat is vanaf woensdag in de zalen te bewonderen en zal de meest uiteenlopende reacties uitlokken.
 
Toen wij de prent tijdens het jongste Filmfestival van Gent onder ogen kregen, waren de meningen van de verzamelde cinefielen en critici – en dat is nog zacht uitgedrukt – op zijn minst verdeeld. Iemand zag de film als een misplaatste “2001 voor de MTV-generatie”, anderen ergerden zich dan weer mateloos aan de pretentieuze plot en enkelen vergaapten zich aan de hallucinant vormgegeven, LSD-achtige “groovy” visuals en de dromerige beschouwingen over de liefde.     
 
The Fountain verhaalt over ene Tommy Creo (Hugh Jackman), een wetenschapper die – met behulp van experimentele testen op dieren – wanhopig op zoek is naar een geneesmiddel voor hersentumoren; en dan vooral die waar zijn vrouw Izzi (Weisz) aan sterft. Als alle medische stappen falen en de dood van zijn nog steeds door levenslust gesterkte vrouw onvermijdelijk wordt, waagt Tommy zich aan de toediening van een onbekende substantie die afkomstig is uit een boom uit Guatemala. Parallel met dit “heden” volgen we eveneens de avonturen van een Conquistador (ook Jackman) die, in opdracht van de Spaanse koningin Isabella (Weisz), op zoek moet gaan naar de illustere Levensboom; terwijl de naar bloed smachtende Inquisitie (aangevoerd door de angstaanjagende Silecio; onrustwekkend kalm vertolkt door Stephen McHattie) Isabella’s volgelingen uitmoordt. Het derde luik is een bizarre ruimtereis waarin een kale Tom (Jackman dus) in een soort luchtbel met daarin een stervende boom als enige gezelschap naar de nevel Xibalba zweeft.
 
Hoe je het ook bekijkt, The Fountain is geen alledaagse, voorgekauwde Hollywoodpulp. Zelfs al was de film destijds met Pitt en Blanchett (die ondertussen hun professionele samenwerking bezegeld hebben in Babel) gerealiseerd dan nog zouden de makers een financiële gok van jewelste gemaakt hebben. Zo beschreef het oorspronkelijke scenario dure Lord of the Rings-achtige veldslagen en was het project grenzeloos ambitieus (elementen uit deze eerste versie zijn terug te vinden in een graphic novel). De film die we anno 2007 in de zalen te zien krijgen is een klein, amper anderhalf uur durende, intieme freak of nature geworden; een door het beperkte budget naar de essentie teruggebrachte vertelling die niet teveel logica vereist. Wie zich aan een tweede Requiem verwacht komt bedrogen uit; een publiek hongerig naar antwoorden wacht al evenzeer teleurstelling.
 
Wat bij The Fountain meteen opvalt zijn de beelden. Of het nu om het heden, het verleden of de toekomst gaat; de film ziet er schitterend uit. De bevreemdende cinematografie van Matthew Libatique en de prentenboekachtige beelden creëren een irreële sfeer terwijl de met niet voor de hand liggende, door chemische reacties tot stand gebrachte speciale effecten de ruimtepassages in een zen-drugstrip omtoveren.
 
The Fountain is een film die het publiek moet ondergaan. Wie strijd voert met de plot en de structuur maakt geen schijn van kans om de film te appreciëren. Ook op de redactie hier bij ons zijn er voor- en tegenstanders maar ondergetekende vond in de film een ontroerend liefdesverhaal over een man die, over de grenzen van tijd en ruimte heen, alles doet om de liefde te behouden. Aronofsky brengt dit vaak subtiel onder de aandacht; zoals in de scènes waarin Tommy Creo, obsessief op zoek naar een geneesmiddel voor zijn vrouw, haar laatste levensmomenten niet met haar deelt. Zijn drang om haar in leven te houden zorgt ervoor dat hij zichzelf de kans ontzegd om bij haar te zijn.
 
Hugh Jackman is momenteel niet uit onze bioscopen weg te slaan en wil zich duidelijk als iemand die meer dan enkel Wolverine kan spelen bewijzen. In The Fountain slaagt hij daar zeker in. Zijn driedubbele rol wordt gevoed door een zelden geziene intensiteit, fysieke transformaties en emotionele controle. Het resultaat is een acteerprestatie die gedoemd is om genegeerd te worden maar die daarom niet minder indrukwekkend is. Als Izzi gaat Rachel Weisz na The Constant Gardener op het ingeslagen pad van een topactrice verder en in de bijrollen zien we Cliff Curtis, Mark Margolis, Ellen Burstyn en Ethan Suplee aan het werk.
 
Maar The Fountain zou niets zijn zonder de fantastische, al even eigenaardige filmmuziek van Clint Mansell. Zijn score zal niet de iconische, voor trailers geplunderde status van zijn hoofdthema voor Requiem for a Dream bereiken maar is desalniettemin onvoorstelbaar knap. Als Aronofsky in de finale de drie verhaallijnen met elkaar verbindt en de prent een audiovisuele beeldenstorm wordt, bereikt de muziek een ongekende kwaliteit en bevestigt Mansell zijn reputatie als een van de groten.
 
The Fountain is zo’n prent waar men onophoudelijk religieuze en mythologische ideeën over kan spuien. Het is een film die van symboliek en thematiek doordrongen is en we zouden nog uren kunnen doordrammen over de betekenis (of net het gebrek eraan) van de beelden, dialogen en vertolkingen. Maar dat laten we beter aan u over. Hou ervan of verwerp het; The Fountain is er een die u moet gezien hebben. We kunnen u niet echt vertellen waar het allemaal over gaat. "You have to see it for yourself".