HARSH TIMES

De debuutfilm van David Ayer zullen we vooral herinneren vanwege de zoveelste glansprestatie van Christian Bale. Net zoals we uit Training Day (2001), de film waar Ayer het scenario voor schreef, vooral en eigenlijk alleen Denzel Washington onthouden. Er zijn naast de gelijkaardige hoofdpersonages bovendien heel wat analogieën te trekken tussen de twee films. De opvallendste haal je er zo uit: Los Angeles, corrupte flikken, straatgeweld, ontregelde psyches, machismo, enzovoort. Helaas heeft Harsh Times met Training Day ook een gebrek aan originaliteit gemeen. Nochtans had de film op het eerste gezicht veel om soortgelijke semi-cultstatus te bereiken als American History X (1998), waarin Edward Norton gestalte geeft aan een gewetenloze neo-nazi. Maar het scenario heeft echt te weinig om het (gespierde) lijf.
 
Christian Bale speelt Jim Davis, een voormalige Amerikaanse soldaat die net terug is uit Irak en daar duidelijk een paar vijzen is verloren. Hij leidt aan het posttraumatische stress syndroom, en wel een heel gewelddadige vorm daarvan. Als gespecialiseerde ‘killer’ maakte hij de oorlog van op de eerste rij mee en dat maakte van hem een gebroken man. Nachtmerries achtervolgen hem en hij heeft moeite om te begrijpen waarom je in Los Angeles, waar hij ronddoolt met zijn vriend Mike Alonzo (Freddy Rodriguez), niet zomaar iemand een kogel door het hoofd kan jagen. Jim en Mike doen pogingen om op het rechte pad geraken, maar komen niet verder dan de eerste seven-eleven op de hoek om drank in te slaan en zich vervolgens onledig te houden met allerlei crimineels en onzedigs.
 
De vrouw van Mike (gespeeld door Eva ‘Desperate Housewife’ Longoria) zit haar man achter de veren. Hij moet op zoek naar een job en mag zich niet laten beïnvloeden door zijn bloedbroeder Jim. Mike is dus het geweten van Jim. Hij ziet hoe de oorlog zijn makker heeft aangetast en transformeerde in een immorele en twijfelende klootzak, die zichzelf niet meer in de hand heeft. Toch is hij aangetrokken tot het rechttoe rechtaan gedrag van Jim en is hij zelf ook nog macho genoeg om nog af en toe eens een pistool op iemand te richten en een jointje te paffen. Dat dergelijke bandeloosheid en haantjesgedrag niet blijft duren, voel je van de eerste seconde van de film al en wordt weinig origineel bevestigd in de voorlaatste scène.
 
Het idee om een scenario te schrijven over hoe een Amerikaanse militair aan zijn lot wordt over gelaten als hij terug thuis komt na een ‘vuile’ oorlog in Irak, is nobel en getuigt van respect. Ook Vietnam inspireert tot op vandaag tientallen Amerikaanse filmmakers om interessante (post-)oorlogfilms te maken. Maar afgezien van de afschuwelijke nachtmerries van Jim speelt de oorlog geen enkele rol in Harsh Times. De film heeft ook niets politieks dat het Witte Huis tegen de borst zou kunnen stoten. Genoeg gevloekt en gemept wordt er wel, dus dat Kinderen Niet zijn Toegelaten is de enige censuur die de film onderging.
 
Irak was niet meer dan een flauw excuus van de scenarioschrijver om van zijn hoofdpersonage een héél erg dolgedraaide psycho te maken. Net zoals we het immorele gedrag van Alonzo Harris in Training Day ook zonder al te veel uitleg moesten aanvaarden. Kortom, naar een film van Ayer – hij schreef ook de scenario’s van The Fast and The Furious (2001) en S.W.A.T (2003) – ga je niet voor de betere plot.
 
Maar Ayer heeft blijkbaar geen ijzersterk verhaal nodig om met zijn films het publiek toch in een houdgreep te houden. Een sterke acteerprestatie, een aaneenschakeling van intense, gewelddadige scènes, korte emotionele spanningsmomentjes en een donker, stereotiep, gewelddadig Los Angeles met ‘bad cops all over’, meer moet dat niet zijn om je publiek te overtuigen. Denken we ook maar aan Kurt Russell, die we niets opmerkelijks meer zagen doen sinds het duistere Dark Blue uit 2002, ook van de hand van Ayer.
 
Het slot van de film is bijzonder teleurstellend. Natuurlijk was het kalf na anderhalf uur al verschillende keren verdronken en kon de plot niet meer rechtgetrokken worden met één sublieme ingeving. Maar zoals eerder gezegd, van het begin weet je dat zijn destructief gedrag Jim Davis fataal zou worden. Dat houdt er de spanning wel in, maar verrast ben je op het einde allerminst. Het bloempotje dat uit de handen glipt van Mike’s vrouw, om haar verbijstering kracht bij te zetten, is er iets te veel aan.
 
Toch nog even kort: Christian Bale! Als alle superlatieven over ’s mans kunnen sinds zijn gelauwerde rol in Empire of the Sun (1987) nog niet uit de kast zijn gehaald, dan is het nu het moment. Zijn personage grijpt je onmiddellijk bij je nekvel. Jim Davis doet ook denken aan Patrick Bateman uit American Psycho (2000). Ze zijn beiden hun grip op de wereld kwijt en hebben dezelfde destructieve trekjes. Bale is een toegewijd acteur en toont opnieuw dat hij niet terugschrikt van een lichamelijke transformatie meer of minder. Zijn borstomtrek is opnieuw beduidend groter dan toen hij in The Machinist (2004) een levend skelet speelde. En ook voor Rescue Dawn (2006), de eerste Amerikaanse superproductie van de Duitse cultregisseur Werner Herzog, is Bale naar verluidt opnieuw tot het uiterste gegaan.
 
Wij wachten alvast vol ongeduld op de Europese release van Rescue Dawn en kijken ook uit naar The Night Watchman, de verfilming van het laatste boek van de Amerikaanse misdaadauteur James Ellroy (Cop (1988), L.A. Confidential (1997), Dark Blue, The Black Dahlia (2006)), in regie van, jawel, David Ayer. Keanu Reeves tekende voor de hoofdrol.