ZODIAC

Het hart van menig filmliefhebber gaat sneller kloppen bij de release van een nieuwe film van David Fincher. De 45-jarige regisseur is immers verantwoordelijk voor twee onvervalste cult-meesterwerken (Se7en en Fight Club) en een handvol uitstekende thrillers (The Game, Panic Room). De onderwerpkeuze van zijn nieuwste film Zodiac is dan ook herkenbaar. Fincher beet zich het afgelopen jaar vast in het verhaal van de nooit opgepakte Zodiac-killer, die in de jaren '60 en '70 San Francisco in zijn greep hield. Maar kijkers die een nieuwe Se7en verwachten, komen bedrogen uit. Het is hier vooral het speurwerk dat centraal staat.
 
Geen spoor te bekennen van een afschrikwekkende moordenaar of prachtig in beeld gebrachte slachtoffers. Het grootste gedeelte van Zodiac draait om de gevolgen van de waargebeurde moorden op de persoonlijke levens van een drietal rechtstreeks betrokkenen. Allereerst is daar de cartoonist Robert Graysmith, op wiens boek de film is gebaseerd. Hij is als jonge twintiger werkzaam bij de San Francisco Chronicle, één van de drie kranten die de Zodiac-killer in het prille begin contacteert om zijn moorden publiekelijk bekend te maken. De dagbladen moeten ieder een geheime code op de voorpagina van hun krant plaatsen, anders zullen er nog meer doden vallen. Jake Gyllenhall geeft Graysmith op overtuigende wijze gestalte en laat zien hoe geobsedeerd mensen kunnen raken door onopgeloste misdaden.
 
Wie ook bij de SF-Chronicle werkzaam is, is de succesvolle misdaadjournalist Paul Avery. Robert Downey Jr speelt deze belichaming van de jaren ’70 op uitstekende wijze. Soms doet zijn spel zelfs denken aan dat van een jonge Pacino. Ook Avery gaat ten onder aan de puzzel van de moordenaar, en het eigen overmatige alcohol- en drugsgebruik. Waarschijnlijk was dit een puur staaltje method acting voor de acteur die in het dagelijkse leven meermaals in aanraking is geweest met de politie voor soortgelijke vergrijpen. Toch is hij naast de goede maar redelijk kleurloze Gyllenhall de stuwende kracht in de eerste helft van de film. Het is dan ook jammer dat hij in het tweede gedeelte van de film bijna volledig uit beeld verdwijnt.
 
De zwakste schakel in het voornaamste acteursdrietal van deze prent blijft Mark Rufallo, wiens inspecteur David Toschi gedurende de hele film belast is met het oplossen van de moorden. Hoewel Rufallo een goede acteur is, lijkt hij niet in staat om gedurende de gehele, niet geringe speelduur de aandacht van de kijker vast te blijven houden. Misschien zijn het zijn voortdurende opmerkingen over de aanwezigheid van de ‘animal crackers’ in het handschoenenvakje van de politieauto of gewoon het feit dat hij een te lichtgewicht acteur is. Hij valt in Zodiac door de mand met een redelijk ééndimensionale acteerprestatie.
 
Wie uiteindelijk ook door de mand valt is David Fincher. Zijn nieuwste mag dan misschien wel een uitstekende karakterstudie zijn van het drietal betrokkenen en een prachtige tijdsweergave waarin alle details oogstrelend zijn verwerkt, een meesterwerk is het bij lange na niet geworden. Daarvoor kent het een te weinig bevredigend script en daarmee gepaard gaand open einde, geschreven door de onervaren James Vanderbilt. Het volstaat om te zeggen dan er zoveel sprongen in het scenario worden gemaakt dat om de vijf minuten een nieuwe tijd in beeld komt. Two days later, two moths later, ten years later, op een gegeven moment beginnen de tijdssprongen op de zenuwen te werken en komt er één vraag steeds meer naar boven drijven: hebben de makers te veel hooi op hun vork genomen?
 
Ga maar na, een film van bijna drie uur over een seriemoordenaar waarbij het publiek nooit weet welke moorden deze precies gepleegd heeft en bovendien niet eens weet wie de moordenaar precies is. Het is gewaagd, het kijkt moeiteloos weg, maar een blijvende indruk laat het helaas niet achter. Zo is Zodiac een degelijke sudokupuzzel voor gevorderden geworden die moeilijk op te lossen is, maar daarna weer wordt weggesmeten. Van een prachtige Da Vinci waar achteraf pas raadsels in te ontdekken zijn, is helaas geen sprake.