EYES WIDE OPEN

Regisseur Eli Roth had zich wellicht een vlottere release voorgesteld van Hostel: Part Two. In Amerika kan de martelfilm de kassa's niet kraken. In Nederland is de film als bij toverslag uit de releaselijst verdwenen. En een computerspel genaamd Manhunt 2 zwengelt de discussie over censuur weer aan.
 
Hostel: Part Two ging twee weken geleden in première op 2.350 schermen. De opbrengst? Een dikke acht miljoen dollar. Da's voor Lions Gate geen bemoedigend nieuws. Voor Sony Pictures Releasing, de maatschappij die de film ook in Nederland zou uitbrengen, ook niet. Twee weken voor de Nederlandse première raakte bekend dat Eli Roths sequel rechtstreeks op DVD gaat verschijnen. Voor de Nederlandse horrorfan is dat verontrustend, want ook het nochtans prima Vacancy, The Hills Have Eyes II, Day Watch en 28 Weeks Later krijgen geen kans in de Nederlandse bioscoop.
 
Het tweede deel in de Hostel franchise komt woensdag wél in de Belgische bioscopen, maar niet zonder enige controverse. Het extreme geweld in enkele recente horrorfilms – Hostel, Saw, Wolf Creek, The Texas Chain Saw Massacre – doet de tenen krullen van conservatieve moraalfilosofen. Moet dat echt, al dat gruwelijke sadisme? Uiteraard niet. In zijn volumineuze roman Carter Beats the Devil beschrijft auteur Glen David Gold haarscherp waarom. In een lange flashback laat hij zijn hoofdpersonage als kleine kind samen met zijn broer over een kermis dwalen. De twee jonge kerels zijn vooral benieuwd naar alle bizarre figuren die zich bevinden in mysterieuze attracties zoals 's Werelds Kleinste Paard, Gevaarlijke Reptielen of De Dikke Dame. Het brengt de twee jongetjes in een haast extatische spanning, maar eens het rode doek van de attractie is weggeschoven volgt ook de ultieme ontgoocheling. De werkelijkheid moet het altijd afleggen tegen de fantasie. Geen dame is ooit zo dik als je je had voorgesteld. Geen boa constrictor zo gevaarlijk als het reptiel uit je verbeelding.
 
Voor Charles Carter loopt de bewuste scène in de geweldige roman trouwens verkeerd af: Stretch Sullivan, een Ierse kolos van tweeënenhalve meter, ontfrutselt hem een waardevolle munt. Maar de scène is een perfecte illustratie van een van de belangrijkste regels van een horrorfilm: suggereer. De spanning die je opbouwt door te suggereren wat er zich achter de gesloten deur bevindt, is altijd sterker dan de ontlading die volgt wanneer je de deur ook daadwerkelijk opent. De laatste jaren is de suggestie uit het horrorgenre zo goed als verdwenen. In Hostel draait regisseur Eli Roth de camera niet weg als een mes vakkundig door het vlees snijdt. Integendeel: hij zoomt extra close in zodat je als kijker precies kan volgen welke spier geraakt wordt. Roth is de ongekroonde koning van de torture porn, maar Greg Mclean, Marcus Nispel en Jonathan Liebesman zijn uitstekende troonpretendenten. In het nog uit te komen Turistas trakteert regisseur John Stockwell de kijker op een operatieve ingreep die zelfs die hard horrorfans zwaar op de maag ligt.
 
De discussie over extreem geweld in de media is niet nieuw. Om de zoveel jaar is er ergens een gek die aan het moorden slaat na het lezen van een boek van Stephen King. Vorige week rakelden kranten en tijdschriften de discussie op naar aanleiding van het in Engeland inmiddels verboden computerspel Manhunt 2. De game is de nieuwe parel aan de kroon van het gamesbedrijf Rockstart Games, dat eerder voor opschudding zorgde met onder meer Bully en Grand Theft Auto. Dat laatste spel inspireerde twee tieners in Amerika tot de moord op twee andere jongens. De stoere kerels wilden een scène uit het ultragewelddadige spel imiteren. Er kwam een rechter aan te pas om ook op moreel gebied een oordeel uit te spreken: het spel had de jongetjes een middel aangereikt om hun ziekelijke fantasie te uiten, maar kon niet verantwoordelijk gesteld worden voor hun immoreel, verwerpelijk gedrag als zodanig.
 
Daar sluit Stephen King zich bij aan. In de LA Times van 21 juni hield de auteur een pleidooi tegen censuur. Niet het boek of de film is verantwoordelijk voor het geweld dat eruit voortvloeit. Het monster is de persoon die in de praktijk brengt wat hij leest of ziet. Gruwel, afkeer of sensatie is een emotie die evenveel recht van bestaan heeft als bewondering of liefde. Er is geen reden waarom kunstenaars niet zouden mogen rommelen in de diepste, donkerste krochten van de menselijke ziel. De dunne morele lijn ligt 'm in de keuze die hij maakt: toont de maker sympathie voor de moordenaar; of verdient het slachtoffer alle empathie. Hoe groter het inlevingsvermogen met die laatste categorie, hoe beter de film. Niemand wil dat de onschuldige meisjes uit Hostel: Part Two die gruwelijke folteringen ondergaan. De film verplicht je tot moreel verzet. Dat is goed en dat is nodig.
 
Brokkenmaker Eli Roth heeft intussen al aangegeven dat er geen Hostel: Part Three komt. Misschien is de man het martelgenre wel beu; misschien heeft hij door dat ook het publiek stilaan genoeg heeft van een gitzwarte, weinig hoopvolle visie op het leven. Toch is er weinig kans dat Roths volgend project een hoopvolle lofrede op de schoonheid van het bestaan wordt. Hij zadelt ons op met de weinig vriendelijke zombies uit Stephen Kings horrorroman Cell.