AN AMERICAN HAUNTING

Lang voor donkerharige geesten uit televisietoestellen kropen, hield de Bell Witch het landelijke Tennessee in Amerika in haar greep, en dat is geen fabeltje of verzinsel. Volgens schrijver Brent Monahan is de zaak rond de Bell Witch de enige waarin het gerecht toegaf dat een onverklaarbaar fenomeen de dood van een man veroorzaakte. Courtney Solomon (Dungeons & Dragons) brengt het verhaal in een wisselvallige film met veel hoogten en laagten.
 
An American Haunting speelt zich af in Red River, Tennessee, anno 1818. John Bell (Donald Sutherland) runt een grote boerderij en is een graag geziene heer in de katholieke gemeenschap. Tot hij door het gerecht veroordeeld wordt omdat hij een te hoge rente heeft gevraagd voor land en hout aan zijn buurvrouw Kate Batts. De vrouw heeft in het dorp de reputatie een heks te zijn en na het proces spreekt ze een vloek uit. Vanaf dat moment lopen voor John, zijn vrouw Lucy (Sissy Spacek) en hun dochter Betsy (Rachel Hurd-Wood) de dingen goed fout. Ramen en deuren beginnen te rammelen, het huis wordt aangevallen door een gevaarlijke wolf en Betsy ziet af en toe de gedaante van een klein meisje.
 
Wat is er aan de hand? De Bells denken dat ze door de geest van Kate Batts vervloekt zijn, maar volgens Betsy's leerkracht (James D'Qrcy) moet er voor de vreemde geluiden en gebeurtenissen een rationele verklaring te vinden zijn – de verlichte ideeën zijn in elk geval tot hem doorgedrongen. Tot Betsy ook fysiek door de geest aangevallen wordt. Midden in de nacht wordt ze door een onzichtbare entiteit uit bed gelift en aan de haren over de grond gesleurd. Een rituele duivelsuitdrijving tijdens een griezelig onweer heeft geen zin. De geest heeft het huis zo in haar greep, dat vader John moe getergd, ziek en verzwakt uiteindelijk bezwijkt.
 
An American Haunting is een film met enkele sterke, maar jammer genoeg ook enkele zwakke kanten. De fotografie van Adrian Biddle (hij stierf kort na de opnames van V for Vendetta aan een hartaanval) is adembenemend mooi. In lyrische sepiabeelden brengt hij het begin van de negentiende eeuw in beeld. Solomon weet hoe hij mooie beelden moet schieten. Met ingenieuze camerastandpunten beeldhout hij af en toe een perfect beeld. Let eens hoe mooi bijvoorbeeld de scène waarin Betsy op het schoolplein aan het schommelen is, van het witte doek springt. Helaas maakt Solomon enkele cruciale fouten. Als een hotdog perst hij zijn film in een broodje dat het kaderverhaal vormt. Dat hupt holderdebolder naar deze tijd en wil enkele parallellen tussen heden en verleden blootleggen. Helaas werkt de truc niet. Het kaderverhaal zorgt zelfs voor enkele dubieuze verwijzingen (de foto van Betsy en haar leraar) en een einde dat helaas heel erg voorspelbaar wordt. De keuze voor de omlijsting is vreemd, aangezien de film perfect zonder te bekijken valt. Erg ongelukkig zijn ook de scènes waarin we als het ware uit het oogpunt van de geest kijken. Het lijkt misschien een coole gimmick om zo door de kamer te zweven, maar het doet erg B-monsterfilmachtig aan.
 
En dat terwijl Solomon er alles aan doet om An American Haunting de nodige sérieux mee te geven. Hij is eigenlijk niet geïnteresseerd om een zoveelste spookverhaal te vertellen, maar hij wortelt zijn film dieper in de grond. De streng-katholieke omgeving van Red River bepaalt het ritme van het leven en het verloop der dingen en dat blijft niet zonder gevolgen, want – zo zal vooral John Bell ontdekken – God ziet alles en iedereen. Niets kan onder het alziende oog van een gemeenschap verborgen blijven en alle zonden moeten ooit opgebiecht worden. Om nog maar te zwijgen van de boetedoening die daarop volgt. Langzaam maar zeker wordt duidelijk dat er in het landhuis van de familie Bell wel meer aan de hand is dan op het eerste gezicht blijkt. Er is de slapeloosheid van John, de dubieuze gevoelens van de leraar, en niet te vergeten het schijnbaar engelengezichtje van dochter Betsy. En er is, bonkend en fluisterend, ziedend en niets ontziend, de entiteit die het huis en de familie in de greep heeft.
 
Voor de rol van patriarch mag Donald Sutherland, de zeventig inmiddels voorbij, de lange, grijze haren theatraal in de wind laten wapperen. Een beetje overacting is Sutherland nooit vreemd geweest, maar als hij bijna op het einde van de film op zijn knieën neerzinkt in het bos en een potje hysterisch begint te huilen, gaat hij toch ferm over de schreef. Helaas zie je ook vanaf de eerste scène dat zijn karakter iets te verbergen heeft. Het staat te lezen in zijn ogen, het is te horen in de krakende stem: die robuuste kerel heeft een geheim en je kan er donder op zeggen dat het later in de film onthuld zal worden. Sissy Spacek, die na een halve carrière als tv-actrice aan een kleine filmische comeback bezig is, moet als brave echtgenote de rust proberen te bewaren. Rachel Hurd-Wood – de wonderschone muze uit Perfume – is lang niet slecht als Betsy. Zij krijgt het meest te verduren van de vermoedelijke geest, maar ook zij heeft een geheim.
 
Courtney Solomon weet hoe hij de camera moet hanteren (hij filmde overigens in Boekarest), maar moet leren een verhaal te vertellen. Hij maakt drie beginnersfouten: naast het misplaatste kaderverhaal, maakt hij gebruik van een gruwelijke voice-over en werkt hij te repetitief. De voice-over is een lange brief die beverig en schokkerig wordt voorgelezen door Richard Powell (James D'Arcy), de dubbel zo oude leraar van Betsy die wel een oogje op haar heeft. Je moet al Morgan Freeman heten om een voice-over goed te kunnen brengen. D'Arcy is geen Freeman. Je moet ons niet vertellen dat kletterende ramen, bonkende deuren of geritsel op het dak angstaanjagend is, maar helaas valt Solomon wat dit betreft teveel in herhaling. Hij zet zijn film aan, heeft het potlood op het canvas gepositioneerd, maar vergeet met zijn lijnen ook een tekening te maken. Het grote geheel ontbreekt, het plaatje is nietszeggend.
 
An American Haunting is goed genoeg om minuut na minuut te boeien. Je vraagt je af waar het verhaal naartoe gaat, hoe de personages zich uit de netelige situatie gaan redden. Solomon neemt je als kijker netjes bij de hand. In het begin van de film toont hij de deur; in het midden mag je om de hoek loeren; en op het einde krijg je volledig zicht op wat er zich in de kamer afspeelt. Vele onthullingen brengt hij overdreven geforceerd in beeld. Op zich is dat niet zo erg, maar veel vreemder is het gevoel dat op het einde blijft hangen. Er zijn gewoon nog zaken die niet lijken te kloppen. Wie aan het einde van de film in de achteruitkijkspiegel loert, ziet een groot vraagteken. Dat is niet fascinerend, dat is frustrerend.