In het majestueuze Flageygebouw zijn negen dagen lang eerste of tweede films te zien van Europese cineasten. In een nevensectie zijn cinefiele ontdekkingen te bekijken. Het festival moet het bij uitstek hebben van de meerwaardezoeker in de bioscoop. De verplaatsing is meer dan de moeite waard. Een overzicht van het eerste weekend waarin meteen een aantal grote kanshebbers op de hoofdprijs werden getoond.
Openen deed de filmnegendaagse met Reprise, het regiedebuut van Joachim Trier. Een vette kluif uit Noorwegen: sprankelend jong, vaardig, geestig en eigenzinnig origineel. De jeugdvrienden Erik en Phillip willen beroemde en nog liever beruchte schrijvers worden, net als hun grote voorbeeld Sten Egil Dahl. Die schreef jaren geleden een aantal cultromans en leeft sindsdien als een kluizenaar. Beiden versturen hoopvol hun manuscript. Phillips roman wordt uitgegeven, Erik krijgt een beleefd afwijzingsbriefje. De aandacht voor zijn boek – en zijn obsessionele liefde voor zijn liefje Kari – worden Phillip te veel. Hij krijgt een zenuwinzinking en wordt opgenomen in een psychiatrische instelling. De inzinking is het vertrekpunt voor een zorgvuldig geconstrueerd verhaal over vriendschap, liefde, mentale zwakte, eeuwige idealen, depressies en jeugdige branie. Joachim Trier springt heen en weer in de tijd en draait heerlijke rondjes om de verschillende lagen van zijn personages te schetsen. Het trio charismatische hoofdrolspelers doen de knetterende dialogen alle eer aan. Reprise komt later in de Belgische bioscopen en dat is geweldig goed nieuws.
Voleurs de Cheveaux is een machtige Waalse avonturenfilm waarin twee broederparen elkaar naar het leven staan. Het ene stel broers sluit zich aan bij het Kozakkenleger. Het andere steelt hun paarden terwijl ze in de rivier ravotten. Voleurs de Cheveaux speelt zich volgens de pancarte aan het begin af in 1810 maar daar is voor de rest niets van te merken. Het is geen historische prent maar een episch en tijdloos drama over jaloezie, verraad en wraak. Brusselaar Micha Wald schreef zelf het scenario van zijn eerste langspeelfilm. Visueel en inhoudelijk is zijn debuut zeer knap. De actie spat met momenten van het scherm, de personages zijn subtiel uitgewerkt en het kwartet jonge acteurs overtuigt. Eind augustus is Voleurs de Cheveaux te zien in de Belgische bioscopen. Moviegids komt er dan zeker op terug.
Het Engelse London to Brighton is een splinterbommetje. De eersteling van Paul Andrew Williams is een ruwe, strakke misdaadfilm, die de kijker van de allereerste seconde bij de strot grijpt en niet meer loslaat. Om drie uur ’s nachts duiken twee meisjes een toilet binnen. Joanne zit onbedaarlijk te huilen, Kelly is in elkaar geramd, haar gezicht begint al op te zwellen. Ze zijn op de vlucht voor Derek. De komende 89 minuten toont Paul Andrew Williams hoe ze zo in de problemen zijn geraakt. Hij doet dat met een intensiteit die doet denken aan Shallow Grave en Resevoir Dogs. London to Brighton is zinderende en trillende cinema uit de onderbuik van de Britse film. Daar waar ook Red Road vandaan komt.
De Roemeense film California Dreaming (Endless) is een gokje waard voor de prijs voor de beste film en de 10.000 euro die daar bij hoort. Het filmfestival in Cannes viel eerder dit jaar als één blok voor deze meeslepende genreoverstijgende tragikomedie. In 1999 is een NAVO-konvooi van Amerikaanse en Roemeense militairen met een radarsysteem onderweg naar Kosovo waar de burgeroorlog woedt. De trein wordt in een onooglijk dorpje tegengehouden door een overijverige stationschef die de papieren wil zien die de militairen niet hebben. De onverwachte tussenstop zal vijf dagen duren. Zo lang duurt het om de paperassen van het ministerie in Boekarest tot in het boerenhol te krijgen. De burgemeester van het slaperige, wegkwijnende dorp ziet in de aanwezigheid van de Amerikanen een kans investeerders te lokken voor de plaatselijke nijverheid. Het korte verblijf van de militairen zal het leven in het dorp voorgoed veranderen. Ook dat van de jonge Maria, de dochter van de stationschef. California Dreaming roept de sfeer op van Gabriel Garcia Marquez-achtige dorpen, hekelt de bureaucratie, verwoordt de Roemeense hoop en wilskracht en is in één beweging verdraaid grappig en sexy. Regisseur Christian Nemescu zal nooit meer een film maken. Hij overleed tijdens de montage van de film. Zijn debuut is het bewijs van meer dan gemiddeld talent. We zullen nooit zien wat hij nog meer in zijn mars had.
De Amerikaanse president George W. Bush is zo gehaat dat het een wonder mag heten dat er nog niemand een kogel door zijn hoofd heeft gejaagd. Hij heeft vijanden genoeg en er zijn genoeg gekken en/of hopelozen in de wereld die de klus kunnen klaren. In Death of a President is het zover: Bush wordt in oktober 2007 doodgeschoten in Chicago. De fictieve documentaire laat alle getuigen aan het woord: de veiligheidschef, de vrouw die zijn speeches schrijft, de dokters en adviseurs. Na de moord start de zoektocht naar de moordenaar. Het is niet verrassend dat gespeurd wordt in islamitische milieus. Regisseur Gabriel Range maakte een verbluffende film. Death of a President is realistischer dan een echte documentaire. Hij verweeft archiefbeelden met zelf opgenomen materiaal. Het verschil is niet te zien. Hij manipuleerde en monteerde zich helemaal te pletter. Het resultaat is een kruising tussen CSI en Panorama. De bewondering geldt vooral voor de technische heksentoer. Overdreven moedig is de film niet. Gabriel Range had verder mogen gaan in zijn veronderstellingen en hypotheses. Hij blijft een beetje op de oppervlakte en is daardoor nogal voorspelbaar. Jammer want het idee is explosief.
De Noorse kinderfilm Trigger draait rond een prachtig onhandelbaar wit paard. Alise - een meisje van een jaar of elf – schept op school al jaren op over hoe goed ze overweg kan met de paarden van haar grootvader. In werkelijkheid heeft ze een heilige schrik van de dieren. Zoals dat gaat in kinderfilms duikt een slechterik op die het dier wil laten afmaken. Alise doet er alles aan om het beest te redden. Daarvoor moet ze haar angsten overwinnen en boven zichzelf uitstijgen. Hier en daar bevat Trigger een onverwachte flits maar over het algemeen is het een doodbraaf filmpje.
Helemaal fout en in geen enkel vakje te stoppen is The Art of Crying, een verbazingwekkende Deense film over een niet helemaal goed functionerende familie op het platteland. De vader is een depressieve kruidenier die pas opleeft tijdens de speeches die hij geeft tijdens begrafenissen. ’s Nachts wordt hij overvallen door bitterheid en verdriet, dreigt hij zichzelf van kant te maken en jankt hij urenlang. Zijn dochter is de enige die hem kan troosten. Wanneer er geen doden meer zijn in het dorp en hij niet meer kan speechen, steekt zijn zoon voor een handje toe. Moeder neemt slaappillen om het niet allemaal te bewust mee te hoeven maken. The Art of Crying is een burleske komedie, een gitzwart drama, een aangrijpend melodrama, een Festenachtige sneer en een pijnlijke coming-of-age verguld met zoete grappen. De toon slaat scène na scène om, zonder de continuïteit in het gedrang te brengen. Huiveren en lachen, schrik en spanning, gegrinnik en emotionele opdonders. Peter Schonau Fog stopte het allemaal in zijn behoorlijk onweerstaanbare film.
Winterreise is nog niet aangekocht door een Belgische distributeur maar lang kan dat niet meer duren. Franz Brenninger is een vijftiger met problemen: zijn ijzerhandel is zo goed als failliet, hijzelf wordt knettergek en zijn vrouw wordt langzaam blind. Het enige dat nog enigszins functioneert, is zijn vuilspuiende mond die geen seconde stilstaat. Om uit de problemen te geraken, gaat hij in op een aanbod van een Keniase zakenman die vijftien miljoen dollar op zijn rekening zal storten. In ruil voor het tijdelijke gebruik van zijn bankrekening krijgt Franz vijf procent van de vijftien miljoen dollar. Een man in nood neemt al eens een foute beslissing. Uiteraard ziet Franz geen rotte dollar van het beloofde kapitaal. Totaal doorgedraaid neemt hij het vliegtuig naar Kenia om daar zijn centen te gaan halen. Leyla, zijn vertaalster reist met hem mee. Josef Bierbichler speelt de pannen van het dak als manisch-depressieve brompot. Hanna Schygulla – de voormalige fetisjactrice van Rainer Werner Fassbinder – is zijn echtgenote. Een opvallende bijrol is weggelegd voor Sibel Kekilli die geschiedenis schreef met haar hoofdrol in Gegen Die Wand. In Winterreise speelt ze ingetogen en elegant.
De Hongaar Csaba Bollok gaat in Iska’s Journey de neorealistische toer op. Een mooie film, daar niet van, maar van het einde wordt een mens niet vrolijk. Het titelpersonage is een jong meisje dat geslagen wordt door haar drinkende moeder. Om geld te verdienen verzamelt ze ijzer op de vuilnisbelt. Iska’s zusje is ziek, te ziek om op de vuilnisbelt te scharrelen. Het geluk van de zusjes lijkt te keren wanneer terecht komen in een weeshuis waar ze eten krijgen en naar school kunnen gaan. Iska kan niet wennen aan haar nieuwe leven en wanneer haar moeder onverwachts opduikt, keert ze terug naar huis. Snel gaat ze weer op pad. Ze wil naar haar vader die in Spanje woont en werkt. Haar droom zal niet uitkomen. Csaba Bollok weet de nodige magie en humor in zijn verhaal te verweven om zijn film verteerbaar te houden. Zijn film is pakkend en hoofdrolspeelster Maria Varga onvergetelijk.
De stinker van het festival heet Body Rice: een onuitstaanbare film uit Portugal. Duitse probleemjongeren worden al jaren naar Portugal gestuurd naar heropvoedingprojecten. Volgens de inleiding van het film heeft Body Rice het over die jongeren. Wat volgt is een irritante, schier eindeloze reeks beelden. Een plot is er niet. Regisseur Hugo Vieira da Silva legt in 116 minuten niet één keer een verband tussen zijn scènes, zijn personages of hun belevenissen. Hij toont losse flarden waarin mensen door het beeld lopen en technomuziek weerklinkt. Een coherent verhaal vertellen is zijn bedoeling niet en dat is zijn goed recht. Wie geen verhaal vertelt, kan dat compenseren met waanzinnige beelden, een gewaagde montage of briljante acteerprestaties. Ook daarvan blijft Body Rice verspeend. Een totale ramp.
Volgende week komen we terug op het palmares.
Het Europees Filmfestival Brussel loopt van 29 juni tot 7 juli in Flagey. Alle info via de officiële site.