RATATOUILLE

Zowat elke filmstudio heeft tegenwoordig wel een animatieafdeling. Maar de zondvloed aan animatiegeweld wordt niet door iedereen toegejuicht. Want net omdat kassucces verzekerd lijkt, gaan de studio’s steeds vaker voor de snelle dollar en komt échte kwaliteit pas op de tweede (of derde) plaats. Shrek 3, Shark Tale, The Reef, Ant Bully, Barnyard - allemaal recente animatiefilms die ons niet lang zullen heugen. Gelukkig zijn daar nog John Lasseter en zijn mannen. Want net als bij Disney in de begindagen, geldt bij Pixar één gouden regel: eerst het perfecte scenario, dan pas de rest.
 
Ook aan het scenario van Ratatouille is weer hard gewerkt, en dat is eraan te zien. Niet alleen slagen regisseur Brad Bird en co-scenarist Jan Pinkava erin een groepje vieze ratten tot echte schatjes om te toveren, zij geven ook het aloude basisconcept van de buddy movie weer een nieuwe draai. Het meest verrassende van al is echter dat de Pixar-films steeds vaker op volwaardig speelfilms lijken en ze het vertrouwde format van de klassieke tekenfilm ver achter zich laten. Net als The Incredibles en Cars duurt ook Ratatouille bijna twee uur, wat zeker voor een animatiefilm voor een ongekende breedte zorgt. De personages komen écht tot leven, omdat ze kans krijgen zich te ontplooien. Zeker de sympathieke rat Remy, de wat onwennige held van het verhaal, behoort tot een van de best uitgewerkte hoofdpersonages uit de recente animatiegeschiedenis. Remy werd geboren op het Franse platteland en is gezegend met een onwaarschijnlijk goede neus voor lekker eten. Nou ja gezegend... voor een rat is goede smaak eerder een vloek, zeker als pa en de hele familie zonder aarzeling het meest ranzige afval naar binnen werken.
 
Toch kan Remy zijn familie nog een dienst bewijzen met zijn fijne neus. Naast verfijnde geuraccenten kan hij namelijk ook rattengif meteen herkennen. Maar de voorproeverij wordt hem al snel te eenzijdig en Remy droomt stiekem van een nieuw leven in Parijs, zoals bekend de stad van heerlijke geuren en de meest exclusieve restaurants. Als zijn hele familie na een vreselijk ongeluk (met dank aan een woeste oude vrouw en haar roestige tweeloop) moet uitwijken naar de Franse hoofdstad, ziet Remy zijn kans schoon om het culinaire leven van de Lichtstad te ontdekken. Maar bij een bezoekje aan het exclusieve restaurant Gusteau’s wordt zijn nieuwsgierigheid hem bijna fataal. Remy wordt gevangen door het talentloze keukenhulpje Alfredo Linguini, die van de sous-chef de opdracht krijgt de vieze rat te verdrinken in de Seine. Tot zijn grote verbazing ontdekt Alfredo dat Remy hem verstaat, en in plaats van hem kopje onder te laten gaan, sluiten de twee een deal: Remy zal Alfredo voortaan helpen in de keuken. En dat komt vooral voor Alfredo goed uit. Hij mag dan wel een keukenhulpje zijn in een befaamd vijfsterrenrestaurant, als het erop aankomt, kan hij nog geen ei bakken.
 
Met deze onwaarschijnlijke vriendschap trekt regisseur Brad Bird opnieuw een typische Pixar-film op gang, die op geen enkel moment de platgetreden paden van de familiefilm bewandelt. We zijn het natuurlijk al wat gewend, maar het blijft een opmerkelijke prestatie dat zelfs de achtste film uit de Pixar-stal geen moment lijdt onder een gebrek aan goede ideeën. Het verhaal van Ratatouille werd in 2000 geschreven door Pixar-veteraan Jan Pinkava, die al sinds 1993 bij de studio in dienst is en tien jaar geleden een Oscar mocht incasseren voor zijn prachtige kortfilm Geri’s Game. Hij zou Ratatouille oorspronkelijk gaan regisseren, maar door een managementwissel bij Pixar (en heel wat gerommel bij Disney), moest Pinkava zijn project overlaten aan Brad Bird, die na het monstersucces van The Incredibles tot de nieuwe Golden Boy was uitgeroepen. Pinkava wordt op de aftiteling nog wel vernoemd als co-regisseur en scenarist, maar in interviews wil hij maar weinig kwijt over zijn ongetwijfeld pijnlijke afscheid van het project.
 
Wat er nog van zijn oorspronkelijke visie overblijft, is dus niet bekend, maar Pixar heeft geen kansen laten liggen. Naast het uitstekende verhaal is ook de animatie opnieuw om van te snoepen. De straten van Parijs krijgen een dromerige sfeer zoals we die alleen kennen van de briefkaarten, en de maaltijden die in Gusteau’s worden geserveerd, zien er zo smakelijk uit dat je ze haast kunt ruiken. Ook hier heeft Pixar weer niets aan het toeval overgelaten: Bird stuurde een deel van zijn team naar Parijs om er de sfeer op te snuiven en samen met een aantal topchefs de meest verrukkelijke recepten uit te dokteren. Het meest verbluffende blijft echter de animatie van de hoofdpersonages. Remy en zijn rattenfamilie zien er (in tegenstelling tot het houterige Flushed Away) schattig en aaibaar uit, en hebben een heerlijk vachtje dat bestaat uit miljoenen zorgvuldige geanimeerde haartjes. Ook de menselijke hoofdpersonages zijn weer een stap vooruit. Geen fotorealistische mensen (want, zo leert The Polar Express ons, dat werkt voor geen meter), maar gezellige Fransmannen- en vrouwen in typische tekenfilmstijl, die niet vies zijn van een welgemikte “oh-la-la”, zonder echter in aanmatigende clichés te vervallen.
 
Dat is in grote mate de verdienste van de zorgvuldig gekozen stemmencast. Zoals bekend wordt er bij Pixar liever gewerkt met acteurs die bij het personage passen, in plaats van met duurbetaalde sterren. Ook Ratatouille is hierop geen uitzondering. Patton Oswalt, Lou Romano en Janeane Garofalo zijn misschien geen namen om bovenaan de affiche te zetten, ze zijn wél fantastisch als respectievelijk Remy, Linguini en zijn flamboyante aanbidster Colette. De echte ster van Ratatouille is echter Peter O’Toole als meedogenloze restaurantcriticus Anton Ego, die in zijn grafzerkvormige woonkamer de meest vernietigende recensies schrijft van de meest exclusieve Parijse restaurants. Ego is een slechterik die we tegenwoordig nog maar zelden tegenkomen: gedreven, arrogant, intelligent en met het minste greintje medeleven. Elk restaurantbezoek is voor hem een gruwel... en elke chef-kok siddert bij zijn aanblik.
 
In zekere zin is Ego zelfs de verpersoonlijking van het cynische, moderne filmpubliek. We hebben alles al gezien, niets kan ons nog verbluffen en zelfs tijdens de meest sensationele spektakelfilms kunnen we een verveelde geeuw niet onderdrukken. Gelukkig blijft Pixar zich bewust van het feit dat je het publiek niet enkel kunt verleiden met een glimmende verpakking. Ratatouille is een maaltijd in een exclusief restaurant: niet alleen het bestek en het servies, maar ook het eten is van de allerbeste kwaliteit.