Hoofdpersonage Harry Palmer wordt wel eens de volmaakte tegenpool van James Bond genoemd. De man heeft lak aan glitter en glamour en leeft in een wereld die iets realistischer oogt dan die van 007. Palmer imponeert de vrouwen ook het liefst met zijn kookkunsten in plaats van met veredelde ‘pillow talk’. De scène waarin hoofdrolspeler Michael Caine als Palmer een hemelse maaltijd bereidt voor zijn vrouwelijke gezel, is één van de vele legendarische momenten waaruit de eigenzinnige aanpak van het personage tot uiting komt. De geheim agent krijgt de opdracht om de onrustwekkende verdwijning van een kerngeleerde te onderzoeken. Het spoor leidt hem naar een dubieuze organisatie die psychologische experimenten voor weinig eervolle doelen aanwendt. Ondanks de lichte knipogen naar The Manchurian Candidate (1962) slaagt The Ipcress File er toch in om zich voldoende te onderscheiden. De plot is net boeiend genoeg om de interesse van de kijker gedurende de looptijd van de film vast te houden.
Naast de doorbraakrol van Michael Caine is de prent ook vooral de moeite waard voor zijn visuele originaliteit. Regisseur Sidney J. Furie (The Entity) stouwde The Ipcress File vol met bevreemdende cameraposities. De meeste scènes zijn opzettelijk fout gekadreerd, scheef in beeld gebracht of gefilmd vanuit een onorthodox perspectief. Vaak maakt Furie gebruik van rack-focus waarbij sommige passages doorheen een object worden bekeken. Zo zien we onder meer een legendarisch gevecht op een trap gefilmd vanuit een telefooncel, een suspensevol moment in een flat gezien in vogelperspectief vanuit een kroonluchter en aanschouwen we een conversatie waarbij de camera achter een bandrecorder werd neergepoot. De visuele stijl maakt van deze film een waar curiosum, waarbij de experimentele geest van de sixties overduidelijk naar boven komt drijven.
Het einde zorgt voor de nodige verwarring maar de film komt gelukkig toch nog op zijn pootjes terecht. Voor het sfeervolle muzikale gedeelte tekende componist John Barry, die later nog tal van James Bond flicks van een gepaste soundtrack zou voorzien. Productioneel is het dan weer een leuk detail dat het hoofdpersonage uit de roman nergens bij naam wordt genoemd. Om dit euvel te omzeilen kozen de filmmakers voor de weinig originele ‘Harry Palmer’-naam voor de protagonist. De geheim agent keerde later nog terug in verschillende sequels en twee tv-bewerkingen. Geen enkele van deze producties haalde echter ooit nog het niveau van The Ipcress File.
Dankzij Dutch Filmworks sinds kort op dvd verkrijgbaar in de Essential Cinema Collection.
In Cult Corner dalen we regelmatig af naar de kelders van Hollywood: lang vergeten tv-series, obscure langspeelfilms of bizarre acteurs worden op die manier weer in het voetlicht geplaatst.