13M2

Met het Engelse London to Brighton en het Franse 13m² duiken op twee weken tijd twee ruwe filmdiamantjes in de filmzalen. Beide debuutfilms zijn gedraaid met een onvoorwaardelijke passie en liefde voor cinema. Onder geen beding te missen voor avontuurlijke bioscoopgangers.
 
Behalve dat het veelbelovende regiedebuten zijn, hebben beide films nog meer gemeen. Ze vertellen in een verschroeiend tempo een – niet negatief bedoeld – eenvoudig verhaal, steunen op erg natuurlijke vertolkingen van een onbekende cast en ze spelen met en maken gewiekst gebruik van alle conventies van het misdaadgenre. Klassieke films met een sterk persoonlijke inslag, erg sterke films vooral.
 
Autodidact Barthélemy Grossmann is niet alleen de regisseur van 13m², hij schreef ook mee aan het scenario, is een van de producers en hij vertolkt met verve José, het hoofdpersonage. José woont in een Parijse banlieue. Hij is een van die gasten die door Nicolas Sarkozy met zijn hogedrukreiniger van de straat zijn gespoten worden. Wanneer hij tijdens een drugtransport vanuit Nederland naar Frankrijk door zijn maten in de steek wordt gelaten, zit José diep in de shit. Hij moet de verloren lading drugs terugbetalen aan zijn opdrachtgevers. Geld heeft hij niet en zal niet snel hebben. Althans niet als eerlijke burger.
 
Wanneer hij de broer van zijn liefje (Bérénice Bejo) toevallig hoort vertellen over slecht beveiligde geldtransportwagens is een oplossing in zicht. Met Farouk (Lucien Jean-Baptiste) en Reza (Youssef Hajdi), maten uit de banlieue bereidt hij de grote slag voor. Het drietal is niet geheel onervaren als het op misdaad op aankomt. Toch loopt de overval chaotisch. Ze slagen er nog net in hun schuilplaats te bereiken: een opslagruimte van dertien vierkante meter ergens in het hart van de banlieue. Wanneer de adrenaline uitgewerkt is, beseffen de drie mannen dat ze met gevangen zitten met hun gigantische buit. Nu hebben ze eindelijk geld en dan kunnen ze even goed geen kant op. De muren komen langzaam op hen af.
 
De heikele toestand in de Franse banlieues rond de grote steden blijven brandend actueel. 13m² speelt er zich af, de hoofdpersonages zijn er geboren en getogen. Barthélemy Grossmann doet geen enkele poging om hun levensomstandigheden te romantiseren. Evenmin gooit hij olie op het vuur. Hij is veel meer geïnteresseerd in het verhaal van de drie gasten die een eind willen maken aan hun uitzichtloze situatie. 13m² is hun verhaal, het verhaal van drie mannen die niet weten om te gaan met de druk van onze consumptiemaatschappij. Het is uitdrukkelijk géén maatschappijschets, noch een politiek pamflet maar een spannende misdaadfilm tegen een gure achtergrond. Iedere vergelijking met La Haine is dan ook volledig misplaatst.
 
Grossmann heeft goed gekeken naar de vroege films van Martin Scorsese en is schatplichtig aan Reservoir Dogs en het volledige oeuvre van Michael Mann. Allemaal grote namen en de ambitieuze Fransman van Zwitserse origine heeft nog een lange weg af te leggen om ooit in hetzelfde illustere lijstje vernoemd te worden. In zijn debuutfilm zitten alvast flitsen van uitzonderlijk filmtalent. Zijn oog voor detail is verbluffend. Over ieder beeld is nagedacht, geen accessoire komt in beeld, er loopt geen man te veel of te weinig in beeld. Grossmann speelt met licht en donker en jaagt zijn camera door de kleurrijke straten. De banlieue wordt het vierde belangrijke personage in de film. Grossmann heeft genoeg aan suggestie om de spanning om te drijven. Subtiel is het niet altijd, efficiënt des te meer.
 
De foutjes in de film worden ruimschoots gecompenseerd door de aanstekelijke vertolkingen. Grossmann, Jean-Baptiste, Hajdi lijken elkaar al jaren te kennen. De dialogen flitsen heen en weer, blijven aan de juiste kant van de grens van de fysieke dreiging en de mentale zwakheid.

13m² is een Franse film die zich net zo goed in Brussel, New York, Buenos Aires of Caïro had kunnen afspelen. Barthélemy Grossmann spreekt namelijk een universele filmtaal. Hij bewijst dat hij een verhaal kan vertellen en hij kent al zijn klassieken. Hij weet bovendien hoe je sterke personages creëert. Film maken is een kunst. Om zichzelf kunstenaar te noemen, moet Grossmann nog veel boterhammetjes eten. Het etiket vakman verdient hij wel al. En hij is nog zo jong.

Gezien op het Europees Filmfestival in Brussel 2007.