Zoals elke onvergetelijke klassieker ontstond deze prachtfilm niet zonder slag of stoot en het leek zelfs even op een doorslagje van het toekomstige Apocalypse Now. Het scheelde zelfs niet veel, of het was Roman Polanski nooit gegund het verhaal te regisseren. De voor velen onbekende Peter Bogdanovich (Daisy Miller) kreeg als eerste het project aangeboden, maar bedankte er vriendelijk voor; een keuze waar hij later enorm veel spijt van had. Gelukkig voor vele filmliefhebbers was Jack Nicholson wel geïnteresseerd in de donkere rol van J.J ‘Jake’ Gittes, waardoor hij zijn eerder verdiende roem uit Easy Rider bevestigde.
Het verhaal start in het lugubere Los Angeles in 1937. Privé-detective Jake J. Gittes (een ingetogen Jack Nicholson) tracht zich qua gevoelens steeds zo afstandelijk mogelijk op een zaak te storten. Hij trekt zich weinig aan van jan en alleman, maar doet zijn functie naar behoren. Zijn volgende zaak lijkt op het eerste gezicht een routineklus: een rijkere vrouw (rol van Faye Dunaway met veel allure) vraagt hem bewijzen te verzamelen die aantonen dat haar man (een charismatische John Huston) overspel pleegt. Wat echter start als een zoveelste zaak in het rijtje slaat al gauw om in een ingewikkelde moordzaak waar Jake al gauw beseft dat hij maar een kleine vis in de enorme smeerpoel is. Niets raakt hem echter (zelfs niet wanneer zijn neusvleugel een ouderwetse piercing krijgt toegesneden) en hij bijt zich als een buldog vast in de zaak. De ene ontknoping naar de andere volgt elkaar op waar moord, corruptie en seksueel misbruik de hoogste smeerlapperij vormen. Beetje bij beetje komt goede ouwe Jake dichter bij de waarheid die leidt tot een ontknoping waar de gemiddelde liefhebber nog steeds niet goed van is.
Het script is afkomstig van Robert Towne die reeds enige ervaring had in het genre. Een paar jaar eerder gaf de Amerikaan zijn inbreng aan het eveneens superieure Bonnie & Clyde. Het mysterieuze verhaal werd ook nog eens neergeschreven met zijn geboortestad als achtergrond. 300 pagina’s later (en enkele serieuze aanpassingen in de tijdsduur) kon Roman Polanski zijn spektakel op het scherm toveren. Zoals eerder vermeld kenden de opnamen veel tegenslag. Zo waren Faye Dunaway en Roman Polanski het niet altijd met elkaar eens wat resulteerde in een kleine haaraanpassing van Dunaway toen Polanski even zijn geduld verloor. Ook Jack Nicholson had wel meerdere keren eens een discussie met de grootmeester. Ook was dit het eerste deel van een gepland drieluik. Jack Nicholson zwoor daarom alleen deze rol van detective te aanvaarden. Een vervolg kwam er uiteindelijk in 1990 (The two Jakes) onder de regie van Jack Nicholson zelf. Helaas haalde de sequel nog niet half de suspense of ongekende pracht van de versie uit 1974. Daarom bekijken velen Chinatown liever als een film op zichzelf.
Een onuitputtelijke Jack Nicholson straalt een ongekende aantrekkingskracht uit die vele acteurs later zou inspireren. Zijn elegant voorkomen in het donkere, sinistere Los Angeles grijpt de kijker helemaal vast bij zijn nekvel. Het uitstekende weerwerk van Faye Dunaway en John Huston zorgen voor enkele spannende dialogen en een helse zoektocht naar de waarheid die niet wil worden gevonden. Bekendste scène is uiteraard die waar Jack een kleine neuscorrectie ondergaat. Ironisch genoeg is de crimineel die hem bewerkt regisseur Roman Polanski zelf in een kleine cameo.
Ondanks de prachtige cast en het briljante verhaal werd de film niet erkend op de oscars. In het jaar waar The Godfather 2 met alle prijzen aan de haal ging, moest de thriller genoegen nemen met de prijs voor beste scenario. Daarmee kende het resultaat al een even droevige ontknoping als die uit de film zelf. Zelden zo’n gedurfd einde gezien!
Hopelijk komt niet een of andere derderangs regisseur op het idee een remake te willen draaien, want dat zou de dierbare herinnering aan deze heerlijke klassieker geen eer aandoen. Een heerlijk intense Jack Nicholson kan niemand nog evenaren en de film verdiend het bekeken te worden in zijn oude, prachtige glorie. Het is een film gemaakt door de grootste talenten in Hollywood waar andere meesters zelf naar opkeken. Dus een kleine waarschuwing aan remakeverkrachter Michael Bay: ‘Forget it Michael, it’s Chinatown’.
Elke maand stoffen we een filmklassieker af. Surf doorheen het archief om de vorige klassiekers te lezen.