WOLFSBERGEN

Er zat bijna zes jaar tussen Nanouk Leopolds beloftevolle debuut Îles flottantes en haar tweede speelfilm Guernsey. De derde liet minder lang op zich wachten. Wolfsbergen stelt in wezen dezelfde existentiële vragen als Guernsey: hoe goed kennen we elkaar, wat maken we onszelf allemaal wijs, waarom slagen we er niet in te communiceren met de mensen die het dichtst bij ons staan en wat is een familieband waard?
 
De oude Konraad (Piet Kamerman) heeft aan al zijn familieleden dezelfde brief geschreven. Hij wil stoppen met leven. Hij legt niet uit hoe hij wil sterven of waarom hij niet verder wil. Ieder lid van de kleine familie verwerkt het nieuws op zijn eigen manier. De brief werkt als een spiegel voor hun privé-leven en wat ze zien is niet fraai. Konraads aangekondigde dood zet een reeks belangrijke gebeurtenissen in gang. De personages nemen eindelijk de drastische beslissingen die hun leven een nieuwe wending geven.
 
Nanouk Leopold hanteert een rijke beeldentaal om haar mooie trieste verhaal te vertellen. De dialogen blijven in het begin tot een strikt minimum beperkt. Als in een trage dans schuifelen de personages heen en weer. Ze worden voorgesteld in stilte zodat zich rustig kunnen ontwikkelen. De mystieke mist die rond hen hangt, is even dik als die rond de nakende dood van hun vader/schoonvader/grootvader/overgrootvader.
 
Op het juiste moment de stilte laten vallen, is een kunst. De Zuid-Koreaan Kim Ki-duk (Bin-jip en Spring, Summer, Autumn, Winter... and Spring) en de Maleisiër Tsai Ming-liang (I don’t Want to Sleep Alone en Vive l’Amour) beheersen bovendien de kunst om die stiltes aan te laten zwellen tot ze zo krachtig worden dat ze de personages op sleeptouw nemen. De Rotterdamse Leopold gaat minder ver dan de Aziatische grootmeesters. Gaandeweg vult ze meer en meer stiltes met uitleg over wat zich net afgespeeld heeft. Misschien heeft ze te weinig vertrouwen in het verhalende vermogen van haar eigen beelden. Misschien onderschat ze haar publiek. Het is in ieder geval dubbel jammer. Want haar beelden zijn wel degelijk vindingrijk genoeg en de uitstekende cast doet haar gevoelige scenario alle eer aan, maar te vaak krijgen ze onhandige woorden in de mond gelegd die alle kracht uit de scènes doet verdampen. Zo benut Leopold nooit het volledige dramatische potentieel dat in haar film huist.
 
De manier waarop ze het verleden van Eva (Karina Smulders) onthult, is exemplarisch voor de gemiste kansen. Een breekbare blonde jonge vrouw, momenteel zonder man in haar leven, op zoek naar bevestiging, vechtend tegen de droefheid die haar plots overvalt en haar sociale leven bijna onmogelijk maakt. Tijdens haar introductie rijzen vragen over haar verleden, over de oorzaak van haar sombere, depressieve buien. Met één foeilelijke en bizar getimede scène vol kromme dialogen levert Nanouk Leopold zelf een kant-en-klare verklaring die al het denkwerk van de kijker teniet doet. De andere personages ondergaan hetzelfde lot zodat er na een tijdje niets meer te raden valt. Niet-functioneel naakt is altijd al kenmerkend geweest voor de Nederlandse cinema en dat is ook nu niet anders.
 
De personages gaan bovendien gebukt onder een overaanbod aan persoonlijke - soapachtige - problemen die ze in sneltempo wegwerken. Na het overvolle, dichtgeprate en tegenvallende middenstuk herwint Wolfsbergen aan intensiteit. De verstilde scènes - prachtig en terughoudend gefilmd van op ongebruikelijke afstanden - waarin Ernst (Jan Decleir) zijn schoonvader gaat helpen zijn emotioneel zwaar beladen maar altijd integer en zuiver.
 
Op de momenten dat Nanouk Leopold zelf verzaakt, redt de geweldige cast de meubelen.
Jan Decleir, Fedja van Huêt en Tamar van den Dop zijn herenigd nadat zo ook in Oscarwinnaar Karakter al beter waren dan de film zelf. Met Jan Decleir en Fedja van Huêt zijn de twee allersterkste acteur uit het Nederlandstalige gebied te zien in dezelfde film. Die mannen kunnen alles spelen. Ze stralen een autoriteit uit die in onze filmische contreien zeer zeldzaam is. Ze spelen sober, laten weg wat er niet toe doet en cijferen zich weg om de film beter te maken. Uiteindelijk speelt Merel Van Houts nog het interessantste personage. Als de oudste dochter van Sabine heeft ze het minste tekst. Het maakt haar daden eens zo aangrijpend en wat ze wel zegt des te indringender.
 
Mocht er een aparte onderscheiding voor bestaan: de poster vat voor de volle honderd procent de sfeer van de film perfect samen, in één knap, nieuwsgierig makend beeld. Wolfsbergen kan niet over de hele lijn overtuigen. Nanouk Leopold weet als scenariste en regisseur waar ze heen wil. Bij vlagen komt ze dicht in de buurt, op andere momenten slaat ze de bal volledig mis. Het sterke uitgangspunt had een straffere uitwerking verdiend. Nu gaat de film in de grote bak met interessant maar niet helemaal gelukt.

Gezien op het 34ste Filmfestival van Vlaanderen Gent.