AWAY FROM HER

Negen was ze toen ze een rol bemachtigde in de komische spektakelfilm The Adventures of Baron Munchausen. Op haar vijftiende speelde ze in Exotica, de moderne klassieker van haar landgenoot Atom Egoyan, die haar later ook regisseerde in het bijtende The Sweet Hereafter. Als actrice heeft Sarah Polley veel te danken aan de godfather van de onafhankelijke Engelstalige Canadese cinema. Ook als regisseur is de 28-jarige hem dankbaarheid schuldig. Egoyan trad op als executive producer van haar opvallende regiedebuut Away from Her.
 
Achtentwintig jaar is piepjong om een eerste film te draaien. Zeker als het gaat om een verhaal over zestigers die geconfronteerd worden met de vroegtijdige aftakeling van hun lichaam en geest. Away from Her is de verfilming van het kortverhaal The Bear Came Over the Mountain van Alice Munro. Polley las het op het vliegtuig en was meteen verkocht. Sinds haar twintigste had ze al een handvol kortfilms gedraaid. Ze heeft als actrice nooit de roem van Hollywood opgezocht ook al lag die voor het grijpen. Zo weigerde ze de rol van Penny Lane in Almost Famous. In plaats daarvan trok ze aan het werk met David Cronenberg en Hal Hartley. Polley is een eigenzinnige filmartieste.
 
Die eigenzinnigheid is haar goed van pas gekomen bij haar eerste film als regisseur. Ze koos resoluut voor Julie Christie als hoofdrolspeelster. Polley en Christie kennen elkaar tijdens de opnames van Hal Hartley’s No Such Thing (2001) en Isabel Coixets La Vida Secreta de las Palabras. De box office-kracht van een actrice die meer dan veertig jaar geleden een Oscar won, is onbestaande. Tegenover Julie Christie staat Gordon Pinsent, zelfs voor de meest fanatieke bioscoopganger een nobele onbekende. Olympia Dukakis – Oscarwinnares voor haar heerlijke rol in Moonstruck in 1987 – speelt een dragende bijrol.
 
Julie Christie speelt Fiona, een stijlrijke al wat oudere vrouw die met haar man Grant geniet van het rustige leven op het platteland. Ze zijn al veertig jaar getrouwd. Nooit waren ze van elkaar gescheiden. Dan krijgt ze last van geheugenverlies. Fiona leidt aan de ziekte van Alzheimer. Om haar zo goed mogelijk te begeleiden, gaat ze naar een verzorgingstehuis gespecialiseerd in de opvang van Alzheimerpatiënten. Voor het eerst worden Fiona en Grant van elkaar gescheiden.
 
Polley filmt het drama uiterst conventioneel, zonder visuele strapatsen. Met een afgewogen afwisseling van close-ups en shots van op grote afstand etaleert ze een groot gevoel van mededogen en begrip. Al haar liefde en focus gaat naar Grant en Fiona en de evolutie van haar ziekte. Met kleine aanwijzingen toont ze de geleidelijke achteruitgang. Alles dat Grant leest over haar ziekte of wat de verpleegsters hem voorzichtig vertellen werkt als een vlijmscherp mes, als een mokerslag. Away from Her ontwikkelt zich als een relatiedrama en een schets van een vernietigende ziekte met een scheutje verfijnde psychologische horror. Het is het type film dat op scholen getoond wordt om een idee te geven van het onafwendbare leed dat de ziekte van Alzheimer veroorzaakt.
 
Maar het is meer dan dat. Het is een film waarin in de goede oude stijl – noem het gerust ouderwets – veel aandacht geschonken wordt aan de ontwikkeling van de plot. Het drama is afgewogen op een apothekersweegschaaltje: Fiona blijft altijd een mens, een zieke mens weliswaar maar ook een echtgenote en een geestige dame met een enorme intellectuele flexibiliteit.
 
Wie het niet goed gesnapt heeft, of er zich gemakkelijk van af wil maken, zal Away from Her stoppen in het vakje films over zieke oude mensen. Dat is ver van de waarheid. Het debuut van de hyperintelligent Sarah Polley is een film vrij van vals sentiment over sterke grijzende mensen. Mensen die we kennen en ooit zelf zullen zijn.
 
Gezien op het 34ste Filmfestival van Vlaanderen Gent.