WE OWN THE NIGHT

Er zijn van die cineasten die graag verhalen vertellen waarbij ze ideeën sprokkelen uit hun eigen levenservaring. Steven Spielberg en Roman Polanski kunnen verhalen over de joden als geen ander overweldigend in beeld brengen, Martin Scorcese is de meester van de maffia en, heel ver van deze grootheden verwijderd, treffen we regisseur James Gray aan. De man is van Russische afkomst en houdt er dus van om een snufje levenservaring in zijn zelfgeschreven verhalen te stoppen.
 
Zijn laatste (en toen nog maar pas zijn tweede) film The Yards dateert alweer uit 2000. In een zeker niet onaardig drama konden Joaquin Phoenix en Mark Wahlberg het beste van zichzelf geven in erg interessante rollen, maar het grote publiek vond er maar weinig aan en liet de film links liggen. Zeven jaar later keert de man terug, met beide acteurs wederom in de hoofdrol in een uiterst ingetogen politiedrama vol onderliggende spanning en met briljant uitgewerkte personages.
 
We bevinden ons in het New York van 1988. De maffia beleeft grootse tijden en beschouwt de brave dienders als lachwekkende karikaturen die ze zonder pardon dreigt omver te knallen. Genoeg redenen voor de NYPD om een nieuwe eenheid op te richten die weerstand wenst te bieden. Ziedaar het grote probleem voor nachtclubeigenaar Bobby Green (een briljante Joaquin Phoenix). De man beleeft de tijd van zijn leven onder het toeziend oog van de Russische maffia waar hij maar weinig banden mee onderhoudt. Ogenschijnlijk, zo blijkt, want de grote vissen hangen meermaals in zijn club rond. Gelukkig voor hem weten ze niets van zijn familiebanden. Zijn vader en broer behoren namelijk tot de eenheid die de strijd met de maffiosi aangaat. Zijn broer Joseph (een verrassend ingetogen Mark Wahlberg) heeft dan ook niet meteen het grootste respect voor zijn broer maar toch wenst hij hem liever geen schade te berokkenen. Ook langs vaders kant hoeft Bobby geen steun te verwachten. Chief Albert (een immer briljante Robert Duvall) zag zoonlief liever de weg van zijn broer volgen in plaats van uit te groeien tot succesvolle nachtclubeigenaar. Gesteund door zijn vriendin (een bloedmooie Eva Mendes zorgt voor defecte bloeddrukmeters) laat Bobby de zaken voor wat ze zijn en blijft gewoon op zijn hoede. Wanneer de maffiosi zich echter van hun beste kant laat zien, beseft de man dat hij keuzes zal moeten maken die niet alleen zijn leven in gevaar brengen maar ook dat van iedereen rondom hem.
 
Het mag gezegd worden: James Gray is een fantastische cineast. De man stond ook zelf in voor het script dat hij zorgvuldig opbouwt en langzaam voortstuwt naar een climax om u tegen te zeggen. De personages zijn stuk voor stuk mensen van vlees en bloed die hun karakter ontwikkelen tegen de bij momenten schilderachtige achtergronden van New York. Het rauwe realisme dat de film uitstraalt, getuigt van grote kunst. Alleen al de wijze waarop de man zijn personages ontwikkelt verdient respect (hij weigerde trouwens te filmen in Toronto om de kosten te sparen). En dan hebben we het nog niet over die schitterende achtervolgingsscène waarbij je de regen letterlijk voelt neerkomen!
 
De acteurs vervullen hun rollen met verve. Van een ouwe rot als Robert Duvall is dit misschien niet meer zo opvallend, maar na zijn Oscargenomineerde prestatie uit Walk the Line vervult Joaquin Phoenix opnieuw een prestatie waar hij zeker tevreden op mag terugblikken. Geen enkel moment lijkt de man uit zijn rol te vallen of dubieuze beslissingen te nemen. Ook Mark Wahlberg staat knap te acteren, maar lijkt bij bepaalde scènes even te verbleken bij het grote talent van voornoemde acteurs. Zelfs Eva Mendes speelt een zwaardere rol dan we van haar gewoon zijn en valt zeker niet buiten beeld.
 
Deze familiekroniek wordt mooi en langzaam in beeld gebracht (geen Tony Scott shots te bespeuren) en de heerlijke soundtrack begeleidt je door de knap opgezette actiescènes waar zo nu en dan een snufje Michael Mann te bespeuren valt (de climax!). Helaas voel je het einde al te makkelijk aankomen en blik je achteraf terug op een misschien iets te voorspelbaar verhaal. Dat Gray geen Die Hard scènes in zijn film verweeft (let op de scène van Mark Wahlberg!) is dan weer meer dan gedurfd.
 
Toegegeven, we zijn zeker nog een eindje verwijderd van de klasse van pakweg The Departed, maar de manier waarop Gray zijn eigen stijl op het scherm tovert, laat de kijker meer dan genieten van het schouwspel. Zal deze film hoge ogen gooien? Waarschijnlijk niet, maar wie nog eens zin heeft in een uiterst knap opgebouwde politiethriller weet waarheen.