LUST, CAUTION

Ang Lee’s nieuwe prijsbeest is gebaseerd op een kortverhaal van de Chinese schrijfster Eileen Chang. Afhankelijk van de taal is het tussen de dertig en zestig pagina’s dik. Annie Proulx’ Brokeback Mountain is ook al zo’n flinterdun boekje. Twee miniboekjes die aan de basis liggen van breed uitwaaierende saga’s.

Lee maakte het zichzelf niet gemakkelijk na zijn Oscartriomf en monsterhit Brokeback Mountain. Hij richtte zijn steven richting China en koos waarschijnlijk het meest gevoelige thema uit de recente geschiedenis van dat gigantische land. Van 1937 tot 1945 waren grote delen van China bezet door Japanse troepen. De bezette Chinese gebieden werden bestuurd door marionettenregeringen die bestonden uit collaborerende Chinezen. Het Chinese communistische regime houdt die traumatische periode begrijpelijkerwijs liefst onbesproken. Ang Lee heeft door zijn reeks internationale successen intussen zo’n sterke reputatie opgebouwd dat hij door niets of niemand te stoppen is. Hij maakt de films waar hij zin in heeft zonder zich te moeten bekommeren om de mening van een ander, noch in het minst die van de Chinese overheid.

Natuurlijk wist hij dat hij tegen zere schenen zou schoppen. Ook de felle reacties op de naaktscènes waren voorspelbaar. Seks in de Chinese cinema is niet vanzelfsprekend. Lichamelijk contact mag gesuggereerd worden, maar absoluut niet getoond. De kortste weg naar een verbod op vertoning is frontaal naakt. Een film met een politiek zwaar geladen onderwerp met onverbloemd menselijk bloot moést dus wel problemen opleveren. In China draait een andere versie van Lust, Caution dan in de rest van de wereld. Ang Lee vond zijn film zo belangrijk dat hij hem zelf wou verminken om hem goedgekeurd te krijgen door de censoren.

Voor het scenario van Lust, Caution liet het vaste schrijversduo Ang Lee – James Schamus zich bijstaan door Wang Hui Ling die eerder ook meewerkte aan Eat Drink Man Woman en Crouching Tiger, Hidden Dragon. Het trio schreef een uitermate klassieke spionagefilm. Wong (Tang Wei) is een eerstejaarsstudente aan de universiteit. Haar vader is gevlucht naar Engeland. Per toeval maakt ze kennis met Kuang (Wang Leehom), de regisseur van een patriottische toneelgroep. Na een eerste succesvolle opvoering, willen de studenten meer dan zich enkel verbaal verzetten tegen de vijand. Mr. Yi (Tony Leung) staat bovenaan de hitlist. Yi is de feitelijke machthebber in Hong Kong en de vertrouweling van generaal Wang Ching-wei, het hoofd van de met de Japanners meeheulende Chinese regering. Wong moet in eerste instantie het vertrouwen winnen van Yi’s echtgenote, later van de big shot zelf. De opdracht mondt uit in een zware psychologische beproeving.

Lust, Caution rust volledig op de schouders van Wong, de jonge mooie vrouw – eigenlijk nog een meisje. Het eerste uur van de film staat haar opdracht centraal, met de daarbij horende voorbereidingen. Nadien focust Ang Lee meer op haar gevoelswereld. Hoe dichter ze Mr. Yi benadert, hoe harder haar hormonenspiegel op hol slaat. Wong is een onervaren weesmeisje in het hol van een seksuele leeuw. Macht erotiseert.

Iets meer dan twee en een half uur duurt Lust, Caution. De film is grofweg op te splitsen in twee delen: de scènes met Tony Leung en/of Tang Wei en de scènes zonder hen. Wanneer de bloedmooie Tang Wei of de indrukwekkende Leung niet in beeld komen, is Lust, Caution even spannend als een versleten omaonderbroek. Enkel wanneer ze samen het scherm vullen, vliegen de vonken er van af. Hun veelbesproken seksscènes zijn sterk, zonder meer. Ze zijn een onontbeerlijk element in de karakterontwikkeling van Wong. Seks is al heviger, meer opwindend, rauwer en heter in beeld gebracht. Ze komen ook pas ver over halfweg in de film, er ongeduldig op zitten te wachten is zonde.

Ang Lee heeft een fijn oog voor sexy Chinese vrouwen die warempel ook echt kunnen acteren. Hij katapulteerde de fabelachtige Zhang Ziyi naar het sterrendom in Crouching Tiger, Hidden Dragon en doet het kunstje nu nog eens over met Tang Wei. Ze richt ravage aan met haar steelse blik, haar sobere tred en haar lachjes. Debutante Tang Wei geeft deze film bestaansrecht. Tony Leung – steracteur in Wong kar-wai films – speelt heerlijk minimalistisch, zonder te willen benadrukken wat overduidelijk is.

Zoals in eerdere films presenteert Ang Lee twee zeer sterke karakters: Wong en Mr. Yi. Vijanden en geliefden. Minder verwacht is dat Lee een aantal steken laat vallen en op bepaalde momenten slordig te werk gaat. De sfeerbeelden van Sjanghai en Hong Kong zijn ongeïnspireerd, knullig en gelikt. Het lijkt alsof ze opgenomen zijn in een Amerikaanse studio. Het is prentkaartfotografie, geen cinematografie. En waarom in hemelsnaam wacht hij zo lang om Wong en Mr. Yi samen te brengen?

Ang Lee is op zijn best wanneer hij zijn personages dicht op de huid zit. In de mahjongscènes toont hij zijn grote meesterschap. De speltafel als afspiegeling van de maatschappij waarin verraad, bluf en ons-kent-ons levensbelangrijk zijn.

Aan production value geen gebrek. De jurken, de auto’s en de interieurs zijn een streling voor het oog. Passie en gevoel ontbreekt des te meer. Lust, Caution is Lee’s meest Amerikaanse film top op heden. In plaats van door te gaan op de ambiguïteit van zijn hoofdpersonages gaat Ang Lee voor glitter en bling-bling. Hij vermijdt een blik in de folterkamers maar richt zijn camera of mooie auto’s en knappe vrouwen. Moddervette vioolmuziek kondigt iedere dramatische scène netjes van te voren aan. Niets in Lust, Caution is echt. Het is tergend traag, het is prachtig, het is afgeborsteld en kil terwijl het snel, hard, rauw en ongenadig had moeten zijn. Wat een gemiste kans.