LE VOYAGE DU BALLON ROUGE

Hou Hsiao-sien tenslotte stapte op het vliegtuig in Taiwan om te landen in Parijs waar hij op uitnodiging van het Musée d'Orsay Le Voyage du Ballon Rouge maakte. De film past in de viering van de twintigste verjaardag van het wonderlijke Parijse museum. Filmregisseurs krijgen de welomlijnde opdracht in hun moderne film een link te leggen met kunstwerken die van dicht of van ver te maken hebben met het museum. Het kunstinstituut zelf moet aanwezig zijn in de film en ook de stad Parijs krijgt een voorname rol.

Le Voyage du Ballon Rouge is een opdrachtfilm in de zuiverste betekenis van het woord. Hou Hsiao-hsien is geen wereldreiziger en Parijs kende hij al helemaal niet. Voor de start van de opnames was hij er twee keer heel kort geweest. Dat is niet handig als je een film moet maken in en over Parijs. Het was niet zijn enige handicap. De Taiwanese cineast heeft een onderontwikkeld talenknobbeltje: hij spreekt geen woord Frans. Le Voyage du Ballon Rouge heeft hij honderd procent gemaakt op intuïtie. Dat is een risico dat je gerust kan nemen als je zo goed bent als hij en als de unieke Juliette Binoche je hoofdrolspeelster is.

Nog een hinderpaal: Binoche is een onverbeterlijke workaholic. De Parijse is dit voorjaar te zien in vier films: in Paris van Cédric Klapisch, in Peter Hedges’ Engelstalige film Dan in Real Life en in Disengagement van Amos Gitaï. De regisseur en de hoofdrolspeelster zagen elkaar voor het eerst op de eerste draaidag toen Binoche haar eerste scènes had. Ze had het script gelezen, op zich laten inwerken en ze kwam de set opgewandeld als Suzanne.

Haar bizarre blonde kapsel leidt even de aandacht af, maar haar personage staat als een huis. Suzanne is een regisseur van poppentheater. Ze woont in een appartementje dat een perfecte afspiegeling is van haar persoonlijkheid: rommelig, warm, chaotisch, druk en charmant. Omdat ze helemaal opgaat in haar nieuwe stuk, neemt Suzanne een Aziatische au pair in huis. Filmstudente Song spreekt Frans en heeft alle tijd om zich te ontfermen over Simon, het zevenjarige zoontje dat overal wordt achtervolgd door een grote rode ballon.

Net als in de klassieker Le Ballon Rouge van Albert Lamorisse is het kinderleven niet altijd een pretje. De vrijheid die Simon geniet is relatief. Nergens is hij vrij. Zijn levensruimte zit barstensvol. Suzanne heeft problemen en maar weinig talent om ze op te lossen. Ze is een alleenstaande moeder die te veel ideeën heeft en te weinig tijd om ze allemaal te verwerken. Zelfs met een dag van 36 uren zou ze nog tekort komen. Ze wil graag een goede moeder zijn en even graag een gewaardeerde artieste. Ze leeft hard, doet eerst en denkt dan pas na. Ze loopt over van de goede bedoelingen, vult de ruimte als ze ergens binnenkomt. Met één welgemikte glimlach neemt ze alle ergernis weg wanneer ze nog eens te laat komt. En die persoonlijke sores? Ach, die verdwijnen vanzelf en als ze niet verdwijnen dan, ja wat dan? Er is te veel Suzanne.

Terwijl Suzanne aan het werk is in haar theatertje flaneren Simon en Song door de Parijse straten. Ze halen een taartje, spelen op de flipperkast in de bistro waar Simon kind aan huis is, of ze lopen gewoon wat rond. Samen, elkaar vertrouwend, zonder elkaar veel vragen te stellen, dwalend in hun fantasiewereld.

Een strak verhaal is in Le Voyage du Ballon Rouge niet te bespeuren. De film is het resultaat van improvisatie en uiterst natuurlijke vertolkingen. Juliette Binoche is de enige professionele actrice in een belangrijke rol. De kleine Simon wordt gespeeld door het zoontje van de Franse persattaché van de regisseur. Song is een kennis van Hsiao-hsien. Ze is studente film aan de universiteit van Peking. Ook Simons pianolerares speelt zichzelf.

De kleine crew, de beperkte opnametijd en de afwezigheid van een dwingend scenario hebben ruimte gelaten voor zeer tastbare menselijke vonken die overspringen. De acteurs zitten elkaar letterlijk en figuurlijk op de huid. De reacties die de verschillende personages bij elkaar oproepen, zijn de motor van de film. De magie zit in de kleine scènes wanneer Simon en Song een tekening maken of wanneer ze naar de bakker gaan. Heel eenvoudig en menselijk. Hoe onbenulliger de gebeurtenissen zijn, hoe belangrijker ze door de lens van Hsiao-hsien worden.

Hsiao-hsien maakt met vlagen kunst van het alledaagse maar botst na een tijdje op zijn eigen grenzen. Le Voyage du Ballon Rouge boeit door de harde botsing van Suzannes onblusbare temperament en Songs stoïcijnse kalmte. De beelden van de Franse hoofdstad mogen dan niet echt origineel zijn, Parijs krijgt de cinefiele die het verdient. Het genot van de subtiele vondsten blijft niet duren. Consequent negeert de film alle mogelijkheden om interessante verhaallijnen uit te diepen. Le Voyage du Ballon Rouge werkt vooral omdat Juliette Binoche zo onwaarschijnlijk goed is en omdat ze omringd door amateurs verrassend uit de hoek komt.

Meeslepend of ontroerend wordt het helaas nooit. Le Voyage du Ballon Rouge mist dramatische body en schwung. Het is een interessante stijloefening in puurheid. Hou Hsiao-hsien is geslaagd in zijn opzet, maar voor een man die eerder de betoverende pareltjes Millennium Mambo en Three Times maakte, geldt hetzelfde als voor al die andere Aziatische regisseurs die op verplaatsing filmden: geen Grand Cru.

Gezien op het Festival International du Film Francophone de Namur 2007.