IN THE VALLEY OF ELAH

Belangrijk punt is natuurlijk dat de regisseur weet waar hij naartoe wil, en dat hij in staat is het juiste pad te bewandelen zonder omver te worden gevlamd door puriteins Amerika. Brian De Palma liet zich voor de regie van zijn nu al controversiële documentaire Redacted (over een groep soldaten die een kind verkrachtte) alvast niet in de luren leggen. Maar als zelfs Oliver Stone in een cruciaal drama als World Trade Center zijn ziel verkoopt, dan weet je wel hoe laat het is. Paul Haggis (Crash) kiest met In the Valley of Elah voor een betere weg, zij het echter dat hij er verscheidene malen sterk van afwijkt.

De gepensioneerde militair Hank (Tommy Lee Jones) wordt opgeschrikt door een verontrustend telefoontje: zijn zoon Mike is terug uit Irak, maar blijkt momenteel spoorloos. Stomverbaasd – zijn zoon had hem niet eens verwittigd – besluit de veteraan af te reizen naar het militaire kamp om Mike te zoeken. Tijdens zijn kampbezoek gedraagt elke soldaat zich vriendelijker en opener dan een trippende hippie bij een cd van Bob Dylan, maar veel wijzer wordt Hank er niet van. Het noodlot slaat echter vlug toe: Mike wordt vermoord teruggevonden, hevig verbrand en in stukken gezaagd.

De militaire politie steekt de handen in de lucht, waardoor Hank de hulp van detective Emily Sanders (Charlize ‘Monster’ Theron in goeden doen) inroept, die zich deels schuldig voelt omdat ze haar collega eerder niet kon helpen toen Mike slechts vermist was. Zowel het leger (een altijd uitstekende Jason Patric in de rol van luitenant Kirklander) als de recherche (Josh Brolin in een kleine bijrol) werken de zaak tegen, zodat Hank en Emily er grotendeels alleen voor komen te staan. Naarmate hun onderzoek vordert, merkt de ex-officier echter dat zijn zoon niet meer dezelfde persoon was die hij vroeger had gekend. De waarheid aanvaarden zou wel eens moeilijker kunnen zijn dan ze te vinden. De titel van de film verwijst overigens naar het in het Oude Testament beschreven titanengevecht tussen David en de reus Goliath…

Tommy Lee Jones hield aan zijn acteerprestaties in In the Valley of Elah een Oscarnominatie over. Teveel eer, zo blijkt, want de man verdiende deze erkenning meer voor zijn prachtige rol in No Country for Old Men. Jones’ acteerspel is meer dan ok, maar veel meer dan een mistroostige grijns en enkele uit het hart komende regels tekst krijgen we niet te zien. TLJ’s personage wordt mooi aangevuld door een knap acterende Charlize Theron. Andere uitstekende acteurs als Susan Sarandon, Josh Brolin en James Franco krijgen te weinig screentijd, waardoor ze in dit zwaarwegende melodrama helemaal vergeten raken. Paul Haggis toont zich zowel van zijn meest als van zijn minst getalenteerde kant. In verschillende knappe scènes zien we vader Hank enkele wazige beelden op zijn laptop bekijken, die zoonlief in Irak met zijn gsm had gefilmd. Mike’s eenheid komt daar zeker niet goed uit.

De dialoogscènes waarin beide hoofdrolspelers over andere dingen praten, zijn stukken interessanter dan het weinig beklijvende onderzoek. Haggis laat mooi uitschijnen dat Irak een hel was voor de aanwezige soldaten, maar het goedpraten en sneller aanvaarden van bepaalde wreedaardigheden zorgt toch voor een wrange nasmaak. Uiteraard keert niemand ongeschonden uit een oorlog terug; dat is wellicht de meest afschuwelijke waarheid die bepaalde oorlogsfilms nog altijd trachten te verbergen. In the Valley of Elah brengt dat gevoel bij momenten sterk aan de oppervlakte, terwijl het elders in de film eenvoudigweg bijzaak is. De kleurloze fotografie van cinematograaf Roger Deakins (The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford, No Country for Old Men), die voor zijn doen een erg povere en afstandelijke stijl hanteert, ontgoochelt nog het meest.

Paul Haggis blijft een uitstekend cineast, maar zijn gebrekkige afbakening tussen het zwaarmoedige melodrama en de detectivethriller is toch een brug te ver. Een spijtige zaak, want de acteurs leveren meer dan degelijk werk. Het is dan ook hun verdienste dat er nog enige beklijving op het scherm te bespeuren valt.