Het resultaat is gegarandeerd niet verbluffend origineel, maar het werkt wel. Wie pakweg een Die Hard vlotjes verteerde, zal van een extra Sudden Death of Under Siege wel niet plots aan actie-indigestie gaan leiden. De kijker houdt van herhaling, heeft nood aan cliché en stereotypie. Het verklaart het succes achter al die formulefilms. Die denkpiste moeten ook de makers van The Substitute afgelegd hebben. Ze kopieerden het uitgangspunt van Dangerous Minds (op zich al niet origineel trouwens) en plakten er in de finale nog wat actietoestanden aan vast. Het resultaat is tweeslachtig en daarom verwerpelijk: een actiefilm met onnodig gemoraliseer annex gemoraliseer met onnodige actie.
De 'vervanger' uit de titel is Shale, een huursoldaat die er net een drugrazzia in Cuba opzitten heeft. Hij brengt een bezoek aan Jane, een lerares op een middelbare school in Miami die hij op een vakantie in Latijns-Amerika heeft leren kennen. Voor Jane is het lesgeven niet wat ze ervan verwacht had. De school wordt gerund door tienerbendes en directeur Rolle lijkt niet bereid daar iets aan te doen.
De situatie loopt uit de hand als Jane op een dag neergeslagen wordt tijdens het joggen op het strand. Ze breekt een been en wordt arbeidsongeschikt. Shane neemt haar plaats in en zal proberen op zijn manier de rebelse klas tot rede te brengen. Tot daartoe klinkt het inderdaad allemaal nogal zoals in Dangerous Minds (en in Stand and Deliver, Lean On Me, Teachers, Dead Poets Society, ...). De film neemt echter een nogal vreemde wending als Shale ontdekt waarom directeur Rolle geen maatregelen tegen de rebellen wilt nemen. Hij gebruikt hen namelijk om drugs te verkopen van het netwerk dat hij zelf in de catacomben van de school heeft uitgewerkt.
En dan begint het: Shale stelt op een The A-Team-achtige wijze een huurleger samen dat in de school infiltreert en zal proberen het drugsnetwerk op te rollen. De finale ontplooit zich in twee totaal over-the-top-finales: een shoot-out in Janes appartement en in de kelders van de school. Daarbij komt het grove geschut eraan te pas: zware automatische geweren, handgranaten, zelfs basooka's. Geen wonder dat op het einde van de film de hele school plat ligt, afgebrand, vernield. Het aantal doden is intussen ook niet meer te tellen. Maar hey, het vuur heeft ook de drugs vernield en dus is eind goed al goed.
Behalve voor de toeschouwer. Die heeft zich bijna twee uur zitten ergeren aan een veel te zenuwachtige regie van Robert Mandel (die tien jaar geleden nochtans zo beloftevol leek met FX: Murder by Illusion) en het lappendeken-verhaal neergepend door Roy Frumkes, Alan Ormsby en Rocco Simonelli. Ernie Hudson en Diane Venora zijn oké als corrupte directeur Rolle en onschuldige Jane Hetzko, maar Tom Berenger vervalt als Shale weer in je reinste overacting. Zeg maar dat wij het gezegd hebben: The Substitute is een film die je zonder gewetenswroeging mag spijbelen.