MUNYURANGABO

Lee Isaac Chung overwon niet alleen de taalbarrière maar ook de cultuurverschillen tussen het Afrikaanse platteland waar de film zich afspeelt en het lawaaierige, hippe New York waar hij woont.

De basis van Munyurangabo werd gelegd tijdens een workshop fotografie en filmmaken die Chung gaf aan de Rwandese afdeling van de christelijke organisatie Youth With a Mission. Chung was zwaar onder de indruk geraakt van de invloed die de genocide van 1994 ook meer dan tien jaar na de feiten nog heeft op de Rwandese samenleving. Ook de jeugd die de oorlog enkel kent van de verhalen, is getekend en beïnvloed. De kloof tussen Hutu’s en Tutsi’s is nog altijd ontstellend diep.

Niet één historicus, socioloog of politicus is er in geslaagd een aanvaardbare verklaring te geven voor de blinde haat die in honerd dagen tijd aan ongeveer 800 000 Tutsi’s het leven zou kosten. Hutu’s en Tutsi’s die jarenlang vredig naast elkaar leefden, stonden van de ene op de andere dag met getrokken messen tegenover elkaar.

Ngabo (Jeff Rutagengwa) en Sangwa (Eric Ndorunkundiye) zijn twee tieners die enkele jaren de volkerenmoorden werken op een markt in Kigali. Ze zijn leep en taai. Ze overleven. Op een ochtend steelt Ngabo een machete en vertrekken de twee op een missie naar het binnenland. Eerst gaan ze langs bij Sangwa’s ouders, dan gaan ze hun plan uitvoeren. Wat dat plan is, is lange tijd onduidelijk. Het wapen in hun tas belooft weinig goeds.

De hereniging van Sangwa met zijn ouders duurt langer dan voorzien. Drie jaar geleden verdween hij spoorloos. Hij liet nooit iets weten. Nu hij terug is in zijn geboortedorp neemt hij zijn tijd. Een paar uren worden een paar dagen. Sangwa en Ngabo werken op het veld en herstellen het lemen huis. Ze praten met de buren, lummelen en drinken sloten bier.

Hoe langer ze in het dorpje blijven, hoe meer Sangwa twijfelt aan de missie. Wanneer Sangwa’s vader er achter komt dat Ngabo een Tutsi is, stijgt de spanning. Kunnen Hutu’s en Tutsi’s vrienden zijn? Wordt de haat doorgegeven van generatie op generatie?

Lee Isaac Chung zoekt in Munyurangabo een antwoord op deze twee vragen. Met een schematisch scenario landde hij in Rwanda. Hij zocht zijn niet-professionele cast bij elkaar en vertrouwde op hun improvisatietalent. Zijn film heeft een jazzy karakter. Chung geeft de richting aan en de personages zoeken verder hun eigen weg.

Ngabo en Sangwa reizen te voet. Ze hebben meer dan tijd genoeg om na te denken. Bij iedere pas stijgt de spanning en komt het drama dichterbij. Munyurangabo is niet de meest swingende film van het jaar. Actiearm en traag zijn understatements. Lee Isaac Chung zoekt de ziel van de jonge Rwandezen. Hij exploreert hun door geweld en persoonlijke drama’s vergiftigde geesten en denkpatronen. Hij doet dat rustig maar altijd doelgericht. De clichés over Afrika laat hij links liggen.

Met eenvoudige dialogen en minieme plotwendingen dringt hij door tot de kern van de Rwandese tragedie. De meeste acteurs spelen zichzelf of hebben meegemaakt wat hun personages in de film ook meemaken. De vrijheid die ze van de regisseur en de technische crew hebben gekregen, zorgt voor een door en door Afrikaanse sfeer: een film van en door Afrikanen, ook al is dat niet strikt genomen niet het geval.

Munyurangabo is op en top moderne auteurscinema. Visueel verfijnd – met een impressionistische inslag – strak geacteerd en inhoudelijk zeer sterk, niet opdringerig en daardoor zeer indringend. Schuld en boete, wraak en vergiffenis in één film van een realistische filmmaker die in al zijn bescheidenheid een waar bravourestuk heeft afgeleverd.