PUDOR

De versmachtende eenzaamheid als bitter gevolg van ons onvermogen om met elkaar te communiceren, is het centrale thema in het oeuvre van de vorig jaar overleden Italiaanse grootmeester Michelangelo Antonioni, van de Hongkongse visuele kunstenaar Wong Kar-wai en de Zuid-Koreaanse stylist Kim Ki-duk. De Nederlandse films Tussenstand (Mijke de Jong) en Wolfsbergen (Nanouk Leopold) behandelen hetzelfde onderwerp: ze belichten hoe iemand zich helemaal alleen kan voelen tussen een miljoen mensen.

Pudor is het regiedebuut van de Spaanse broers David en Tristán Ulloa. Hun film is een vrije bewerking van de gelijknamige roman van de Peruaanse auteur Santiago Roncagliolo. Centraal staat een dysfunctionele familie die volledig uit elkaar valt omdat niemand gezegd krijgt wat al lang geleden gezegd had moeten zijn. Tristán Ulloa maakte faam als acteur in de sterke Spaanse auteursfilms Volverás, Lucía y el sexo, Mensaka en Salvador (waarin hij Salvador Puig Antichs advocaat speelt). Zijn broer heeft een technisch-visuele knobbel en werkt al jaren voor de Spaanse televisie. De taakverdeling is duidelijk: David zorgt voor de beeldvoering, Tristán voor de acteurs. Tristán heeft het er een pak beter van af gebracht dan zijn broer. De sterke vertolkingen houden Pudor nog enigszins overeind, want visueel en technisch is de film uiterst middelmatig. Hetzelfde geldt voor het scenario, dat allesbehalve spitsvondig en origineel is.

Het uiteenvallende gezin waar de film om draait, bestaat uit vijf leden. De vader heeft van zijn dokter te horen gekregen dat zijn dagen geteld zijn. Zijn vrouw gaat tenonder aan de sleur van het huwelijksleven en voelt zich niet meer begeerd. De dochter zit volop in haar pubertijd: hormonen en haar onbekende lustgevoelens spelen haar parten. Haar jongere, geadopteerde broertje leeft in zijn fantasiewereld. De inwonende grootvader voelt zich overbodig. Het liefst van al wil hij verhuizen naar een rusthuis, waar hij iedere maand netjes een factuur krijgt en waar hij niemand dankbaar hoeft te zijn. Het leven zoals het is in vele gezinnen. De problemen zijn herkenbaar. Al komen ze - hopelijk – niet overal tegelijkertijd voor zoals in dit Spaanse filmgezin.

Met die overdaad aan persoonlijke ellende weten de Ulloa’s duidelijk geen raad. Ze zijn er dan ook niet in geslaagd om iedere verhaallijn boeiend te houden. Alles wat ze vertellen is al minstens duizend keer eerder, beter, pakkender en grappiger aan bod gekomen in andere films. Hun symboliek is krampachtig – de kleine drama’s in het gezin tegenover de grote drama’s op de televisieschermen – en de dialogen gaan al te nadrukkelijk op zoek naar snel effect. De problemen van het gezin zijn alledaags. De Ulloa’s geven er geen poëtische of filofische kijk op, maar beperken zich tot de registratie. Ze halen het niveau van de betere tv-serie, niet het nagestreefde niveau van de intelligente Europese auteurscinema.

Een gebrek aan ambitie kan hen niet ontzegd worden, een gebrek aan kwaliteit wel. Terwijl de eerder genoemde filmmakers – Antonioni, Kar-wai en Ki-duk – hun intrieste verhalen over vereenzaamde personages in een ijzersterke, persoonlijke structuur inbedden, rommelen de Ulloa’s maar wat aan. Ze ontberen de artistieke en intellectuele visie op het verhaal dat ze willen vertellen.

Hun gebrek aan verfijning, verrassing en subtiliteit slaat de kijker bijna volledig murw. Dankzij de vertolkingen van Elvira Mínguez (Julia), Nancho Novo (Alfredo) en nieuwkomer Natalia Rodríguez (Marisa) loont het nog de moeite om tot het eind te blijven kijken. Ze maken de film boeiender dan hij werkelijk is, en bewijzen hoe heerlijk het moet zijn om in Spanje films te spelen. Het aanbod aan straffe acteurs en actrices is er onwaarschijnlijk groot. In alle genres en leeftijdscategorieën staat een peloton creatief talent klaar.

Het is de ironie ten top dat uitgerekend een film over de moeilijkheid om te communiceren er niet in geslaagd is om de boodschap duidelijk en coherent over te brengen.