WANTED

Hoewel Wanted gebaseerd is op de gelijknamige striproman van Mark Millar en J.G. Jones, hebben de scenaristen – vooral tijdens de eerste act – gretig geleend bij hun illustere audiovisuele voorgangers. Het verhaal van de onopvallende loser die plots in een alternatieve wereld met andere levenswijzen terechtkomt, is allesbehalve nieuw. Dat het gegeven tot de verbeelding blijft spreken, bewijst het hyperkinetische Wanted voortdurend.

Wesley Gibson (James McAvoy, die hier onherroepelijk tot de A-lijst doorstoot) is een ‘nobody’. Hij haat zijn uitzichtloze job, woont in een bouwvallig pand, en heeft een ergerlijke vriendin die het met zijn beste “vriend” doet. Wesley heeft geen ruggengraat en laat iedereen over hem heen lopen. Tot hij op een dag – want zo gaat dat in films en strips – de oogverblindende Fox (Angelina Jolie) ontmoet. Die vertelt hem dat zijn vader, die hij nooit heeft gekend, als een van de beste huurmoordenaars ter wereld werd vermoord door de levensgevaarlijke Cross (Thomas Kretschmann). Meteen na deze onthulling sleurt ze Wesley mee in een keihard vuurgevecht, gevolgd door een waanzinnige achtervolging. Na een helse ontsnapping belandt Wesley in de schuilplaats van ‘The Fraternity’, een geheim genootschap van huurmoordenaars onder leiding van Sloan (Morgan Freeman). Hun doel: de balans in de wereld herstellen door “schadelijke factoren” uit de weg te ruimen. Omdat Wesley volgens Sloan de enige is die de losgeslagen Cross (zelf ook ooit lid van The Fraternity) zou kunnen uitschakelen, wordt hij in hun midden tot een van hen opgeleid. De protagonist wacht een pijnlijke en intense periode. Een waarin hij niet alleen fysiek tot het uiterste zal moeten gaan, maar ook alles wat hij over zichzelf dacht te weten in vraag moet stellen.

In veel opzichten is Wanted het schoolvoorbeeld van wat veel critici in Hollywood verachten: bordkartonnen personages, actiescènes die de grenzen van het toelaatbare aftasten, een waanzinnige montage, loeiharde muziek en een twijfelachtige verhaallijn. En toch… Als kijker vraag je je voortdurend af hoe je de film moet beoordelen, terwijl je bij momenten met een licht misselijkmakende grijns naar de gebeurtenissen op het bioscoopscherm kan zitten staren.

Wanted werkt. Het mag dan wel geen subtiele cinema zijn, en de eindeloze reeks slow motion actiesequenties mogen dan wel vaak op de lachspieren werken (wat de makers gelukkig ook zelf beseffen), de controversiële motieven van de personages, het anarchistische sfeertje en het absurd hoge testosterongehalte maken van Wanted misschien wel de meest energieke en ongerijmde prent van deze zomer.

Een van de films grootste troeven is de Schotse acteur James McAvoy. Na zijn vertolkingen in The Last King of Scotland, Becoming Jane en vooral Atonement, wordt hij terecht als een rijzende ster aan het filmfirmament beschouwd (omdat mensen graag vergelijken, zien velen in hem een tweede Ewan McGregor). Zonder zijn aanwezigheid als ‘everyman’ zou de film heel wat minder succesvol zijn. Het is net omdat McAvoy in niets een actieheld lijkt, dat de prent werkt. Zijn aanwezigheid slaat als een tang op een varken en net daarom hoort hij in Wanted thuis. Zelfs als de acteur zich onder invloed van zijn nieuwe bovenmenselijke krachten als een arrogante kerel gaat gedragen (hij pakt zijn bazin, ontrouwe vriendin en vriend meedogenloos aan), blijf je als kijker aan zijn zijde staan. McAvoy weet net genoeg sympathie en herkenbaarheid te genereren om hem zijn dubieuze moraal te vergeven. Met een gespierde kleerkast in de hoofdrol zou dat heel wat minder aannemelijk worden. Het is misschien niet het acteerwerk dat hem prijzen zal opleveren, maar net als voor zijn doorbraakrol als Robbie Turner in Atonement stort McAvoy zich ook nu met veel overtuiging en overgave in zijn personage.

Verder laat Angelina Jolie als de mysterieuze Fox nog eens zien waarom ze op en naast het scherm een van de meest begeerde vrouwen is. De scène waarin ze naakt uit een van de ‘herstelbaden’ komt – waarin gewonde killers hun batterijen weer opladen – is menig mans natte droom. Hoewel Jolie weinig oog heeft voor subtiel karakterwerk, slaagt ze erin om haar personage geloofwaardig te houden en het tijdens de explosieve finale naar een verrassend elegante ontknoping te leiden.

Ook de rest van de cast lost de verwachtingen in. Morgan Freeman levert dit soort vertolkingen in zijn slaap af, maar zorgt toch voor enkele leuke momenten (anderen schreven dit reeds voor ons, maar zijn “Samuel L. Jackson moment” is best grappig). Op Wesley en Fox na zijn de meeste personages echter weinig meer dan pionnen die hun rol vervullen in het scenario; maar dat hoeft niet per se negatief te zijn.

Het verhaal is enigszins andere koek. De film is veeleer een bewerking van het bronmateriaal dan een volwaardige adaptatie. Millars striproman handelt over een schurkenorganisatie die alle superhelden heeft geëlimineerd. De Wesley in de strip gebruikt zijn krachten niet om enigszins het goede na te streven, maar handelt enkel uit eigenbelang. Die verhaallijn is dan wel interessant voor een undergroundverfilming (die we vroeg of laat misschien nog wel te zien krijgen), voor een zomer-blockbuster is het allesbehalve gedroomd materiaal – ook al is die niet geschikt voor jeugdige kijkers. Ook bij Wanted rijzen er vragen over het geweld in de film en hoe de personages ermee omgaan. Hoe je het ook bekijkt, Wesley is een antiheld en zijn methodes zijn niet altijd de meest vredelievende. Naar het einde toe smokkelen de scenaristen toch een zeker moreel besef in de film, en dat resulteert in een overwegend sterke finale.

Regisseur Timur Bekmambetov levert na internationale successen met Night Watch en Day Watch zijn eerste Amerikaanse productie af. Waar zijn Russische fantasy-horrorreeks soms dreigt te verzuipen in een complexe mythologie en epilepsieaanvallen inducerende visuals, ontpopt hij zich met Wanted tot een begenadigd actieregisseur, maar dan wel eentje op speed. In het tijdperk dat The Matrix voorafging, was dit een vernieuwende actieklepper geweest. Vandaag zijn we misschien niet langer onder de indruk van kogels die in slow motion naar de camera vliegen of wapens die boven de hoofden van politieagenten cirkelen, maar spectaculair blijft het wel.

Bekmambetov slaagt er zelfs in om de – voorlopig – meest geschifte actiescène van het jaar te creëren (de treinsequentie); de eindshot van deze visuele uppercut is er eentje die liefhebbers niet gauw zullen vergeten.

Wanted is allesbehalve een perfecte (zomer)film. Het achtergrondverhaal (hoe komen de leden van The Fraternity te weten wie ze moeten vermoorden?) is vergezocht en zal heel wat kijkers doen afhaken, het geweld is vaak gratuit, en de dialogen dienen vooral om de plot voort te duwen en werpen zelden een blik op de personages. Maar wie in de juiste stemming verkeert, zich twee uur wil laten onderdompelen in een gewelddadig actieballet, en week wordt bij de gedachte aan het beeld van Angelina Jolie die vanop de motorkap van een wagen haar achtervolgers onder vuur neemt, zal zich een kaartje voor Wanted zeker niet beklagen.