WALL-E

Sinds Toy Story midden jaren negentig in de zalen kwam, is Pixar met zevenmijlslaarzen door animatieland gejakkerd. De technische virtuositeit die de animatiestudio tegenwoordig aan de dag legt, herleidt Toy Story haast tot een fossiel uit het verleden. Het hart van Woody en Buzz is echter al die jaren onverminderd blijven kloppen. Pixars Negende Symfonie toont na vijftien jaar films maken dan ook geen bedrijf in puberale problemen, maar een gezonde tekenfilmstudio in blakende topvorm. Het spierballengerol dat met Wall-E gepaard kan gaan, komt net op tijd. Critici wisten Cars en Ratatouille niet meer zo eensgezind te smaken, en sinds Finding Nemo gingen de bioscoopinkomsten alleen maar naar beneden.

Niemand twijfelt eraan dat een klein sympathiek robotje - een kruising zowat tussen Number 5 uit Short Circuit en E.T. - de negatieve spiraal weer ombuigt. Een openingsweekend van 65 miljoen dollar in Amerika zette alvast de lucifer aan de lont. En dat voor een film waarvan het idee al bestond nog voor Toy Story in de zalen verscheen. Het was een balletje dat regisseur Andrew Stanton had opgeworpen tijdens een brainstormsessie in de kantoren van Pixar. Stanton, Lassetter en co. bleken die dag in vorm, want naast Wall-E werden ook de eerste schetsen voor A Bug's Life, Monsters Inc. en Finding Nemo op papier gezet.

Met Wall-E zet Pixar opnieuw een astronomische stap voorwaarts in een evolutie die vooralsnog eindeloos lijkt. Naast kassazekere projecten als Toy Story 3, wil Pixar ook andere horizonten verkennen. Wall-E opent niet in een kleurrijke speelgoedkamer, een fleurige mierenwereld of ten huize van een bonte superheldenfamilie, maar op een desolate, dode, vervuilde planeet, zevenhonderd jaar in de toekomst. De toon is donker en duister. Er valt geen mens meer te bekennen in wat ooit Manhattan was. Is dit Pixar? Jazeker, want daar komt de opruimrobot Wall-E (kort voor Waste Allocation Load Lifter Earth-Class) het scherm oprollen. Plichtsgetrouw ruimt hij puin door alle afval in zijn vierkante lichaam te proppen om het vervolgens als samengeperste pakjes terug uit te braken. Tijdens zijn eindeloze ritten doorheen het vuil verzamelt hij interessante prullaria die hem aan vroegere tijden herinneren.

Regisseur Andrew Stanton neemt uitgebreid de tijd om de handelingen van Wall-E aan het publiek te tonen. De fotorealistische decors van het troosteloze landschap zijn adembenemend mooi. Wall-E zelf heeft na enkele minuten niet alleen een hele vergiftigde afvalberg maar ook het publiek ingepakt, vooral wanneer hij als een onverdroten romanticus staart naar een oude VHS-tape met daarop stukken uit de musical Hello, Dolly!

Zijn eigen Barbra Streisand komt haast letterlijk uit de hemel vallen in de vorm van de vrouwelijke zoekrobot Eve (Extra-Terrestrial Vegetation Evaluator). Contact met haar leggen is niet voor de hand liggend, want de dame blijkt bijzonder explosief. Bovendien heeft ze geen tijd voor romantische besognes, want ze is met een opdracht richting aarde gestuurd. Wall-E van zijn kant oefent stiekem de danspasjes van Walter Matthau en Michael Crawford. Hij is hopeloos verliefd op de eivormige robot met de glanzend witte body en een felle, blauwe twinkeling in de ogen.

Helaas kan Andrew Stanton het zich niet veroorloven om zich anderhalf uur lang enkel maar op Wall-E en Eve te focussen. Na de lange aanloopt moet er tempo in de film. Wanneer Eve dus gevonden heeft wat ze zocht, raast ze terug de ruimte in. Gelukkig kan Wall-E zich aan het ruimteschip vasthaken. De wereld die high in the sky voor hem en het publiek opengaat aan boord van het gigantisch moederschip Axiom staat in schril contrast met de grauwe, apocalyptische aarde. Nakomelingen van weggevluchte mensen vegeteren er in een danig uit de hand gelopen Club Med. Helaas heeft alle technologie en luxe hen ook een paar dingen ontnomen: hun kritische geest en zin voor initiatief bijvoorbeeld, en hun vermogen om simpelweg een eindje te lopen. Onnodig te zeggen dat het schip ook een automatische piloot bevat, wiens omineuze rode oog weinig subtiel richting HAL 9000 uit A Space Odyssey knipoogt.

De hele film is een handige parabel over hoe de mens ten onder gaat aan de enorme afval die hij zelf produceert. Als groene reclamespot is Wall-E krachtiger dan Shyamalans The Happening. De samenleving die de film aan boord van het moederschip schildert, is een krachtig signaal waar we met al onze luxe naartoe gaan. Hoe sterk en kritisch de symbolen en metaforen ook zijn, Wall-E brengt ze in de eerste plaats gelukkig met een gigantisch gevoel voor humor. Een bont allegaartje aan personages – een maniakale schoonmaakrobot voorop – rolt probleemloos richting hartkamers.

In zekere zin is Wall-E ook een ode aan John Lassetters debuutfilmpje Luxo, Jr., waarin hij twee bureaulampen leven inblies. Hij wist toen al dat de kracht van animatie niet zozeer in de dialogen ligt, maar in de visuele expressie van de karakters. Het ontwerp van de robot Wall-E is wat dat betreft slim en klever. De fysionomie van zijn gezicht – met lichtjes neerbuigende verrekijkerogen als blikvanger – leent zich uitstekend tot verschillende emoties.

Na de alliantie met Disney en het besluit om de volgende films in 3D te filmen, staan niet alleen de figuurtjes uit de films, maar ook het bedrijf Pixar zelf aan het begin van een nieuw avontuur. Niet dat Woody en Buzz versleten waren, maar als icoon rolt Wall-E vanaf nu minstens op gelijke hoogte met hen mee.