THE X-FILES: I WANT TO BELIEVE

De televisieserie rond twee FBI-agenten die zaken proberen op te lossen met paranormale ondertoon groeide uit tot een ongezien succes. De goede production values, prima speciale effecten en vlijmscherpe scenario’s waren hier niet vreemd aan. Maar het was dankzij het ongeziene charisma, de chemie en de daarbij horende onderliggende seksuele spanning tussen Dana Scully en Fox Mulder dat de serie uitgroeide tot een cultureel fenomeen. Na negen seizoenen, één spin-off en ontelbare prestigieuze awards krijgt de eerste bioscoopfilm uit 1998 een vervolg met The X-Files: I Want To Believe. Was het het lange wachten waard?

De Federal Bureau of Investigation zit met de handen in het haar. Een vrouwelijke collega is onder vreemde omstandigheden ontvoerd en de sporen draaien uit op niets. Wanneer de helderziende eerwaarde Joe (Billy Connolly) blijft volhouden dat de vrouw nog steeds in leven is, besluit de leidinggevende FBI-agente Dakota Whitney (Amanda Peet) dat het tijd is om ex-agent Fox Mulder (David Duchovny) op de zaak te zetten. Mulder leeft echter al jaren in onmin met de FBI en leidt een teruggetrokken bestaan. Dana Scully (Gillian Anderson), die al enkele jaren werkt als gerespecteerd dokter in een ziekenhuis, wordt aangesproken om Mulder te overhalen. Mulder stemt toe, maar onder één enkele voorwaarde: dat Scully mee op de zaak wordt gezet. Hoewel ze schoon genoeg heeft van het duistere leven vol donkere steegjes, zenuwslopende complottheorieën en allerhande paranormale toestanden, gaan de twee al snel op onderzoek, just like old times… Hoewel niemand echt geloof hecht aan de warrige visioenen van eerwaarde Joe, is Mulder vastbesloten dat de waarheid hierin ligt. Hoe dichter Mulder en Scully bij deze waarheid komen, hoe meer gruwelijke zaken er aan het licht komen.

Vanaf de veelbelovende opening zet regisseur Chris Carter de juiste toon en sfeer. Een parelwit besneeuwd landschap zag er nooit zo griezelig uit. Carter gooit je als kijker opnieuw in het angstaanjagende X-Files-universum van onontwarbare complottheorieën, intriges, vakkundige gruwel en bizarre wendingen. Het herkenbare deuntje van Mark Snow roept direct de juiste gevoelens op. Ook qua casting zit het goed. De Schot Billy Connolly is misschien niet echt een voor de hand liggende keuze, maar zijn vertolking van de pedofiele eerwaarde Joe is behoorlijk ijzingwekkend. De talentvolle Amanda Peet is eveneens een prima toevoeging en hetzelfde kunnen we wonderwel zeggen over de vuilbekkende rapper Xzibit (pardon, we bedoelen Alvin Joiner). Maar de fans komen uiteraard voor David Duchovny en Gillian Anderson. De twee acteurs zijn nog steeds een plezier om naar te kijken en vooral Duchovny laat zich volledig gaan in zijn rol.

Het start allemaal lekker spannend, maar dan gaat het ineens fout. Hoewel op voorhand bekend werd gemaakt dat de tweede bioscoopfilm een persoonlijkere film zou worden en dat we Mulder en Scully zouden zien zoals nooit tevoren (lees: als koppel), hadden we niet verwacht dat we er los in het midden zouden ingegooid worden. Maar wat dan met de jarenlang opgebouwde anticipatie en spanning? Daar wordt helaas helemaal niets mee gedaan. Hetzelfde kunnen we zeggen over de eerder opgebouwde spanning. Hoe verder de film vordert, hoe meer en meer je het idee krijgt dat het scenario (geschreven door Carter en uitvoerend producent Frank Spotnitz) niet eens compleet was toen men al begon te filmen. Het geheel voelt zo gehaast aan en het tweede verhaaltje waarmee de makers ons een geweten willen schoppen, haalt de vaart uit de prent. Speciale effects zijn niet echt aanwezig en buiten een beetje achter naamloze slechterikken aanrennen, gebeurt er bitter weinig. Naarmate de climax dichterbij komt heb je nog steeds niet het idee dat The X-Files: I Want To Believe effectief begonnen is.

De ergste zonde pleegt Carter echter met de finale, die helemaal niet voelt als een finale. Het is een fijn weerzien met een bekend gezicht, maar hierbuiten ontstaat de meeste spanning en opwinding uit de realisatie dat je bijna blij bent dat de aftiteling over het scherm rolt. The X-Files: I Want To Believe is weliswaar stijlvol, barst van de sfeer, is sowieso goed gemaakt, en er wordt goed geacteerd, maar het gevoel van ‘Is het dit maar?’ verlaat je nergens. De film voel echt aan alsof hij gemaakt is als tussendoortje (voor Carter was het dan ook nu of pas binnen afzienbare tijd door de dreiging van een nieuwe staking in Tinseltown), zelfs bijna als een goedkope televisiefilm. Een derde bioscoopfilm hangt af van het financiële succes van deze tweede X-Files-prent, maar we vermoeden dat Mulder en Scully vertrappeld zullen worden door de nieuwe Batmania. We don’t believe.