MAMMA MIA!

De wereldpremière van de musical vond plaats in april 1999 in Londen, niet toevallig exact een kwarteeuw na de overwinning van ABBA op het Eurovisiesongfestival, en kon vrijwel onmiddellijk op positieve kritieken rekenen. Sindsdien is de succesvolle trein blijven rijden (met voorstellingen wereldwijd waaronder ook in Nederland en België) met als gevolg dat de heren Anderson en Ulvaeus (oftewel de twee B’s van ABBA) aan de musical tegenwoordig al meer verdiend hebben dan aan hun hele ABBA-carrière. Vanaf deze week draait de gelijknamige film ook bij ons in de bioscopen en geen hond die er aan twijfelt dat deze dezelfde richting uit zal gaan: afgelopen weekend werd de prent in ons Belgenlandje op het filmfestival van Oostende uitgeroepen tot publiekslieveling en in de Verenigde Staten haalde de film in zijn eerste premièreweekend medio juli ruim 27,5 miljoen dollar aan opbrengsten binnen, meteen goed voor een record in het musicalgenre.

Mamma Mia vertelt het verhaal van de jonge Sophie (Amanda Seyfried ) die met haar alleenstaande moeder Donna (Meryl Streep) op een idyllisch Grieks eiland woont en op het punt staat te trouwen. Ze wil aan het altaar maar wat graag weggegeven worden door haar vader, maar ze weet niet wie hij is. De zaak ligt te gevoelig om zomaar met moeder te bespreken, maar na het stiekem lezen van enkele niets verhullende passages in haar moeders dagboek besluit ze om drie van haar moeders jeugdliefdes – en meteen ook potentiële vaders – uit te nodigen voor de bruiloft. Wat volgt is een vlotte aaneenschakeling van komische situaties, leuke misverstanden en uiteraard heel veel ABBA-hits.

Bovenstaande plot als relatief dunnetjes beschouwen, is de understatement van het jaar. Dat de theaterbezoeker dit mankement snel kan verteren wegens de directe betrokkenheid met het geheel, kan allicht als grootste handicap van de film worden beschouwd. Voor de rest wordt de overgang van musical naar het witte doek heel gemakkelijk verteerd en de extra mogelijkheden – vooral dan qua locatie en setting - worden op alle vlakken maximaal benut. Na het aanschouwen van al dit fraais hebben we zelden of nooit meer zin gehad om een Griekse vakantie te boeken - hoewel alle interieursequenties wel degelijk zijn opgenomen in de Londense Pinewood-studio’s.

Dat het ook op muzikaal gebied werkt, bewijst Dancing Queen, dat net zoals in de musical van start gaat in Donna’s slaapkamer, maar al snel uitbreiding vindt naar het hele Griekse dorp, waar alle vrouwelijke inwoners de hoofdrolspeelsters volgen. Zo groeit de song uit tot het typevoorbeeld van girl power, met een dergelijk kwalitatief hoog en vooral spontaan gehalte waarop de Spice Girls enkel maar jaloers kunnen zijn. Het is meteen ook het eerste hoogtepunt in de film voor hoofdrolspeelster Meryl Streep. De meningen over de vocale prestaties van de ondertussen 59 jarige diva zijn verdeeld, maar wat ons betreft mogen die er best wezen. Streeps tweede hoogtepunt komt er op het einde van de film met The Winner Takes It All, dat cinematografisch gewoonweg prachtig in beeld wordt gebracht.

Over de rest van de cast geen slecht woord: met Amanda Seyfried heeft regisseuse Phyllida Lloyd een aanstormend en niet onknap talent aan boord die perfect zweeft tussen de liefde voor haar aanstaande echtgenoot (een eerder bleke Dominic Cooper) en het respect voor haar hardwerkende moeder, maar die ook wanhopig de laatste witte vlek in haar leven wil uitwissen. Julie Walters (Rosie) en Christine Baranski (Tanya) zorgen als Donna’s jeugdvriendinnen voor het komische tegengewicht, al had Baranski’s versie van Does Your Mother Know best nog wat extra pit mogen hebben.

De drie mogelijke vaders komen er in de musical altijd een tikkeltje minder uit en dat is in de film jammer genoeg niet anders. Toch een dikke pluim voor Stellan Skarsgard - even spontaan als altijd - en Pierce Brosnan, die vocaal weliswaar moet onderdoen voor de rest maar met zijn natuurlijk charisma alleen al door aanwezig te zijn de prent naar een hoger niveau tilt. De eervolste vermelding gaat echter naar Colin Firth die wat ons betreft één van de beste rollen uit zijn carrière neerzet: vooral zijn persoonlijke onthulling op het eind van de film is ronduit hilarisch.

Qua songkeuze is er wél een en ander veranderd in vergelijking met de musical. De mooiste wijziging is ongetwijfeld Our Last Summer, één van de minder bekende ABBA-songs maar door de jaren uitgegroeid tot één van onze persoonlijke favorieten. Waar het liedje op de planken pas naar het einde op de proppen komt als solo van Harry, zien we het filmgewijs al halverwege de eerste helft, gezongen door de drie mogelijke vaders en Sophie tijdens een boottocht rond het eiland. De verplaatsing van Take A Chance On Me in omgekeerde richting (van net voor het huwelijk naar het avondfeest zelf) heeft jammer genoeg niet dezelfde uitwerking, ook al omdat Julie Walters tijdens dit nummer een andere performance heeft in vergelijking met haar musicalcollega’s: een gemiste kans.

Bij de andere dergelijke muzikale wijzigingen noteren we ondermeer de afwezigheid van Under Attack, Knowing Me, Knowing You (wel opgenomen maar geschrapt uit de final cut) en One Of Us. In de omgekeerde richting (dus afwezig in de musical maar te zien in de film) zingt Pierce Brosnan helemaal op het einde wel nog een gevoelige versie van When All Is Said And Done. Thank You For The Music ten slotte is zowel aanwezig in de musical en in de prent maar in deze laatste enkel tijdens het laatste gedeelte van de aftiteling, in een rustige en intieme versie gezongen door Amanda Seyfried.

Het eerste gedeelte van diezelfde credits is gereserveerd voor dezelfde encore als in de musical: blijven zitten is dus de boodschap. De fans kunnen trouwens uitkijken naar vele kleine verwijzingen doorheen de hele film: zo merkten wij cameo’s op van Benny Anderson (gedurende Dancing Queen) en Bjorn Ulvaeus (tijdens de encore) en neuriet Meryl Streep op een bepaald ogenblik het wijsje van Fernando, nog zo’n ABBA-song die noch de musical, noch de film haalde.

Als film is Mamma Mia verre van perfect, maar als feel good movie hebben we ons zelden zo geamuseerd. Voer voor elk wat wils dus: ga en amuseer u!