VINYAN

De tweede film van een regisseur is altijd een uitdaging. Het is dan dat een cineast zijn talent bevestigt… of net ontkracht. Was het debuut een samenloop van omstandigheden; welke factoren droegen bij tot het eventuele succes of is er meer aan de hand? Is de man in de regiestoel iemand om in de gaten te houden of iemand die gewoon geluk had? Met Vinyan bevestigt Du Welz in ieder geval zijn reputatie als iemand die zich niets aantrekt van conventies en van wat “in” is. Het blijft sterk twijfelachtig dat iedereen deze prent zal weten te smaken maar het is onmogelijk te ontkennen dat Du Welz met Vinyan buiten de lijntjes kleurt en toont dat er vanuit ons kleine België ook ruimte is voor “genre”, “horror” en “suspense”.

Jeanne en Paul Bellmer (Emmanuelle Béart en Rufus Sewell) vormen een ogenschijnlijk perfect koppel dat een droomleven leidt in Thailand. Algauw blijkt echter dat ze hun zoontje Joshua verloren hebben. Het kind, zo luidt de officiële verklaring, werd meegesleurd door de tsunami en de Bellmers zijn na het voorval gewoon in Thailand gebleven. Jeanne blijft wanhopig vasthouden aan de idee dat Joshua nog ergens rondloopt maar Paul heeft zich al bij het onafwendbare neergelegd. Hun zoon is dood. Over en uit. Als ze tijdens een benefietfeestje (georganiseerd door “onze” Josse De Pauw!) plots geconfronteerd worden met beelden van alweer een probleemgebied meent Jeanne op de beelden Joshua te herkennen. Het voorval leidt tot verhitte discussies tussen het koppel tot Jeanne er toch in slaagt om Paul te overtuigen naar Joshua op zoek te gaan. Met de hulp van enkele louche figuren trekken ze naar Birma om daar te weten te komen of hun kind nog leeft. Het belooft een helse tocht vol ontberingen, verraad, geweld, seks en gruwel te worden. In hun zoektocht naar Joshua dreigen de Bellmers zichzelf te verliezen.

Meer prijsgeven zou echt zonde zijn. Hoewel de film narratief weinig nieuws te vertellen heeft en er in de plot relatief weinig incidenten plaatsgrijpen kiest Du Welz vooral voor een onrustwekkende sfeerschepping. Van de surrealistische, onheilspellende openingsbeelden tot de compleet van de pot gerukte maar fantastische finale (iets dat deze film deelt met Calvaire) is Vinyan een psychologische rollercoaster waarin Du Welz, if nothing else, bewijst dat hij een filmmaker met ballen is. Dit is geen onschuldige tragikomedie met een sociale inslag of een zoveelste politiefilm maar een ambitieuze audiovisuele trip die naar de kroon van regisseurs als Lynch en Cronenberg grijpt. Op dat niveau zit Du Welz nog niet maar hij slaagt er met amper twee films wel in om een eigen stijl te creëren en zich nergens te verontschuldigen voor het genre waarin hij zich beweegt.

Want laat er geen twijfel over bestaan: Vinyan is een horrorfilm. Er worden misschien geen hoofden afgehakt en er kruipen geen langharige wraakgeesten uit de televisie maar deze film blijft anderhalf uur lang doodeng. De droomsequenties (die misvormde gezichten!), de voortdurende regenbuien en vooral de groteske afwikkeling van de plot dragen bij tot deze stelling.

Zoals Du Welz in Calvaire een bezoekje aan een plaatselijke kroeg (met die enge figuren en hun danspassen) bijzonder bevreemdend maakte verrijkt hij ook Vinyan met enkele scènes die spontaan de vraag “wat is daar nu de bedoeling van” laten opkomen. Pauls nachtelijke gesprek met Kim (Julie Dreyfus) en de situatie waarin hij haar daarna aantreft; de seksscène met Béart; de poging om een handvol rijst af te snoepen (creepy!); de apen als poortwachters bij een ruïne; de finale… het zijn stuk voor stuk hallucinante, knap gerealiseerde en sterk in beeld gebrachte momenten die de film een geheel eigen identiteit geven.

De cast is uitstekend. Emmanuelle Béart bewijst al in haar eerste scène dat ze nog steeds een erg knappe vrouw is en slaagt probleemloos in deze uitputtende rol. Haar Jeanne wordt gedreven door weinig meer dan haar moederinstinct. De scènes waarin Béart “de grens overschrijdt” en ten onder dreigt te gaan aan haar verlangen om Joshua terug te zien zijn ook dan ook… en hier is dat woord opnieuw; verontrustend. Rufus Sewell vertolkt de gevoelens van de kijker als de logische Paul. Hij beseft dat het onmogelijk is dat Joshua nog leeft maar hij kiest er voor om zijn vrouw bij te staan, laat zichzelf toe om ook even te geloven in het leven van zijn kind maar beseft als eerste in wat voor hel ze zijn terechtgekomen. Dan is het echter al te laat…

Het is allesbehalve eenvoudig om Vinyan aan een kritische blik te onderwerpen zonder in te gaan op de details van de plot. Laten we het erop houden dat wij wild enthousiast zijn over Du Welz’ tweede langspeler. Aan de oppervlakte lijkt de prent een internationale coproductie waarbij Du Welz de scherpe kantjes heeft moeten afvijlen maar niets is minder waar. Als de ontknoping nadert blijkt Vinyan nog waanzinniger en donkerder dan zijn voorganger. En ook beter.

Gezien op het 35ste Internationaal Filmfestival van Vlaanderen-Gent