ELEGY

David Kepesh (Ben Kingsley) is een gerespecteerd cultuurcriticus, theaterrecensent en professor literatuur. Zijn verhandeling The Origins of American Hedonism, waarin hij van leer trekt tegen puritanisme en bindingsdrang, is de filosofische reflectie van zijn losbandige levensstijl. De erudiete zestiger duikt af en toe het bed in met één van zijn studentes, en heeft al meer dan twintig jaar een losse seksrelatie met Carolyn, een succesvolle maar eenzame zakenvrouw. Op een dag laat hij tijdens een college zijn oog vallen op de bloedmooie Consuela Castillo (Penélope Cruz), een stijlvolle en vastberaden jongedame met Cubaanse roots. “Ze weet dat ze knap is, maar ze is nog niet helemaal zeker wat ze met haar schoonheid moet aanvangen”, denkt Kepesh.

Daar weet hij wel raad mee. De professor kent de fijne kneepjes van het versieren als geen ander, maar om problemen te vermijden onderdrukt hij zijn lustgevoelens tot na de examens. Dan geeft hij een feestje op zijn appartement, waar hij Consuela met flatterende woorden, pittige opmerkingen en viriele verbeeldingskracht voor zich probeert te winnen. Wanneer hij haar ogen met die van “de naakte Maya” – een beroemd schilderij van Goya – vergelijkt, slaat de vonk definitief over. Kepesh heeft het hart van zijn schoonheidsgodin veroverd, maar wordt ook zelf stapelverliefd.

Zijn adoratie slaat echter snel om in jaloezie, wantrouwen, en angst. Hij is bang om haar te verliezen aan een jonge Adonis, maar wil zich ook niet binden. Hoe meer de twee naar elkaar toe groeien, hoe meer Kepesh beseft dat hij niet zozeer Consuela als wel zichzelf aan het verliezen is in de romance. Het heeft er alle schijn van dat hij haar eerder zal kwetsen dan omgekeerd. Consuela wil de relatie symbolisch uitdiepen, Kepesh deinst terug.

Verlies is het sleutelwoord in Elegy. Kepesh’ gevoelswereld wordt gedomineerd door de angst om zijn eeuwige jeugd te verliezen. Maar ook zijn non-conformisme, de relatie met zijn zoon, de hechte vriendschap met zijn collega-professor George O'Hearn, en de aanwezigheid van Carolyn – kortom, de stabiele factoren in zijn leven – staan op de helling. Volgens George zijn mooie vrouwen onzichtbaar, omdat hun schoonheid verblindt en verbergt. Toch overstijgt de pijn van Consuela’s afwezigheid de ontwapenende kracht van haar fysieke verschijning. Wanneer haar relatie met Kepesh op de proef wordt gesteld, worden net de leegte en het verlies zeer zichtbaar. Die ironie zal ook de kijker niet ontgaan.

Elegy is een bij momenten borst-, doch vooral zielsontblotende contemplatie over liefde en vergankelijkheid. De Spaanse cineaste Isabel Coixet (The Secret Life of Words) heeft de touwtjes strak in handen en puurt een oprechte karakterstudie uit The Dying Animal, de kortroman van Philip Roth waarop de film is gebaseerd. De typecasting is top. Kingsley en Cruz acteren zo sterk dat ze de film om beurten volledig naar zich toe trekken. De “Spaanse tovenares” speelt een glansrol in alle betekenissen van het woord. Ze ademt erotiek, passie en temperament (dat doet ze overigens met evenveel overtuiging in Vicky Cristina Barcelona, de nieuwe Woody Allen die volgende week bij ons in de zalen komt). Sterke bijrollen zijn er voor Dennis Hopper als de sarcastische poëet O'Hearn, en Patricia Clarkson als Carolyn, de eeuwige muze van de professor.

Elegy wordt niet alleen gedragen door ijzersterke en doorleefde acteerprestaties, maar kan ook bogen op een gevoelig scenario en een treffende muzikale score. Vooral de bijdrage van de Amerikaanse pianist David Troy Francis, die prachtige composities van o.a. Alessandro Marcello en Erik Satie (Gnossiennes No. 3 en 4!) naspeelt, is een grote opsteker voor de emotionele diepgang van het script. Al gaat de film net op dat vlak soms iets te kort door de bocht. Zo werkt de subplot met Kepesh’ verbitterde zoon en conservatieve tegenpool Kenneth (Peter Sarsgaard) voor geen meter, en heeft Cruz’ personage duidelijk nood aan wat meer introspectie. Zoals in een compositie kunnen we een valse noot nog door de vingers zien, een gebrek aan harmonie niet. Vooral de overdreven sentimentele plotwending op het einde is een brug te ver, en lijkt zelfs in strijd met de geest van de film.

Toch kunnen we Elegy warm aanbevelen. Het is een film over een onvermijdelijke en tegelijk onmogelijke liefde, een bitterzoet treurlied over vergankelijkheid. De vergankelijkheid van liefde, jeugd, schoonheid en leven, en vooral de angst om alles te verliezen.

Gezien op het 35ste Internationaal Filmfestival van Vlaanderen-Gent