TRANSSIBERIAN

Niet alleen de hoge graad van voorspelbaarheid vormt een probleem, ook de vieze ondertoon is dubieus. Waar het grofweg op neerkomt, is dat alle Russen (en buitenlanders) corrupt, gemeen, onbetrouwbaar en sadistisch zijn. De Amerikanen van hun kant bedoelen het uiteraard wel goed, hebben een groot hart maar worden het slachtoffer van zoveel harteloosheid. Transsiberian lijkt verdacht veel op een geactualiseerde patriottische Koude Oorlogfilm die zich afspeelt in het duivelse rijk van het kwade.

Het gaat wellicht te ver om de filmmakers te verdenken van politieke bijbedoelingen, maar de film komt net op het moment dat de Russische leiders van hun land opnieuw een machtig militair en politiek blok willen maken. Als de indruk ontstaan dat Brad Anderson een anti-Russische film gemaakt heeft, dan is dat vooral omdat de tegenstelling tussen Russen en Amerikanen zo zwart-wit is. De film grossiert in clichés (wodka, borsjt, berenmutsen, bureaucratie…) en simplistische beelden.

Woody Harrelson en Emily Mortimer stappen in Peking op de Transsiberische express richting Moskou. Hij is een fanatieke treinliefhebber, zij is een geboren reizigster, onrustige ziel en amateurfotografe. Ze waren in China om als vrijwilliger te helpen in een weeshuis. Ze delen een slaapcoupé met Eduardo Noriega en Kate Mara, een Spaans-Amerikaans koppel dat al meer dan twee jaar de wereld rondreist. Rugzaktoeristen in hart en nieren. Overal en nergens thuis, niet gehecht aan comfort en geld. Ze hebben elkaar, dat is meer dan genoeg.

De nauwelijks verhulde lustige blik die Noriega laat vallen op Mortimer voorspelt weinig goeds. En het zal ook snel fout lopen. De ontmoeting zet een lange reeks spectaculaire gebeurtenissen in gang die zal leiden tot een eerste dramatisch hoogtepunt. Even later maakt Ben Kingsley zijn herintrede. Hij is de Russische agent die in de openingsscène de bloedige moord op een drughandelaar vaststelde.

Ondanks het hoge tempo en de vele wendingen in de plot, is Transsiberian gemakkelijk te volgen en allesbehalve saai. De trein glijdt door prachtige landschappen en de montage is energiek. Hoewel driekwart van de film zich in de trein afspeelt en er veel gepraat wordt, is er altijd ruimte, lucht en beweging.

Anderson schetst duidelijk de contouren van zijn personages en lost in het eerste deel voldoende informatie om mysterie en mistige spanning te creëren. Siberië is een zalige locatie voor een misdaadfilm en een rijdende trein heeft in de filmgeschiedenis al vaker zijn waarde bewezen. De cast bestaat voornamelijk uit uitstekende acteurs. De fundamenten van Transsiberian zijn stevig. Anderson zet er een krakkemikkig bouwsel op.

De typecasting van Woody Harrelson en Ben Kingsley pakt rampzalig uit. Woody Harrelson speelt nog maar eens een variant op Woody, de barman uit Cheers. Hij is de naïeve, dolenthousiaste, niet overdreven snuggere maar heel hartelijke en luidruchtige goedzak. Zo’n type dat de verkeerde mensen vertrouwt en altijd de pineut is. Laat Transsiberian nu net een film zijn die draait rond misplaatst vertrouwen. De enigmatische Ben Kingsley is een briljante acteur, maar zodra je hem Russisch hoort spreken gaat er een belletje rinkelen. De keuze voor het tweetal verraadt de clou nog voor het verhaal de kans krijgt op gang te komen.

Eduardo Noriega, Kate Mara en Emily Mortimer blijven in de schaduw. Ze spelen nochtans de meest intrigerende, nooit helemaal te doorgronden personages. Het duo Eduardo Noriega - Emily Mortimer zorgt voor sterke, suggestieve en spannende. De Spanjaard verdwijnt te snel uit de film om plaats te maken voor de irritante Woody Harrelson. De blonde Amerikaan is de zwakke schakel. Hij mist de finesse en beheersing voor dit soort rollen en valt in vergelijking met zijn klasrijke tegenspelers zwaar uit de toon.

Wanneer de ontknoping nadert, ontspoort Transsiberian. De groteske pief-poef-paf-finale staat haaks op het psychologische spel dat de personages tot dan toe met elkaar speelden. De tenenkrullende conclusie geeft de film de nekslag.

De verpakking is fraai maar een thriller zonder spanning is als een banana split zonder roomijs, banaan, chocolade en slagroom: helemaal niets. Brad Anderson volgt trouw de regels uit het handboek ‘Hoe Schrijf ik een Slimme Suspensethriller?’. Hoeveel trucs hij ook uithaalt en hoeveel clevere plottwists hij ook inbouwt: hij verrast nooit. Anderson focust op de foute personages en stelt zich gemakzuchtig op door steeds voor de meest publieksvriendelijke oplossing te kiezen.

Transsiberian is makke en voorspelbare, voorgekauwde, hersenloze, oppervlakkige kost waarin de persoonlijke touch van een geïnspireerde filmmaker ontbreekt. Alles wat deze mainstream thriller niet wilde zijn.

Gezien op het 35ste Internationaal Filmfestival van Vlaanderen-Gent