THE MIDNIGHT MEAT TRAIN

Je zou er haast boos om worden dat uitgerekend de beste horrorfilm van het jaar zo stiefmoederlijk behandeld wordt. Door een machtswissel bij Lionsgate werd The Midnight Meat Train letterlijk bij het vuil van de straat gedumpt. De film opende in Amerika in 102 zogenaamde dollar theatres, achterafzaaltjes die films projecteren tegen discountprijs. Op die manier heeft The Midnight Meat Train de strijd in de box-office bij voorbaat verloren en kunnen de bazen hardmaken wat ze zelf veroorzaakt hebben: dat de film van 15 miljoen dollar niet uit de kosten geraakt.

Zoveel onrecht doet pijn aan het hart dat fel klopt bij iedereen die fan is van Clive Barker. The Midnight Meat Train verscheen voor het eerst in het eerste volume van zijn kortverhalenbundel Books of Blood, nu bijna 25 jaar geleden. Het was erg lang wachten op een verfilming, zelfs nadat Barker in Hollywood een bekende naam werd met films als Hellraiser, Nightbreed, Candyman en Lord of Illusions. Toen bleek dat de Japanner Ryuhei Kitamura (Versus, Azumi) zich achter het project had geschaard, bleek het enthousiasme van de fanbase niet te temperen.

Zowel fans van Clive Barker als Ryuhei Kitamura worden allesbehalve ontgoocheld. Het verhaal over de talentvolle fotograaf Leon Kauffman (Bradley Cooper), die verzeild geraakt in de winderige metrotunnels van New York, zit even strak gegoten als hoofdrolspeler Vinnie Jones in zijn maatpak. Jones speelt de indrukwekkende, zwijgzame slager Mahogany. Overdag zet hij de hakbijl in een lekkere biefstuk, maar ’s nachts heeft hij zijn vaste stek in de laatste metro. In zijn koffertje heeft hij een stalen hamer die hij met één krachtige beweging neer laat komen op zijn slachtoffers. Wat later hangen die als opengereten vee ondersteboven te bungelen in een ander metrowagentje.

Ryuhei Kitamura staat in zijn Japanse films vooral bekend voor zijn hyperbolische, van de pot gerukte shots. Zijn camera zwiept meestal rond als een dolgedraaide acrobaat bij een moeilijk trapezenummer. In The Midnight Meat Train gaat de regisseur veel beheerster te werk. Hij laat de actie vaak als een detail in de achtergrond beginnen om dan langzaam – draaiend en kerend als een dier dat zijn prooi besluipt – in te zoomen. Die aanpak verhoogt alleen maar de spanning. Nooit duikt Mahogany onverwacht op. De spanning zit ‘m in het feit dat je de kolos in de verte ziet zitten en ten slotte aankomen.

De tegenwoordig zo populaire, hyperkinetische shots maken bij Kitamura plaats voor lange, glijdende camerabewegingen. In het tweede deel van de film zit bijvoorbeeld een meesterlijk in beeld gebrachte inbraakscène waar Kitamura met de camera letterlijk boven de verschillende kamers van een hotel zweeft. In de ultieme metroscène gooit Kitamura dan weer alle remmen los. De camera glipt, draait, schuift, flitst en duikt in, onder, boven, buiten en door de metrostellen als een aal door het water.

Het meeste pret valt in de New Yorkse metro te beleven. Leon dwaalt er ’s nachts rond op zoek naar foto’s die de groezelige, smerige zelfkant van de metropool tonen. Met die foto’s probeert hij een plekje te versieren op een fototentoonstelling van de bitcherige galeriehoudster Susan Hoff (Brooke Shields), die zijn werk aanvankelijk interessant maar leeg vindt. Ondanks het tegenstribbelen van Leons lieve vriendin Maya (Leslie Bibb) geraakt de fotograaf steeds meer geobsedeerd door de zoektocht die hem uiteindelijk oog in oog brengt met de subway butcher.

De scènes in, op en rond de metro ademen sfeer uit. Kitamura weet hoe hij tergend langzaam een scène moet opbouwen, maar evengoed haalt hij zelf af en toe de filmische mokerslag boven. Vooral in het begin van de prent is het even slikken. Mahogany is namelijk een man van weinig woorden en weinig twijfel. Zijn glimmende gereedschap ligt vlotjes in zijn hand. Zonder verpinken verbrijzelt hij de schedels van zijn slachtoffer. Het karwijtje is in drie seconden geklaard.

In die ongemeen harde scènes leeft Kitamura zich lekker uit: zo verplaatst hij op een bepaald moment het gezichtspunt van de camera naar dat van een vrouw die onthoofd wordt. Alsof we zelf het hoofd zijn, rollen we het gangpad van de metro af, om vervolgens naar het onthoofde en nog natrekkende lichaam te kijken. Niet fijnzinnig, wel origineel. In een andere scène krijgt een man de hamer met zo’n vernietigende kracht tegen de schedel dat zijn oogbol – in slow motion – uit zijn gezicht spat. Wat Kitamura kenmerkt is niet eens die scène, maar wel de volgende, waarin een vrouw precies op die uitgerukte oogbal uitglijdt en neerzijgt.

Heeft Kitamura een perverse geest? Volgens de Nederlandse distributeur A-Film voldoende om de film uitzonderlijk een 18+ rating te geven. Een fijne promotiestunt, zo blijkt achteraf, want de commissie hield het bij de gewone 16+. In België, waar de film nu pas in de zalen loopt, is de film gewoon KNT. Teveel geweld of niet, Kitamura heeft in ieder geval genoeg verbeelding om het korte verhaal van Barker uit te spitten tot een boeiende film van anderhalf uur, waarin de maalstroom waarin Leon meegesleurd wordt, puik in beeld wordt gebracht. De huiselijke scènes tussen hem en zijn lief baden bijvoorbeeld in het gelige zonlicht, die scherp contrasteren met het industriële grijs en blauw van de metroscènes. Vinnie Jones is ondertussen perfect gecast als iron giant. Hij blijft er stoïcijns onbewogen bij.

Voor wie Barkers origineel verhaal nooit las, dendert deze helse metrorit naar een verrassend einde. Dat is in goede Barkeriaanse traditie grotesk en monstrueus. Enkele rake dialogen plaatsen het in het juiste perspectief, zodat de twist nooit belachelijk wordt. Dat is knap, want het maakt van The Midnight Meat Train een film die voor de fans van het hardere werk op alle vlakken goed zit. Het doet uitkijken naar meer Amerikaans werk van Kitamura, en nieuwe verfilmingen van Clive Barker.