BRIDESHEAD REVISITED

Evelyn Waugh’s klassieke roman uit 1945 over verboden liefde, het verstikkende Britse klassesysteem met haar even verstikkende religieuze ondertoon is kennelijk zo tijdloos superieur dat het moeiteloos overeind blijft. Mits het juiste getalenteerde acteursensemble en de juiste scenarist voor handen zijn, zoals in dit geval.

Over de memorabele tv-serie (1981) van Granada Television dient men het volgende aan te tekenen: de magistrale en uitzinnige relnicht van toen, Anthony Blanche (Nickolas Grace), is in deze film teruggebracht tot een iets beschaafde variant. Sebastians onafscheidelijke teddybeer geniet hier niets meer dan een figurantenstatus en Sir John Gielgud gaf aan de personage van de vader van Charles Ryder in de serie zo’n geestige perfectie dat het niet te evenaren valt. Desondanks zijn de vervangende acteurs (Joseph Beattie als Anthony Blanche en Patrick Malahide als Edward Ryder) meer dan capabel.

In de proloog van de film in 1942 wordt de legerofficier Charles Ryder onverwacht gestationeerd op het landgoed Brideshead van de puisant rijke en aristocratische Familie Flyte. Hij kent Brideshead goed en blikt weemoedig terug. Ryder (Matthew Goode, Match Point) groeide op in een Engels middleclass gezin. Hij kende geen armoede en bovendien werd hij toegelaten tot de vermaarde Oxford universiteit, maar het leven van de adel vindt hij vreemd en fascinerend. Hij wordt bevriend en later verliefd op de excentrieke Lord Sebastian Flyte (Ben Whishaw, Perfume).

Sebastian geniet op Oxford van de geneugten des levens en is bewust van zijn bevoorrechte status, maar er ontbreekt iets en hij is vaak depressief. Excessief drankgebruik en de aandacht van Charles bieden tijdelijk troost. Op zijn beurt is Charles zeer gecharmeerd door de pracht van Sebastians leven en zakt weg in een decadente roes zowel op Brideshead als op Oxford. Om de zaken verder te compliceren begint hij sterke gevoelens te koesteren voor Sebastians zus Julia (Hayley Atwell, Cassandra’s Dream).

Maar Charles’ idyllische dagen pendelend tussen Oxford, Brideshead, Sebastian en Julia zijn geteld. De komst van Sebastians moeder Lady Marchmain (Emma Thompson), een devote katholiek, gooit roet in zijn overdadige banket. Zij heeft grote problemen met de levenshouding van haar zoon: “Drank is geen hobby, Sebastian.” Zij is bitter geworden want haar man, Lord Marchmain (Michael Gambon) heeft haar verlaten en woont tegenwoordig met zijn maîtresse Cara (Greta Scacchi) in Venetië.

Anders dan in de tv-serie legt regisseur Julian Jarrolds stijlvolle adaptatie meer focus op de relatie tussen Charles en Julia. Jarrold had vorig jaar al bewezen dat hij het kostuumdrama genre prima beheerst met zijn geslaagde biopic over de vormende jaren van de Engelse schrijfster Jane Austen in Becoming Jane.

In de Engelse upperclass is de nuance heilig: beladen onderwerpen zoals religie, alcoholisme en homoseksualiteit worden slechts vaag gesuggereerd en het scenario geschreven door de gelauwerde schrijvers Andrew Davies (Bridget Jones Diary) en Jeremy Brock (The Last King of Scotland) heeft de juiste toon te pakken. De acteerprestaties zijn over de hele linie uitmuntend, Emma Thompson voorop. Zij overtuigt als de strenge katholieke matriarch Lady Marchmain die haar plichtsbesef draagt als een tweede religie. Zij zegt pinnig over dochter Julia: “Haar toekomst is niet een kwestie van keuze.”

De Familie Flyte is geobsedeerd door het katholicisme en dergelijk fundamentalisme is soms even verstikkend als het Britse klassesysteem zelf. Vooral de ongelukkige Sebastian komt hier niet van los. Met een glas champagne in de hand merkt hij op: “Ik ben geen heiden, maar een zondaar.”

Brideshead Revisited is een klassiek verhaal over God, seksualiteit, drank en diverse andere hindernissen en deze eerste filmversie blijft fascineren. Religie was misschien voor de Familie Flyte van levensbelang en voor Sebastian een beproeving, maar zeker niet voor de vrije geest van kunstschilder en atheïst Charles Ryder. Waarom dan in de apotheose, na jaren weer terug op Brideshead, aarzelt Charles met het uitblazen van de kaars in de familiekapel? Werd hij toch bekeerd? Of laat hij de kaars branden voor zijn grote liefdes Sebastian en Julia uit respect voor het gedenkwaardige pas de trois die zij samen dansten in die gekoesterde maar verloren tijd?