IL DIVO

Il Divo is een idiosyncratisch portret van een berucht politicus: Giulio Andreotti, alias de “goddelijke Julius (Caesar)”, al meer dan 40 jaar in het epicentrum van de macht. De film speelt zich af in 1992, wanneer Andreotti zich opmaakt voor zijn zevende mandaat als eerste minister (hij was eerder ook al Minister van Binnenlandse Zaken, Buitenlandse Zaken en Defensie). Maar nu komt zijn imperium op losse schroeven te staan. Met onverschillige blik en onbevreesd voor de zondeval kijkt Andreotti in het oog van storm en… blijft overeind.

Il Divo is veel meer dan een biopic. Het is een gelaagd politiek-historisch drama dat ruwweg in drie delen uiteenvalt: een flitsende prelude vol politieke afrekeningen (een resem journalisten, politici en magistraten gaat onverbiddelijk voor de bijl), een glamoureuze voorstelling van Andreotti’s kabinet, en het onvermijdelijke proces tegen Andreotti. Met veel ijver bespeelt de film alle gevoelige snaren van de Italiaanse politiek begin de jaren negentig: de toenemende corruptie en afpersing, de afbrokkeling van Andreotti’s partij Democrazia Cristiana, de politieke invloed van het Vaticaan en de vrijmetselaarsloge Propaganda Due, de moord op oud-premier Aldo Moro en de terroristische aanslagen van de Rode Brigades, de electorale onrust, enz. De interne troebelingen beschrijven samen de achterliggende dynamiek van het Italiaanse machtsbestel.

Sorrentino combineert een erg nerveuze, haast agressieve beeldvoering met een wankele, niet-lineaire verhaalstructuur waarin hij een plejade aan personages opvoert. Belangrijke bijrollen zijn weggelegd voor o.a. Eugenio Scalfari, oprichter van de Italiaanse krant La Repubblica, Vittorio ‘Lo Squalo’ Sbardella, de meedogenloze fraudeur van de Democrazia Cristiana, minister van Binnenlandse Zaken Vincenzo Scotti, Mussolini-adept Giuseppe Ciarrapico, de dissidente onderzoeksjournalist Carmine Pecorelli, Andreotti's vriend Franco Evangelisti, kardinaal Fiorenzo Angelini, enz. Onmogelijk te volgen, moeten ook de makers gedacht hebben, en dus haalden ze hun trukendoos boven. De film opent met een politiek glossarium, en plaatst hier en daar een voetnoot. Telkens iemand omver wordt geknald, komen de naam en functie van het slachtoffer enkele seconden in beeld. Een weinig subtiele techniek die al vlug gaat storen. Voor de kijker die niet vertrouwd is met de Italiaanse politiek en haar machtbedding blijft het zoeken naar aanknopingspunten in een kluwen van aanwijzingen.

Gelukkig wordt de film rechtgehouden door een prachtige fotografie, een hoogst originele muzikale score (van Vivaldi tot French house), en een ingenieuze hyperkinetische montage waarbij zelfs Guy Ritchie in zwijm zou vallen. Bovendien verplaatst acteur Toni Servillo zich met veel diepgang in Andreotti. Hij hult het gedrongen, kurkdroge personage in een enigma, maar gunt de kijker af en toe ook een blik achter de façade. Zo zien we Andreotti in onderhandelingen altijd druk gesticuleren met de handen, maar leren we ook dat hij bang is voor katten, af en toe zijn zonden biecht bij de priester, en een bijzondere relatie heeft met zijn vrouw Livia Danese (Anna Bonaiuto).

Il Divo is wellicht een bevredigende natte droom voor de Italiaanse politicoloog, doch evenzeer een frustrerende nachtmerrie voor de neutrale toeschouwer. Het valt dan ook te betreuren dat de scenaristen – behoudens wat gekrabbel in de marge – geen enkele poging hebben ondernomen om klaarheid te scheppen in de chaotische vertelstructuur, en dat ook regisseur Sorrentino uiteindelijk de teugels laat vieren. Het resultaat is een film die als een ontspoorde sneltrein door een dik politiek rookgordijn raast, en de kijker verweesd achterlaat.

Gezien op het 35ste Internationaal Filmfestival van Vlaanderen-Gent