STELLA

Zijn rol in Stella is kleiner dan in Versailles, maar de film is beter. Veel beter zelfs. Depardieu speelt een vaste klant in het Parijse volkscafé van Stella's ouders. Hij is een authentieke toogplakker, een groezelige vent die bij het interieur hoort. De gelagzaal is zijn tweede salon. Het gros van de stamgasten doet het etiket klaploper alle eer aan. De verzameling werkloze nietsnutten, profiteurs en ander gespuis waar de maatschappij niet direct rijker en warmer van wordt, laat het bier rijkelijk vloeien. De plaats van actie is een café zonder stoelen. De klanten zitten toch allemaal op de cafébazin.

Titelpersonage Stella is elf aan het eind van de jaren zeventig. Ze groeit op tussen dronken arbeiders en zielige sukkelaars. Haar ouders hebben het druk met het café. Het laatste waar ze zich zorgen om maken, is het schoolrapport van hun dochter. Ze bekijken het wel, maar kunnen niet verbergen dat het hun geen fluit interesseert. Zelf hebben ze geen diploma's en zoals Stella's moeder zegt: “Je moet niet gestudeerd hebben om een pint te kunnen tappen.”

Stella staat er alleen voor en moet min of meer zichzelf opvoelen. Het is dus logisch dat haar schoolresultaten barslecht zijn. Het zesde leerjaar vangt ze aan op een nieuwe school: een chique gerespecteerd college waar ze zwaar uit de toon valt. Ook dat is geen nieuwe situatie. Stella is overal als een vis op het droge. Thuis is een klein meisje in een exclusieve mannenwereld, op school is ze de arme drommel tussen de rijkeluiskinderen, op vakantie in Noord-Frankrijk bij haar oma is ze de elegante Parisienne tussen de simpele provinciaaltjes.

De belangrijkste positieve invloed komt van de prille vriendschap met haar klasgenootje Gladys, de dochter van Argentijnse immigranten. Het contrast tussen Stella's Sodom en Gomorra-achtige thuissituatie en de stabiele omgeving waarin Gladys opgroeit, prikkelt het jonge meisje. Ze beseft dat ze haar kansarme milieu wel degelijk kan ontstijgen.

Plus est en vous, inderdaad. Ze zal ook boven zichzelf uitstijgen. Tegenwoordig is ze scenariste en filmregisseur en wordt ze geïnterviewd door Le Monde, Libération en Les Cahiers du Cinéma. Stella is een autobiografische film van Sylvie Verheyde over haar eigen schooljaren. Bijna alles dat ze vertelt, is echt gebeurd.

Sylvie Verheyde vertelt opvallend nuchter. Ze dikt de dramatische situaties niet aan en wordt nooit extatisch vrolijk. De Française fladdert van de ene gebeurtenis naar de andere, als een cabaretier die improviseert voor een volle zaal. Een klassieke narratieve lijn is aanvankelijk nauwelijks te bespeuren. Door de losse structuur duurt het duurt een tijdje voor de film helemaal open bloeit en het rare kind sympathie losweekt.

Stella heeft een grote mond. Ze leeft in haar eigen wereld, volgens haar eigen logica. Het maakt van haar niet het sympathiekste kind uit de buurt, wel het meest weerbare en zelfstandige. Levenslessen krijgt ze van de habitués aan de toog. Die mannen hebben geen aanleg voor filosofie of poëzie maar slaan in een zeldzame nuchtere flits de spreekwoordelijke nagel op de kop. Guillaume Depardieu speelt de normaalste onder hen. Hij is begaan met Stella, hij wil vermijden dat ze haar leven moet slijten in een aftands café vol sukkels als hijzelf.

De trage emotionele opbouw blijkt een meesterzet. Stella is een film die nog weken blijft hangen. De foute Franse jaren '70-muziek – terug te vinden op verzamelcd's aan 5,99€ in de dumpbakken van slecht draaiende platenzaken – werkt wonderwel. De kitscherige hits klinken natuurlijker en frisser dan ze in werkelijkheid zijn. De soundtrack is een personage op zich dat samen met Stella evolueert. De meezingers ruimen naar het einde toe plaats voor een zachte, meer verfijnde score die beter past bij de Stella-nieuwe-stijl.

Met de debuterende Léora Barbara ontdekte Sylvie Verheyde een ruwe diamant. Met minimale gestes illustreert ze Stella's ontbolstering. Haar vertolking is opvallend rijk en genuanceerd voor een elfjarig meisje zonder ervaring. Niets is immers zo moeilijk te spelen als een heel normaal mens. Haar spontaan-brutale uitstraling en de zelfverzekerde blik in haar ogen kleuren het personage. Dit meisje weet wat het wil, het bruist, het wil vooruit.

Karole Rocher en Benjamin Biolay zijn de andere sterren in de film. Ze zijn de niet-perfecte – om niet te moeten zeggen hopeloos tekortschietende – ouders, maar het zijn geen monsters en onmensen. Het laatste dat ze willen, is hun dochter verdriet aandoen of emotioneel verwaarlozen. Het zit jammer genoeg niet in hun aard om zich te focussen op hun kind. In hun café zijn ze de entertainers, voeren ze dag na dag hun act op. Het is hun meer waard dan het saaie, geregelde leven als een consequente mama en papa.

Stella is een coming-of-age film op zijn Frans. Dat wil zeggen: gestript van valse emoties en voorspelbare dramatiek. Nog belangrijker: zonder zedenles en opgestoken vingertje. Verheyde toont haar ouders zoals ze zijn. Het is aan de kijker om het oordeel te vellen.

Met haar derde bioscoopfilm krijgt Sylvie Verheyde terecht internationale bekendheid. Voorlopig enkel bij het cinefiele publiek, want haar film is te eigenzinnig en ambigu om de massa te behagen. Wie een lief verhaaltje verwacht over een snoezig meisje, mag Stella met een gerust gemoed overslaan. Wie de vinger aan de pols wil houden van de Franse auteurscinema, spoedt zich snel naar de cinema.

Gezien op het 35ste Internationaal Filmfestival van Vlaanderen-Gent