VALKYRIE

De Tweede Wereldoorlog is volop bezig in 1944, maar stilletjes aan begint het er voor Duitsland minder en minder goed uit te zien. De Russen en geallieerden boeken overwinningen, en vele Duitse hooggeplaatsten beseffen dat het nog maar een kwestie van tijd is voor Berlijn omver geworpen wordt en Hitler zijn nederlaag moet toegeven.

Samen beramen ze een plan om de Führer om te brengen, maar deze wordt verijdeld door hun eigen geklungel en acties van de Gestapo. Ten einde raad roepen ze de hulp in van Kolonel von Stauffenberg, een veteraan die zwaargewond geraakte in Afrika en er zijn rechterhand en -oog verloor. Van hem is het bekend dat hij geen heil meer ziet in Hitlers Duitsland en een nieuwe regering wil die een wapenstilstand zal tekenen met de geallieerden.

Von Stauffenberg beslist om een aanslag te plegen op Hitler in zijn hoofdkwartier, de Wolfsschanze. Hierna zouden ze de macht grijpen door middel van operatie Valkyrie, het Reserve Leger van Berlijn dat klaar staat om in te grijpen mocht de stad in gevaar komen. Door een staatsgreep van de SS te veinzen, zouden de samenzweerders de macht kunnen grijpen.

Iedereen weet natuurlijk al lang hoe het afloopt. De aanslag op Hitler mislukt, en de Führer pleegt pas in 1945 zelfmoord op het moment dat Berlijn volledig omsingeld is en Duitsland verslagen wordt. Toch is deze bekende passage uit de Tweede Wereldoorlog niet zo heel bekend, waardoor het interessant is om te zien wat er allemaal precies gebeurd is.

Al moet u deze 'precies' wel met een stevige korrel zout nemen, Valkyrie is en blijft een Hollywoodproduct dat gericht is op het vermaken van de kijker. Toch worden er veel gebeurtenissen openbaar gemaakt die je niet onmiddellijk verwacht. Het plan van von Stauffenberg was namelijk erg vernuftig en verregaand. Mocht het geslaagd zijn, dan hadden we een heel andere loop van de geschiedenis gekend.

Ook al miste de aanslag zijn doel, regisseur Bryan Singer (X-Men, Superman Returns, The Usual Suspects) slaagt erin om de nodige spanning in de film te stoppen. Talent heeft Singer immers in overvloed, en dat bewijst hij weer maar eens met Valkyrie.

De film begint erg tam, met een doorsnee opening over kolonel von Stauffenberg die gewond geraakt tijdens de Afrikaanse campagne. Maar eens Berlijn in scène wordt gebracht, begint de film op gang te komen. Dankzij de indrukwekkende locaties die voor het grootste deel op hun daadwerkelijke historische plaats zijn opgenomen of meticuleus nagebouwd, kijk je je ogen uit. Bekende historische plaatsen zoals Hitlers Adelaarsnest, de bunker van Wolfsschanze, het Bendlerblock of het huis waar von Stauffenberg echt met zijn broer verbleef, passeren allemaal de revue.

Over de hoofdrol van Tom Cruise is al ettelijke liters inkt gevloeid, en we voelen ons verplicht om er daar nog wat digitale inkt aan toe te voegen. Al vóór de productie van Valkyrie begon, was er al een controverse over Cruise's beslissing om Von Stauffenberg te spelen, al was deze voornamelijk gericht op zijn religieuze overtuigingen. Volgens Cruise zelf koos hij voor deze rol door zijn fysieke gelijkenis met Von Stauffenberg.

We begrijpen dat het voor een filmstudio erg leuk is om een grote naam te kunnen verbinden aan een project, maar vooral in historische producties stoort dat mateloos. In plaats van Von Stauffenberg zagen we alleen maar Tom Cruise, die verkleed als Duitser met een ooglapje stond te acteren. Elke realiteitszin verdween onmiddellijk vanaf de eerste seconde dat Cruise zijn bekende kop op het scherm toonde.

Hij verkoos eveneens om de rol te spelen met een zekere koelheid, als een berekende officier die op elk moment wist wat hem te wachten stond. Zelfs op het moment dat hij beseft dat zijn plan gedoemd is om te mislukken, reageert hij op een erg afstandelijke manier. Deze erg koele benadering zorgt ervoor dat er weinig sympathie op te brengen valt voor het personage, ook al mogen zijn bedoelingen nog zo goed zijn geweest.

Maar Cruise staat er niet alleen voor. Hij wordt omringd door een schare acteurs die er wel voor zorgen om enigszins menselijk over te komen, ondanks hun eveneens bekende hoofden. Vooral Tom Wilkinson als de geniepige generaal Fromm en Bill Nighy als laffe generaal Olbricht slagen erin om hun motieven de nodige draagkracht mee te geven. Maar de meest aangrijpende rol is die van de Duitse acteur Christian Berkel, die kolonel von Quirnheim speelt. Door zijn naïeve geloof in een nieuw Duitsland slaagt hij erin om de kijker met hem te laten meeleven, en dit was dan ook de enige persoon waarvoor we het echt erg vonden dat de staatsgreep uiteindelijk niet lukte. Tom Cruise had beter wat meer naar zijn prestatie gekeken.

Ook Kenneth Brannagh komt voorbij, maar dit stoorde ons bijna nog meer dan het hoofd van Cruise. Het spelen van een Duitse officier door deze oer-Engelse acteur was al even geloofwaardig als zou Hitler gespeeld worden door de koningin van Engeland. Eveneens lachwekkend is de prestatie van Carice van Houten. Het is niet zozeer dat ze slecht acteert, verre van. Maar het feit dat ze slechts even in Valkyrie verschijnt en drie zinnen mag zeggen, staat niet in verhouding met de mediahetze die er ontstaan is rond haar verschijning tegenover Cruise.

Valkyrie is een erg degelijk product geworden dat vooral overeind staat dankzij het regisseertalent van Bryan Singer. Hij is erin geslaagd om een boeiende film te maken die spannend en indrukwekkend blijft, vooral dankzij de locaties en historische feiten. Jammer genoeg moest een bekende acteur de hoofdrol dragen, wat een veilige maar saaie keuze was die de realiteit van de waargebeurde feiten torpedeert.