DER BAADER MEINHOF KOMPLEX

Dat dit eerder een bloedstollende actiefilm oplevert en er te weinig aandacht besteed wordt aan de motieven van de terroristen is dan ook een veelgehoorde kritiek. Bovendien zou de regisseur in deze kroniek van de rise and fall van de Rote Armee Fraktion de romantische mythe van de linkse terreurgroep al te zeer in stand houden. Daarenboven worden de voormalige slachtoffers louter als opvulsel voor het beeld, als figuranten gebruikt. Of al deze kritieken terecht zijn, moet ieder voor zich beoordelen. Ons lijkt het dat de regisseur eerder een mythe verpulvert in plaats van in stand houdt, laat staan verheerlijkt.

Toegegeven, in het begin van de film lijkt de eerste generatie van de RAF inderdaad de rock-‘n-roll divisie van het terrorisme te representeren. De jonge wereldverbeteraars Andreas Baader, Gudrun Ensslin, Horst Mahler en later Ulrike Meinhof, allen op meesterlijke wijze vertolkt door de crème de la crème van de Duitse filmindustrie, sleuren de kijker mee in hun naïeve ondernemingen tijdens de woelige jaren ‘70. Deze revolutionaire tijd is trouwens kundig weergegeven door Edel die de filmbeelden, allen gedraaid op de oorspronkelijke locaties, afwisselt met archiefbeelden (met historische momenten zoals de moord op Kennedy en Martin Luther King).

Gaandeweg dicht de regisseur, die in het maken van deze film begeleid werd door Stefan Aust - schrijver van het boek Der Baader Meinhof Komplex en hoofdredacteur van Der Spiegel - de leden echter geestesgestoorde trekjes toe. Na een aantal mislukte aanslagen en een gevangenneming verzeilen de terroristen steeds meer in paranoïde gedrag met het, onterecht, uitsluiten van een eigen lid wegens verraad als bedroevend hoogtepunt. Vooral Andreas Baader wordt voorgesteld als een megalomane gewelddadige gek. Een romantisch beeld van het terrorisme verschaft regisseur Edel bijgevolg niet.

De kritiek dat de psychologie van de terroristen niet voldoende verkend wordt, is niet geheel onterecht. Hoewel de motieven van de leden van in het begin hun retoriek overheersen – het omverwerpen van de kapitalistische staat en de ‘zwijnen’ die het fascisme in stand houden - worden er geen verdere verklaringen voor hun fanatisme gegeven. Dat dit de gehele film ondermijnt, lijkt ons overdreven. De makers hebben er eerder voor geopteerd om een zo objectief en afstandelijk mogelijk beeld te schetsen van een groep fanatiekelingen en de opofferingen die ze voor hun idealen willen maken.

Jammer is wel dat de film niet tot op het einde weet te boeien. De tijdsspanne die behandeld wordt, is te uitgestrekt. De tweede en derde generatie passeert het scherm zonder de kijker echt te boeien. Het ultieme portret van de RAF is Der Baader Meinhof dan ook waarschijnlijk niet.