UNSPOKEN

Unspoken is een verstild portret van twee mensen met een ondraaglijk verdriet. Hun pijn blijft onbesproken en hangt als een dik gordijn tussen hen in. Vijf jaar geleden verdween hun dochter Lisa. Ze hebben geen enkel aanknopingspunt. Grace (Emmanuelle Devos) en Lukas (Bruno Todeschini) leven op hoop, maar hoe realistisch is het nu nog om te geloven dat hun dochter op een dag weer thuis zal zijn?

De politie heeft het dossier geklasseerd. Vrienden en familie beschouwen de verdwijning als een vaststaand feit, lastig en vervelend, bovenal oud nieuws. Ontwikkelingen in het dossier ontbreken. Grace en Lukas worden geacht het drama verwerkt te hebben en verder te gaan met hun leven. Dat doen ze met meer vallen dan opstaan. Grace is huisvrouw, Lukas belastinginspecteur. Zij probeert te aanvaarden, hij zwijgt en leidt in stilte. Het gemis van hun dochter drijft Grace en Lukas uit elkaar.

Unspoken speelt zich bijna volledig af in de hoofden van Grace en Lukas. Het is een gevoelig dubbelportret van een getrouwd koppel dat onherroepelijke schade heeft opgelopen. Vijf jaar na datum denkt Grace haar dochter te herkennen in een meisje dat ze stiekem volgt op straat maar niet durft aan te spreken. Lukas blijft wachten op zijn dochter. Over hun gevoelens en twijfels spreken ze niet. Ieder voor zich ploeteren ze verder.

Non-communicatie is een van de grootste kwalen van onze moderne maatschappij. Hoe meer technische snufjes er bestaan, hoe moeilijker de mens het heeft om zich te uiten. Grace en Lukas leven naast elkaar. Ze hebben het raden naar elkaars gedachten.

Een gebrek aan ambitie kan Fien Troch niet verweten worden. Ze snijdt een bloedserieus thema aan en vertelt een somber, deprimerend verhaal. Net als Sam Mendes' Revolutionary Road Unspoken is Unspoken een goed opgebouwde en prachtig geacteerde maar intens donkere film. Dat hij zo goed werkt, heeft alles te maken met de artistieke keuzes van Fien Troch die de mogelijkheden van het medium optimaal benut.

De extreme close-ups en lang aangehouden shots laten Emmanuelle Devos en Bruno Todeschini toe heel intiem en ingehouden te spelen. Ieder klein gebaar of een stap naar links of rechts krijgen betekenis. Troch filmt hen vaak in tegenlicht zodat ze een schimmenspel lijken te spelen. Het briljante duo gaat volledig op in Trochs evenwichtige compositie.

Unspoken is gemonteerd door Ludo Troch, vader van. Hij is al dertig jaar betrokken bij zowat alle spraakmakende Vlaamse films (Crazy Love, Daens, Rosie, Iedereen Beroemd). Die ervaring rendeert optimaal. Hij voelt het verhaal van zijn dochter perfect aan. Zijn timinig is perfect. Ook het scherpe geluidstapijt speelt een cruciale rol.

Trochs beheersing van de cinematografische elementen is indrukwekkend. Ze vertelt met beelden en kleuren. Ieder shot is doordacht en betekenisvol. De dialogen zijn puntig. Artistiek is Unspoken een triomf. De artistieke kwaliteiten staat buiten kijf, maar toch slaat de verveling na een poosje genadeloos toe. Het verhaal van Grace en Lukas is al honderden keren verteld door grote regisseurs en auteurs. Troch voegt er inhoudelijk te weinig aan toe. Haar scenario mist verrassingen en humor zodat de film buigt - maar niet barst - onder de sérieux. Ook in haar symboliek is Troch net niet vindingrijk genoeg.

Academisch gezien is er op deze film niets aan te merken. Beeld, klank, kleur, geluid, dialoog, muziek, montage en vertolkingen zijn subtiel op elkaar afgestemd. Dit is cinema met een hoofdletter C. Unspoken is een intellectuele krachttoer die het talent van de jonge filmmaakster bevestigt.

Tegenover de onmiskenbare artistieke en intellectuele kwaliteiten staat een emotionele leegte. Ieder filmisch element is zo nauwkeurig ingepast dat er geen ruimte meer is voor het buikgevoel. Troch versmacht de kijker met haar hypergeconstrueerde en – gestileerde film die bij momenten zo kil en afstandelijk overkomt dat het schier onmogelijk wordt om oprecht mee te leven met de personages.

Het is net de magische kracht van een goede auteursfilm dat hij een kijker in iets meer dan negentig minuten naar een andere wereld kan brengen en een soort vertrouwens-, misschien zelfs vriendschapsband kan creëren met de personages. Dat is Troch niet gelukt. Het is intens genieten van de verhaaltechnische constructie – zoals men ook onder de indruk kan zijn van de special effects in een dure actiefilm – maar het genot blijft puur verstandelijk. De film kruipt niet onder huid en zorgt niet voor kippenvel of ontroering.

Vindt ze in haar derde film het evenwicht tussen verstand en emotie dan maakt ze een absoluut meesterwerk. Nu blijft het bij een opvallend knap gemaakte film. Het filmjaar is nog maar net begonnen en met Unspoken en Elève Libre van Joachim Lafosse zijn al twee Belgische films verschenen die heerlijk veel discussie opleveren. Fantastisch is dat.

Gezien op het 35ste Internationaal Filmfestival van Vlaanderen-Gent.