WATCHMEN

Watchmen speelt zich af in een alternatief Amerika in 1985. De koude oorlog is volop bezig, Nixon is president en de Derde Wereldoorlog lijkt onafwendbaar. In deze afwijkende wereld zijn superhelden verboden sinds de zogenaamde Keene act uit 1977. De helden kwamen voor het eerst op het voorplan in de jaren veertig, toen gewone mensen besloten om, net zoals de helden die ze zagen in strips, zich te verkleden en misdaad te gaan bestrijden. Door misbruik te maken van hun macht worden ze echter illegaal verklaard. Sommige superhelden hangen hun kostuum aan de haak, anderen doen undercover verder en een paar werken samen met de regering om conflicten op te lossen.

In 1985 wordt één van de superhelden van vroeger, de Comedian, vermoord. Rorschach, een gemaskerde superheld die illegaal de misdaad blijft bestrijden, vermoedt dat hij van kant gebracht werd omwille van zijn verleden en besluit om de moord verder te onderzoeken. Dokter Manhattan, een superheld met echte krachten die voor de Amerikaanse regering werkt en zorgt voor een onstabiel evenwicht met Rusland, wordt valselijk beschuldigd en moet Amerika ontvluchten. Rorschach ziet een patroon en gaat de andere vroegere superhelden waarschuwen, maar hij wordt valselijk beschuldigd van moord en opgepakt door de politie.

Het mag vanaf het begin duidelijk zijn dat Watchmen van een heel ander kaliber is dan andere superheldenfilms. Geen enkele van hen bezit superkrachten. Buiten Dokter Manhattan dan, een wetenschapper die door een mislukt experiment volledig veranderd is, maar ook hij kan het onafwendbare niet afwenden. Watchmen draait rond het gevoel van onmacht in een maatschappij waar je geen vat op hebt.

Regisseur Zack Snyder kennen we vooral van het epische spektakel 300, en voor Watchmen trekt hij zowaar nog meer registers open. Al vanaf de begingeneriek laat hij perfecte beelden zien van de Minutemen, de superhelden uit de jaren '40. Deze worden op Leibowitz-achtige manier getoond en er wordt zelfs even expliciet naar de beroemde fotografe verwezen. Elke frame van de film zit tjokvol detail en is perfect om in te kaderen.

Alsof Snyder dit zelf besefte en ons zoveel mogelijk van elk beeld wil doen genieten, strooit hij rijkelijk met slow motion beelden en vertraagde animaties. Elke keer als een personage een actie uitvoert die maar een klein beetje betekenis heeft, vertraagt alles en worden we verplicht om van elke uitgerokken seconde te genieten. De eerste keren maakt Snyders aanpak indruk, maar na de 38ste keer dat we de Comedian in slow motion iemand zien neerschieten begint het best vermoeiend te worden.

Watchmen duurt bijna drie uur en je wordt overstelpt met een zondvloed aan personages, gebeurtenissen, details en acties die niet allemaal van even groot belang zijn maar wel telkens gepunctueerd worden met grote shots die langzaam geprojecteerd worden. Veel scènes zijn dan ook nog eens flashbacks waardoor het absoluut nodig is om geconcentreerd te blijven om elke scène in zijn juiste context en tijdsgeest te plaatsen.

Snyder doet dat niet door droog onder het beeld het jaartal te plaatsen, maar door visuele hints die aangeven welk jaar het is. Nieuwsstudio's zijn perfect nagebootst zoals ze waren in het midden van de jaren tachtig, net zoals de auto's, gebouwen en kledij. Toch zijn er kleine aanpassingen gebeurd om te tonen dat dit een alternatieve wereld is, die dankzij de uitvindingen van Dr. Manhattan een beetje een andere kant op is gegaan dan de onze.

Minder subtiel is dat er ook muziek uit die tijd gebruikt wordt om de tijdsgeest weer te geven. Sommige muziek past perfect bij de beelden ('The Times They Are A-Changing' bij de opening, klassieke muziek van Philip Glass uit 1982 om het achtergrondverhaal van Dr. Manhattan te illustreren of 'The Sound of Silence' bij de begrafenis van de Comedian), andere muziek is dan weer volledig bij de haren getrokken zoals Nena's '99 Luftballoons' of 'Hallelujah' bij een seksscène. De grenzen van kitsch worden op dat moment overschreden.

Natuurlijk is deze grens altijd erg dichtbij als er gekostumeerde helden opdraven, maar toch slaagt Snyder erin om een zekere grimmige realiteit te injecteren. Er valt dan ook niet aan te twijfelen dat dit zeker geen film is die door kinderen gezien kan worden. Los van de nihilistische thema's worden gruwelijkheden behoorlijk grafisch getoond: honden worden de schedel ingeslagen, benen en armen worden zichtbaar gebroken, mensen worden afgemaakt met een hakmes, een bijna-verkrachting wordt op bijzonder pijnlijke manier getoond en frontale naaktheid (vrouwelijk en mannelijk) wordt zonder schroom geprojecteerd. Zelfs de strip ging in bepaalde gevallen niet zo ver.

Jammer genoeg blijven de personages die Snyder op het doek tekent afstandelijk. Dat is vreemd, aangezien we bijna drie uur de tijd krijgen om ze te leren kennen. Je voet weinig sympathie of medeleven met hen. Het enige personage waar je een band mee opbouwt, is vreemd genoeg Rorschach, de meest gewelddadige en psychopathische persoon die er rondloopt in het universum. Als enige behoudt hij waardigheid en ontstaat er begrip voor zijn acties. Het helpt natuurlijk ook dat op film noir-achtige wijze zijn dagboek als voice over wordt gebruikt. De overige helden komen allemaal te zwak en depressief over om echt als rolmodel aanschouwd te kunnen worden.

Gelukkig worden de superhelden niet door bekende acteurs gespeeld, waardoor het goed mogelijk is om de acteurs te zien als hun personages en niet als acteurs die in een gek pakje rondlopen. Jackie Earle Haley is indrukwekkend als Rorschach maar ook Patrick Wilson slaat aan als als Night Owl en Jeffrey Dean Morgan als de Comedian. Minder geloofwaardig zijn Malin Akerman als Silk Spectre II die elke dialoog uitspreekt als was het een boodschappenlijstje en Matthew Goode, die als de flamboyante Ozymandias te weinig gewicht in de schaal kan leggen.

Uiteindelijk is Watchmen een weinig echt meeslepend film geworden: het is bijna onmogelijk om ontroerd te worden door wat er zich afspeelt. Daarvoor is het te moeilijk om zich met de personages te identificeren en begrip op te brengen voor hun acties. Anderzijds is dit ook nooit de bedoeling geweest van de oorspronkelijke schrijvers van de strip; zij wilden hun lezers doen nadenken over de dilemma's die zich voordoen tijdens een koude oorlog, en hier slaagt ook de verfilming in. Vooral naar het einde toe worden de morele keuzes die gemaakt moeten worden verscheurend.

Snyder is erg trouw gebleven aan het bronmateriaal en vele dialogen en beelden zijn rechtstreeks overgenomen uit de oorspronkelijke comic. Naar het einde toe werd hij echter verplicht om bepaalde verhaallijnen aan te passen omdat er daarvoor teveel achtergrondverhaal nodig was waardoor Watchmen nog langer zou uitvallen. De uiteindelijke oplossing is redelijk aannemelijk maar verliest jammer genoeg toch een beetje van zijn oorspronkelijke kracht.

Watchmen is eindelijk in de zalen geraakt. Het resultaat is niet perfect, maar misschien wel het best mogelijke resultaat. Het is logisch dat een film minder diep graaft in bepaalde nevenplots, maar andere scènes zijn natuurlijk geweldig om op het grote doek te zien. Misschien had Watchmen ook in twee delen uitgebracht kunnen worden waardoor er meer informatie had toegevoegd kunnen worden en het oorspronkelijke einde behouden had kunnen blijven.

De kern van de strip blijft echter voldoende behouden. Het nihilisme, de onmacht, de uitzichtloosheid van de situatie: alles is perfect overgebracht naar het witte doek. Watchmen is zeker niet voor iedereen bestemd, maar voor wie een intelligente superheldenfilm wil zien en zich open stelt voor de minder aangename aspecten van de maatschappij, kunnen we Watchmen warm aanbevelen.