BOY A

Boy A vertelt het relaas van Eric Wilson, een jonge twintiger die aan een nieuw leven begint na een gevangenisstraf van veertien jaar voor een verschrikkelijke misdaad uit zijn kindertijd. Hij krijgt een nieuwe naam (Jack Burridge) en woonplaats, en wordt onder voogdij van een sociale opvoeder geplaatst. Jack vindt werk in een fabriek in Manchester, en wordt er stapelverliefd op de wulpse secretaresse Michelle, door de collega’s oneerbiedig “de witte walvis” genoemd. Jacks gevoelens zijn zeer intens. Dat is niet zo verwonderlijk. Hij heeft immers heel wat achterstand in te halen. Zowel in de vriendschap als in de liefde geeft de jongeman zich volledig over. Maar het gevaar loert om de hoek. De herinneringen aan de tragische moordzaak van destijds leven voort. Niet alleen bij Jack, maar ook bij de nabestaanden van het slachtoffer, het grote publiek en de op sensatie beluste tabloids.

Regisseur John Crowley (tot dusver enkel bekend van Intermission, een kleine Ierse komedie uit 2003 met Colin Farrell) weet de juiste snaren te raken en brengt het verhaal in stijl. Met zorgvuldig uitgewerkte flashbacks geeft hij de kijker stukje bij beetje inzage in het emotioneel duistere verleden van de protagonist. Zo leren we dat Jack (Eric) een verlegen jongen was met een moeilijke jeugd. Thuis werd hij mishandeld, op school werd hij gepest. Hij vond enkel steun bij Philip, een ander buitenbeentje dat wel van zich wist af te bijten. Hun kwajongensstreken werden grimmiger en ontaardden uiteindelijk in een gruwelijke moord op een schoolmeisje onder de spoorwegbrug. Eric en Philip werden berecht als Boy A en Boy B. De openbare aanklager toonde geen genade en vorderde de maximumstraf.

Boy A presenteert zich aanvankelijk als een bescheiden sociaal-realistisch melodrama. Maar naarmate het verhaal aandikt, worden meer en meer dubbele bodems blootgelegd. Achter de eenvoudige plot en sobere beeldvoering gaat immers een ontzettend complexe problematiek schuil, waarin het geweten en het beoordelingsvermogen van de kijker onverbiddelijk op de proef worden gesteld. Crowley stelt confronterende en prangend actuele vragen die ook de Belg – de recente uitspraak in de ‘sigarettenmoord’ indachtig – niet onberoerd zullen laten. Moeten jeugddelinquenten harder worden gestraft of verdienen ze een tweede kans?

In het geval van Boy A lijkt Crowley aanvankelijk een lans te breken voor de tweede optie. Hij doet dat door nauwelijks details prijs te geven over de moord op het meisje (in tegenstelling tot de gelijknamige debuutroman van Jonathan Trigell uit 2004 waarop de film is gebaseerd), door visueel geweld bewust te mijden tot diep in het verhaal, en door subtiel in te spelen op het onderbuikgevoel van het publiek. Vooral in de scènes waarin Jack door zijn collega’s ondergedompeld wordt in het nachtelijke clubleven vol drank, drugs en vrouwelijk schoon, zit je als kijker vol spanning te hopen dat hij geen streken uithaalt.

Maar na het medeleven volgt de nuance. Jack is niet alleen een slachtoffer, maar ook een misdadiger. Zijn maatschappelijke reïntegratie verloopt niet probleemloos. Zijn verschrikkelijk geheim vreet hem vanbinnen langzaamaan kapot. Wanneer hij op een dag met zijn collega Chris een meisje uit een autowrak redt, worden ze door de goegemeente als helden bejubeld. Hun foto haalt de voorpagina van de Manchester Evening News. Het is een kwestie van dagen vooraleer een riooljournalist van een Londense tabloid lucht krijgt van het zaakje, en daarop een artikel publiceert dat de duivelse Boy A weer op vrije voeten is. De ironie is tweeledig. Aan de ene kant is het schrijnend dat Jack juist na een heldendaad als moordenaar wordt herkend. Anderzijds valt het op hoe de noodlottigheid van zijn anonimiteit de directe confrontatie met de maatschappelijke realiteit onmogelijk maakt. Want hoe kan je vertrouwen en liefde van je omgeving vragen als je leven een leugen is?

De cast van Boy A is al even sterk als de thematiek. De beloftevolle jonge Amerikaan Andrew Garfield geeft op verbluffende wijze gestalte aan het titelpersonage. Hij maakt van Jack een kwetsbare jongeman vol hoop, angst, twijfels en verlangens. Als een volleerd acrobaat jongleert Garfield met morele dilemma’s terwijl hij een verraderlijke emotionele koorddans uitvoert. Een ware ontdekking! Ook de Schot Peter Mullan (die we vooral kennen als regisseur van The Magdalene Sisters) speelt zijn rol als Jacks mentor Terry met een enorme toewijding en bezieling. Vervreemd van zijn vrouw en ontgoocheld in zijn zoon steekt hij al zijn energie in de jongen. Zijn pogingen om Jack te laten geloven dat hij een nieuw mens geworden is, zijn waarlijk ontroerend.

Boy A domineerde vorig jaar met vier trofeeën het prestigieuze Brits filmfestival van Dinard, ging in Londen met evenveel BAFTA TV Awards aan de haal (voor Beste Acteur, Beste Regisseur, Beste Fotografie & Belichting in de categorie Fictie, en Beste Montage), en pakte op de Berlinale de Prijs van de Oecumenische Jury in de rubriek Panorama. Echt grote prijzen bleven uit. En dat is volledig onterecht.

Boy A is een belangrijke en wondermooie, maar tegelijk een zeer kwetsbare en gelaagde film die voor een intense kijkervaring zorgt. Crowley borduurde op de sociaal-realistische traditie van de Britse kitchen sink-cinema een ijzersterk gemonteerde en boeiende prent met universele thema’s als liefde, pijn, vergelding en verlossing. Hij provoceert, stelt prangende vragen, en schopt de kijker een geweten. Het is aan diezelfde kijker om uit te maken of hij Jack een tweede kans gunt. Of, belangrijker: of hij mensen als Jack die tweede kans enkel in de film of ook in de realiteit zou gunnen.

Gezien op het 35ste Internationaal Filmfestival van Vlaanderen-Gent