SNOW

Aida Begic legt de ziel van het getraumatiseerde Bosnische volk bloot in een integere en realistische film waarin het optimisme en de mentale weerbaarheid van de vrouwelijke personages het halen van het cynisme van de op snel geld beluste zakenlui. Die laatsten zijn mannen, maar dat doet er niet echt veel toe.

Snow speelt zich af in Slavno, een dorpje in Oost-Bosnië. De enige mannelijke inwoners zijn een grootvader en een jongetje van zes. Al de anderen zijn vrouwen: vier jonge, vier wat oudere en twee meisjes. De mannen gingen vechten in de burgeroorlog en kwamen niet terug. De oorlog is al een tijd afgelopen. De hoop dat hun echtgenoot / vader / zoon nog terugkeert, is vervlogen.

De achtergebleven vrouwen hebben zich intussen strak georganiseerd. Leven doen ze van de opbrengst van de fruitoogst. Ze werken hard om niet aan hun ellende te moeten denken. De oorlog hebben ze overleefd. Die duurde maar een paar jaar. De gevolgen dragen ze voor de rest van hun leven. Slavno ligt geïsoleerd van de andere dorpen en steden in de buurt. De vrouwengemeenschap leeft er in een cocon, een microkosmos waarin ieder een rol heeft en een specifieke praktische en sociale taak vervult.

Het leven in het dorp gaat zijn onschuldige slakkengangetje. Is het grote verdriet niet helemaal verwerkt dan is het minstens draaglijk geworden. Dagelijks worden ze geconfronteerd met pijnlijke schaduwen uit het verleden, maar de blik is gericht op het heden en de nabije toekomst. Er lijkt niets aan de hand te zijn, al is het natuurlijk vreemd dat er geen mannen zijn.

Twee bijzondere ontmoetingen brengen het broze evenwicht in het dorp aan het wankelen. De stevige kar die twee vrouwen gebruiken om hun koopwaar – potten ingemaakt fruit en confituur – te vervoeren wordt aan flarden gereden door een imposante vrachtwagen. De chauffeur is een charmante goedgebekte vrijgezel die hen belooft de eerstvolgende oogst volledig op te kopen. Hij gaat de marchandise op de markt brengen in Duitsland.

Nog wat later doen twee zakenlui Slovna aan. Hun plan is even simpel als overrompelend: ze willen het volledige dorp opkopen in naam van een vastgoedmakelaar die er exclusieve villa’s wil bouwen.

De oogkleppen van de bewoners vallen af. De buitenwereld waar ze zich zorgvuldig van afgesloten hadden, komt naar hen toe. Het geld dat ze kunnen krijgen voor hun huizen is meer dan welgekomen. Het verzekert hen in één klap van een veilige oude dag. De ene helft van de vrouwen gaat in op het aanbod, de andere helft weigert het categoriek. Dan begint het te sneeuwen. De zakenlui zitten vast. De weigeraars krijgen onverwacht meer tijd om de verkopers te overtuigen van hun standpunt. In de dagen dat ze met elkaar opgescheept zitten, komt ook de waarheid boven over de bloedige gebeurtenissen tijdens de burgeroorlog.

Snow is een bloedserieuze, doodernstige en trage film die van begin tot einde blijft boeien door de nauwgezette aanpak van Aida Begic. Ze wisselt brede panorama's af met indrukwekkende close-ups, filmt in prachtig natuurlijk licht en heeft haar dialogen goed gedoseerd. Het verhaal ontwikkelt zich op een heel organische manier. De grootste aandacht gaat naar de jonge, gesluierde Alma (Zana Marjanovic), het meest weerbare, mondige en strijdvaardige personage. Zij is de belichaming van het nieuwe vrouwelijke Bosnië. Aan de ene gehecht aan de roots en de tradities, aan de andere kant dromerig ambitieus.

Zana Marjanovic voert een overtuigende cast aan die Balkantraditie aan de laars lapt en uitermate subtiel en minimalistisch acteert. De meesten onder hen verdienden hun sporen al in andere recente Bosnische films als It's Hard to Be Nice, Summer in the Golden Valley en Grbavica.

Aida Begic beheerst haar onderwerp. Ze pretendeert op geen enkel moment de waarheid in pacht te hebben, maar ze vertelt zinnige dingen over rouwverwerking en groepsdynamica en groepspsychologie. Haar analyses houden steek. Zonder naïef te worden, zoekt Begic voorzichtig naar het positieve, naar dat sprankeltje hoop. Ze vindt het en dat maakt een hele hoop goed. Net de elementen die de film zo sterk maken – de ingetogenheid, de verstilde personages, het gedetailleerde verslag van hun dagelijkse activiteiten, de bebloemde heuvels – vormen ook de achilleshiel: er gebeurt namelijk niets. Helemaal niets. Al het leven zit in Alma's priemende ogen.

Snow is een interessant regiedebuut van een intelligente dame die heel wat te vertellen heeft. Ze schetst haar personages met kleine aanwijzingen, de onderlinge verhoudingen uiten zich in een oogopslag, een welgekozen zin. Knap. Had ze haar verhaal wat beter gestoffeerd en voor meer verrassingen gezorgd dan was Snow een meesterlijke debuutfilm. Nu blijft het bij een interessant en beloftevol. Aida Begic en actrice Zana Marjanovic zijn namen om scherp in de gaten te houden.

Gezien op het 35ste Internationaal Filmfestival van Vlaanderen-Gent