PUBLIC ENEMIES

In Public Enemies bouwt Mann verder op één van zijn geliefkoosde thema's: de machtsstrijd tussen alfa-mannen wiens werelden mijlenver uit elkaar liggen, maar die door hun levensstijl in elkaars vaarwater terechtkomen. Voorbeeld bij uitstek: de personages van Pacino en De Niro in Heat. De één is agent, de ander beroepscrimineel. En ook al leven ze aan weerszijden van de wet, toch hebben ze respect voor elkaars talent en professionalisme. Die dynamiek vinden we ook in Public Enemies, al verschuift het perspectief in de richting van de slechterik. Dit keer is dat John Dillinger (Johnny Depp), één van Amerika's meest beruchte bankovervallers, die naar eigen zeggen elke bank kan beroven “in exact honderd seconden”. Zijn tegenpool is Christian Bale alias Melvin Purvis, één van de meest hardnekkige pitbulls die onder J. Edgar Hoover de strijd aanging met de georganiseerde misdaad. En hij had zijn handen vol: in de nasleep van de economische crisis van de jaren '30 vierde de criminaliteit hoogtij, met Dillinger en zijn bende als voornaamste boosdoeners.

Met een dergelijk opzet vallen de parallellen tussen Public Enemies en Heat nauwelijks te omzeilen. Het lijkt erop dan Mann bewust op zoek is gegaan naar een nieuwe invalshoek voor hetzelfde thema. Helaas valt Public Enemies in vergelijking met zijn eerdere meesterwerk een beetje flets uit. Geen uitgebreide kennismaking met de personages, en zelfs geen volledig beeld van de persoon John Dillinger. Mann kiest voor een momentopname: als we Dillinger voor het eerst ontmoeten, is hij al een folkloreheld, een soort criminele Robin Hood die banken overvalt en een deel van het geld aan de armen geeft. Een man die bulkt van zelfvertrouwen, in dure clubs rondhangt en op klaarlichte dag een kraak aandurft. En ontzettend veel geluk lijkt te hebben. In een onwaarschijnlijk spannende scène zien we hoe Dillinger in een propvolle bioscoop tussen de mensen zit zonder dat ze hem herkennen, ook al maant het drammerige opsporingsbericht op het scherm hen aan goed naar links en rechts te kijken. “Because America's public enemy number one could be sitting right next to you.”

Helaas zijn dit soort briljante scènes dun gezaaid. De film mist omkadering en dus dramatische spanning, en de groots opgezette (en bijzonder spannende) ontknoping heeft niet de impact die ze had kunnen hebben. Het meest ergerlijke aan Public Enemies is echter de stijlkeuze van Mann. Met de visuele (en overdadig verzorgde) aankleding zit het snor. Maar een Mann-film moet het vooral hebben van dynamisch camerawerk en dito montage. Alleen gaat het net daar vreselijk mis: het wiebelige, bij wijlen ongefocuste camerawerk begint al na een halfuur op de zenuwen te werken, en tijdens de actiescènes zwiert en zwalpt de camera zodanig dat de beeldenbrij nog nauwelijks te volgen is. Zelfs de op voorhand veelgeprezen shoot-out in het bos is te warrig om echt meeslepend te zijn. Ongetwijfeld mikte Mann op realisme, maar voor een film die zich in dit tijdperk afspeelt, is dat meer dan verloren moeite. Want is het niet juist de glamour en glitter die in dit soort misdaadfilms voor de sfeer zorgen? Je hoeft maar naar The Untouchables of The Godfather Part II te kijken om te weten waar we het over hebben.

Public Enemies is dan wel een mindere Mann, afgezien van de rommelige visuals en het kale verhaal, heeft de film wel een paar troeven, niet in het minst het intense acteerwerk van Johnny Depp. Zelfs na blockbusters als Pirates of the Caribbean is hij nog altijd in staat om volledig in zijn personage te verdwijnen. Als Dillinger bewijst hij opnieuw dat hij één van de meest getalenteerde acteurs van zijn generatie is. Ook schitterend is de rol van Marion Cotillard (twee jaar geleden terecht bekroond met een Oscar voor haar rol in La Môme), die Depp op zijn niveau van ongeziene repliek dient. Hun scènes samen bulken van de 'chemistry', en Cotillard geeft Public Enemies een kloppend hart. Dit soort lof valt meestal ook Christian Bale te beurt, maar zijn rol is dit keer te karig om echt op te vallen. Net als in Terminator Salvation is hij onderkoeld en grimmig, maar komt hij door het gebrek aan schermtijd (en de fatsoenlijke uitwerking van zijn personage) wat eenzijdig over. Dat geldt ook voor de vele bekende acteurs in kleinere rollen (waaronder rijzende ster Channing Tatum, Lost-ster Emilie de Ravin, Billy Crudup en Stephen Dorff). Ze zijn allemaal het slachtoffer van een vlak scenario dat met moeite de hele speelduur kan blijven boeien.