HAPPY SWEDEN

De oorspronkelijke Engelse titel was Involuntary. Nu heet hij Happy Sweden. De nieuwe titel is ironisch want ondanks de fijne humor is Happy Sweden alles behalve een dijenkletser.

We zijn de laatste jaren tsunami-gewijs overspoeld door mozaïekfilms. Het verrassingseffect is weg wat niet wegneemt dat Östlund een erg knappe en interessante film heeft gemaakt die de nodige aandacht verdient. Happy Sweden is het type film dat jongeren aanzet om sociologie te studeren.

De vijf afzonderlijke verhaallijnen tonen hoe verpletterend de groepsdruk kan zijn op een individu. De voorbeelden zijn uitstekend gekozen, boeiend uitgewerkt en vaak pijnlijk herkenbaar. Het meest in het oog springend zijn de blonde tienermeisjes die sexy foto's maken voor de webcam. Ze maken zich klaar voor een stevig in alcohol gedrenkt avondje uit. Een vermoeide buschauffeur windt zich nodeloos op na een onnozelheid. Hij rijdt niet verder voor de 'dader' zich aangeeft. De onschuldige medepassagiers worden gestraft.

Een rijke vijftiger geeft een verjaardagsfeest dat anders verloopt dan gepland. Een groep dertigers speelt vulgaire spelletjes wanneer ze zat zijn. De collega's dagen elkaar uit. Het gaat telkens fout maar toch blijven ze vrienden. Een lerares doet een experiment in de klas. In de leraarskamers spelt ze haar collega's de les.

De uitdaging bij mozaïekfilms is om alle verhaallijnen even interessant te maken. Heb je je als kijker net ingeleefd in een bepaalde situatie en heb je sympathie opgevat voor een personage dan springt de regisseur naar een nieuwe – misschien minder boeiende – verhaallijn waardoor de aandacht wegzakt. Happy Sweden is homogeen op dat vlak al zijn de verhaallijnen rond de pubermeisjes en de dertigers net iets sterker dan de anderen.

De film prikkelt en steekt. De regisseur springt van de hak op de tak en sluit zijn scènes af met een rudimentaire zwart beeld. De personages praten en lachen veel. Östlund brengt de prater bijna nooit in beeld. Hij richt zijn camera om de luisteraar en peilt naar de reacties op het gezegde. De eenvoudige situaties krijgen gaandeweg meer diepgang en gewicht. Het lachen vergaat de kijker al snel omdat de 'ben ik ook zo?'-vraag zich opdringt.
Ruben Östlund is er vijf keer in geslaagd om een intrigerend verhaaltje te verzinnen met levensechte, geloofwaardige personages. Visueel is zijn film een voltreffer zonder dat hij per se wil uitpakken met geniale vondsten. Het is mooi en functioneel tegelijkertijd. De beelden versterken het verhaal en omgekeerd.

Waar ze in het hoge Noorden die goede acteurs en actrices blijven vinden, is een raadsel. De cast bestaat voor het overgrote deel uit onervaren lui die doen geloven dat ze al een eeuwigheid in het vak zitten.

Happy Sweden is intelligente confronterende cinema die werkt als een spiegel. Zeer de moeite.