Rifka Lodeizen stapt even zwanger de interviewruimte in als ze de film uitstapte. De stralende actrice is duidelijk overgelukkig met haar nieuwe film. De glimlach en haar zelfverzekerde blik bewijzen hoe fenomenaal de illusie is die cinema kan creëren. Lodeizen won haar eerste Gouden Kalf voor haar uitermate natuurlijke – bij wijlen angstaanjagende – vertolking van Marieke, een jonge vrouw die na een aanranding de grip op de realiteit verliest. Marieke is doodsbang, mensenschuw en hopeloos verward. Lodeizen is de rust zelve.
Kan Door Huid Heen is de beste Nederlandse film arthouse film in jaren. Het bijzondere regiedebuut van Esther Rots heeft alles om ook in Vlaanderen potten te breken. Moviegids vroeg Lodeizen wanneer ze zelf doorhad dat ze met iets heel bijzonders bezig was.
Rifka Lodeizen: “Onmiddellijk. Toen ik de eerste keer het script las, werd ik heel onrustig. Ik begon te wiebelen en kreeg last van mijn maag. Misselijk werd ik ervan. De eerste screentest bevestigde mijn goede voorgevoel. Esther Rots kende ik al van een ander project waarvoor ze uiteindelijk een andere actrice koos. Voor deze film zocht ze vooral een persoonlijke connectie. Die was er. Na de 'eerste' ronde kwam er nog een lang gesprek waarin we elkaar aftastten. We bleken volledig op dezelfde golflengte te zitten. Deze film kon niet gedraaid worden zonder dan grenzeloze vertrouwen tussen Esther en mij.”
Was je nog verrast toen je de afgewerkte versie zag?
Rifka Lodeizen: “Ontzettend. Het geluid voegt zoveel toe. Het maakt bepaalde scènes nog sterker en heftiger dan ze naar mijn gevoel al waren. Vooral tijdens de rechtszaak is het geniaal, met dat aanhoudende gedreun dat zo treffend illustreert hoe mijn personage haar situatie ontkent. Ze negeert wat gebeurd is. Dat probeert ze althans, maar dat loopt natuurlijk fout.”
De kijker krijgt weinig achtergrondinformatie over Marieke. Ze maakt heel wat mee dat niet uitgelegd wordt. Heb jij die uitleg wel gekregen van Esther Rots?
Rifka Lodeizen: “Esther en ik hebben veel gepraat over Marieke. De uitleg over haar verleden is niet strikt noodzakelijk. Ze maakt iets vreselijks mee in het begin van de film en wil daarna op haar eentje verder. Dat is de basisgedachte van de film. Ze wil het echt alleen kunnen. Waarom haar vriend het uitgemaakt heeft, is van secundair belang. Ze wil weg uit de stad, vechten tegen zichzelf en tegen de buitenwereld. Het gaat om dat gevecht, om het proces. Haar reacties zijn belangrijker dan de oorzaken van haar crisis.”
Je zit in iedere scène van de film. Kan Door Huid Heen is Rifka Lodeizen en Rifka Lodeizen is Kan Door Huid Heen. Hoe vermijd je dat zo'n verward, psychotisch personage in je gaat kruipen?
Rifka Lodeizen: “Ik ben niet zo'n method acting mens. Natuurlijk zit er een groot deel van mezelf in Marieke, maar Marieke is Marieke en ik ben Rifka, een actrice. Ikzelf ben verbaal sterker en extraverter dan Marieke. Zo'n personage bouw je stap voor stap op. Je probeert wat dingetjes uit, kijkt scène per scène wat zou kunnen werken, wacht af of het ook werkt als de camera's draaien en dan heb je het juiste gevoel ineens te pakken. Het is zoeken en tasten.
Als actrice voel ik mij niet direct de grote kunstenares. Dat wachten op de goddelijke artistieke flits is niets voor mij. Acteren is doen, proberen, met vallen en opstaan tot het lukt. Na veel schrappen en gommen kwam Marieke te voorschijn.
De film is op locatie gedraaid in Zeeland en ik woon in Amsterdam. Die lange ritten heen en weer waren voor mij perfect om langzaam in haar huid te kruipen. Aankomen in dat koude, klamme huis, die kleren aan en Marieke was daar weer. Tijdens de 300 kilometer terug naar huis gleed ze weer van me af. Het was wel gek toen we een paar scènes in Amsterdam draaiden. Toen reed ik op mijn fietsje naar het Vondelpark. Eventjes had ik het gevoel dat Marieke heel dicht bij mijn privéleven kwam.”
Je noemt dit de rol van je leven en het project dat je de liefde voor het vak heeft teruggegeven. Hoe kan je de liefde voor film ooit verliezen?
Rifka Lodeizen: “Door mee te werken aan dwaze projecten omdat je op een bepaald moment facturen moet betalen. Zonder lullig te willen klinken of iemand aan te vallen, ben ik te vaak geconfronteerd geweest met inspiratieloos bandwerk. De mensen die het maken, zijn best aardig maar je voelt je een nummer als je aankomt op de set. Ik haalde er absoluut geen voldoening uit en ik ben vastbesloten het niet meer te doen omdat je op de lange termijn toch schade ondervindt al die minderwaardige producties waaraan je hebt meegewerkt. Nee, minderwaardig mag ik ze ook niet zeggen. Ach, je weet wel wat ik bedoel.”
Waarom is dit dan de rol van je leven?
Rifka Lodeizen: “Omdat het de eerste keer is dat ik zoveel verschillende aspecten van één en hetzelfde personage mocht spelen. De meeste handelingen in een film zijn plotgedreven. Alles wat je zegt of doet, staat in teken van het verhaal. Dat was nu zeker niet het geval. Ik mocht lekker aan het behangpapier pulken of prutsen met een blikje soep. Dat zijn op het eerste gezicht doelloze acties maar ze geven een personage meer reliëf, maken het veel menselijker. Ik had ook echt het idee dat ik in een team werkte. Dat ik samen met de regisseur, de cameraman en de andere acteurs één sterk team vormde. Zij hielpen mij met mijn vertolking door mij er bijvoorbeeld op te wijzen dat ik wat kleiner mocht spelen. We hebben dit samen gemaakt. De acteurs, de camerman, de regisseur, de componist hadden elk hun even belangrijke bijdrage. En er is natuurlijk een prachtig personage. Een vrouw die het niet meer weet en zich helemaal verliest.”
Waarom komt John haar helpen?
Rifka Lodeizen: “Daar heb ik zelf nooit over nagedacht. Misschien is hij gefascineerd. Er zijn op deze aarde mensen zoals John. Goede zielen die anderen helpen zonder daar iets voor terug te willen krijgen. Marieke heeft pas laat door wat ze aan hem heeft.”
Wat is de meest foute interpretatie van de film die je al gehoord hebt?
Rifka Lodeizen: “We doen wel vaker Q&A's na de vertoning. Dan zijn er mensen die heel gerichte, feitelijke vragen beginnen te stellen: 'Waarom deed Marieke dat? Had ze niet beter...' Daar word ik een beetje ongelukkig van. Die mensen hebben de film niet aangevoeld, want het gaat niet om wie, wat, waar en wanneer maar om oergevoelens. Kan Door Huid Heen is een film die in je kruipt, die je moet ondergaan. Het meest geniet ik van de bezoekers die tijdens zo'n vragensessie bleekjes in hun zetel zitten en confuus voor zich uit staren omdat ze de film nog aan het verwerken zijn.”
Lees hier onze recensie van Kan Door Huid Heen.