Le Dîner de Cons is een compacte moderne klassieker van de Franse komediekoning Francis Veber die een eenvoudig uitgangspunt quasi perfect uitwerkte. Ieder lid van een groepje bourgeois vrienden nodigt iedere week een idioot uit voor een etentje. De vrienden zetten hun nietsvermoedende gast urenlang ongegeneerd voor aap.
Uitgever Pierre Brochant (Thierry Lhermitte) heeft voor het diner van deze week de hoofdvogel afgeschoten. Via via komt hij in contact met François Pignon (Jacques Villeret), belastinginspecteur. Sinds zijn vrouw hem twee jaar geleden liet zitten, maakt hij met lucifers maquettes van beroemde gebouwen. Hij glimt van trots wanneer hij de foto’s toont van zijn Eiffeltoren. Pignon is klein, kruiperig en slecht gekleed.
Brochants geluk is van korte duur. Tijdens een partijtje golf verdraait hij een ruggenwervel. De dokter schrijft hem absolute rust voor. Geen diner dus, géén glorieus succes met zijn meesterlijke idioot. Het is de eerste ramp in een lange reeks want ook zijn echtgenote (Alexandra Vandernoot) trapt het af. Pignon die al bij Brochant is voor een aperitiefje – kwestie van het ijs te breken en eens te testen hoe dwaas hij werkelijk is – zal Brochant nog dieper in de put duwen.
Le Dîner de Cons is een zeer donkere komedie met onmiskenbaar vileine, zelfs sadistische trekjes. Pierre Brochant is zo arrogant en zelfingenomen dat hij geen moment het probleem inziet van zijn gedrag. Dat het moreel verwerpelijk is om je medemens in de val te lokken, te bespotten, te vernederen en te kleineren, komt niet in hem op. Idioten zijn er om uitgelachen te worden. Dat is hun rol in de maatschappij. Er zit geen greintje mededogen in zijn handelingen.
Francis Veber (die ook het scenario schreef) en Thierry Lhermitte zijn er wonderwel in geslaagd om uit Brochant een menselijk personage te distilleren. Enerzijds omdat zijn perverse gedachtengang perfect te volgen is. Wie heeft zich nooit eens superieur gevoeld tegenover een ander? Waar het op neer komt is dat slechte karakters interessanter zijn dan goedzakken. Anderzijds wens je de rugpijn die hij heeft zelfs je ergste vijand niet toe en is opgescheept zitten met een halve gare als Pignon ook geen cadeau.
Pignon is alles waar Brochant op hoopte: de Moeder van alle Idioten, een stomme kloot eerste klas, onwetender dan onwetend, naïever dan naïef. Zoals Brochant niet beseft dat hij een lul is, heeft ook Pignon niet door dat hij in werkelijkheid een volslagen idioot is die nergens voor deugt. Hij heeft energie en goede wil in overvloed, maar zijn acties leiden alleen maar tot nog meer miserie.
Brochant en Pignon leven in hun eigen wereld. Lhermitte in de Parijse upper class, omringd door intellectuelen en nouveaux riches die golfen en sterrenrestaurants frequenteren. Pignon is de onschuldige, niets ondernemende burger die meestal zelf als enige lacht met zijn ondermaatse grappen.
De niet-compatibele karakters zijn tot elkaar veroordeeld op een midweekse avond in Parijs. De uitgever ziet zijn situatie met de minuut verergeren. Pignon moet zijn mond maar open doen en het gaat al fout.
Veber heeft alle verzachtende omstandigheden radicaal uit zijn scenario geband. Verwacht geen zedenlesje over wildvreemden die elkaar begrijpen na een lange reeks misverstanden, in elkaars armen vallen op het einde en vrienden voor het leven blijven. Wanneer de aftiteling over het scherm rolt, is de uitgever nog een even grote kwal en Pignon nog een even gestampte boer.
Le Dîner de Cons duurt amper 80 minuten. Francis Veber heeft die tijd optimaal gevuld met heerlijk krankzinnige situatiehumor en verbale voltreffers. Ode aan Thierry Lhermitte en Jacques Villeret die een duel op leven en dood uitvechten.
Ieder detail in deze ragfijne komedie klopt, de komische timing is perfect en de bijrolspelers leveren uitmuntend werk. Catherine Frot – bij ons vooral bekend als de pianiste in La Tourneuse des Pages – als nymfomane ex-minnares en Daniel Prévost als de overijverige belastinginspecteur leveren memorabele bijdragen.
Moviegids zet deze editie vier Franse filmkomedies op een rijtje die absoluut de moeite waard zijn: Tanguy, Le Dîner de Cons, Le Placard en Le Père Noël est une Ordure.