DE EERSTE KEER

Schumachers voorliefde voor copieuze decors en exuberante kostuums lijkt makkelijk te verklaren. Voor hij zelf scenario’s begon te schrijven, timmerde hij begin jaren zeventig aan de weg in Hollywood als kostuumontwerper. Niet moeilijk dat hij uitgerekend The Wizard of Oz bewerkte tot één van zijn eerste scenario’s. Zijn connecties in de modewereld kwamen regisseur Sidney Lumet uiteindelijk nog goed van pas in de klassiek geworden film uit 1978 met Diana Ross als Dorothy en Michael Jackson als Vogelverschrikker.

Met The Wiz kraakte Schumacher de code tot Hollywood. Nadat regisseur John Landis (An American Werewolf in London) de productie had verlaten wegens budgettaire problemen, mocht hij in 1981 de regie overnemen van The Incredible Shrinking Woman. De film was losjes gebaseerd op het oorspronkelijke boek The Incredible Shrinking Man dat Jack Arnold in 1957 meesterlijk verfilmd had. Richard Matheson diende een jaar later bij Universal een script in voor een sequel, The Fantastic Shrinking Girl, dat bij het huisvuil belandde.

Vermoeiende drukte
De sequel (of eigenlijk spoof) liet dus tot 1981 op zich wachten, maar helaas laat de film zich na al die tijd nog maar moeilijk bekijken. Veel heeft te maken met de vermoeiende drukte en het uitzinnige kleurenpalet waarin de film baadt. Schumacher introduceert de netjes aangeplante buitenwijk Tasty Meadows als een grillige Roald Dahleske fantasie waarin alle personages roze broeken met groene hemden lijken te dragen.

De schreeuwerige herrie in het huishouden van Pat Kramer (Lily Tomlin) staat in schril contrast met het rustige, geordende leventje dat haar buren leiden. Haar twee kinderen rennen en gillen doorheen slaapkamer en keuken. Gelukkig runt Pat haar huisvrouwleventje met de glimlach. Manlief Vance (Charles Grodin) heeft net promotie gemaakt in het reclamebureau waar hij werkt. Huishoudproducten waar hij een nieuwe slagzin voor moet verzinnen – gaande van superlijm tot parfum - brengt hij vaak mee naar huis.

De holderdebolder humor wordt dus al snel geïnjecteerd met maatschappijkritiek. Er is het traditionele rollenpatroon dat, weliswaar erg voorzichtig, op de korrel wordt genomen, maar vooral de consumptiedwang die Amerika begin jaren tachtig in de greep houdt. Nadat Pat begint te krimpen, luidt de conclusie van een hele batterij wetenschappers en dokters dat ze te lang bloot heeft gestaan aan verschillende chemische huishoudmiddelen. De schuld van overijverige marketeers en gewetenloze reclameboys. Pats echtgenoot kruipt van grote schaamte alleen in bed en leest “A Marriage Without Sex”.

Is The Incredible Shrinking Woman een kinderfilm of richt Schumacher zijn pijlen toch meer op volwassenen? Het speelse, rommelige begin en de dartele ondertoon laten het eerste vermoeden. Maar waarom dan die zwaar op de hand liggende, haast moraliserende voice-over? De toon van de film is sowieso problematisch. Omdat ze steeds maar blijft krimpen, belandt Pat in situaties die voor de kijker grappig zouden moeten zijn. Eerst is haar badjas een maat te groot, daarna lijken haar armbanden niet meer te passen: leuk. Dan wordt ze zo klein dat je haar nauwelijks boven tafel uit ziet komen: geinig. Maar wanneer Pat als een pop in een poppenhuis wordt geplaatst, is de humor toch stekelig en wrang.

Slappe slapstick
De film heeft nog wel meer mankementen, zoals de subplot waarin een geheime organisatie jacht maakt op Pat. De snoodaards willen letterlijk haar bloed om een serum te ontwikkelen dat iedereen op aarde laat krimpen. Tenzij dit plan symbolisch bedoeld is, lijkt het ons uiterst vreemd. Wat vang je als geheime organisatie aan met een wereld vol minimensjes? Zelfs cartooneske slechteriken in B-films weten beter.

Hoe dan ook: ergens in het midden van de film wordt Pat gevangen genomen en belandt ze in een kooitje, naast een gigantische aap die haar in een slappe slapstickfinale zal helpen ontsnappen door honderden bananenschillen te gooien naar aanstormende politiemannen. Dat kan die aap alleen maar omdat Rick Baker erin verscholen zit, de effectentovenaar die een jaar later de allereerste Oscar zou winnen voor zijn make-up effecten in An American Werewolf in London.

Dat alles op het einde toch weer goed komt (al zit er in de laatste scène van de film toch nog een kleine verrassing), is minder interessant dan de manier waarop de film technisch in elkaar steekt. Baker steelt de tweede helft de show met zijn realistische aap, maar vooral in het eerste deel is de crew inventief met de decors, waarin actrice Lily Tomlin steeds kleiner wordt.

Voor de meeste scènes werden in het predigitale tijdperk gewoon extra grote props ontworpen. Dat levert onder meer leuke scènes op in de keuken, waar een piepkleine Pat gigantische lappen ontbijtspek aan het bakken is. In The Incredible Shrinking Man leverde de confrontatie van de kleine mens met de grote wereld spannende, zelfs angstaanjagende scènes op. Dat is hier niet het geval. De enige dreiging komt van een gretig malende vuilnisvernieler waarin Pat tussen etensresten verzeild geraakt. Die scène was misschien wel geschreven met het oog op een vermeende 3D-release van de film.

Rode draad
Het grootste manco van The Incredible Shrinking Woman is dat de film focus mist. Voor een komedie is de film gewoon niet grappig genoeg (ondanks de hoofdrol van Tomlin, die overigens nog meerdere personages – bekend uit haar theatershows – voor haar rekening neemt). Als maatschappijkritische satire durft de film niet diep genoeg te kerven.

Regietechnisch bespeelt Schumacher verschillende genres in één film en dat lijkt niet te werken. Hij moet teveel balletjes in de lucht houden. Bovendien moet hij dat doen met een rammelend, mager scenario.

Het zou een beetje de rode draad worden doorheen Schumachers carrière, zijn klein probleem, het missen van richting, het drukke, kleurrijke snoepjeswinkelgevoel waarin het moeilijk kiezen is. The Incredible Shrinking Woman is geen goede film en zelfs een beetje vervelend om naar te kijken, maar wel interessant. De film toont een regisseur die op zoek is naar iets wat hij dertig jaar later nog steeds niet gevonden heeft.