DE EERSTE KEER

Er is een eerste keer voor alles en naast zijn bekroonde werk als regisseur/schrijver/producent en componist was zijn eerste rol als acteur in 1955 alles behalve ontzagwekkend. Clint speelde een onvermelde figurantenrol als straaljagerpiloot in de minst scary en meest hilarische griezelfilm ooit gemaakt over de reuzenspin Tarantula. De special effects waren in die tijd zo belabberd en de reuzenspin zo weinig overtuigend dat toen hij in zijn straaljager stapte Clint gedacht moet hebben: geen gezeur, ik ga die malle nepspin van de planeet afblazen. Geen franje, zo was Clint als acteur en als regisseur zou het niet anders worden.

Vier jaar na Tarantula liep hij door de gangen van CBS Studio’s in Los Angeles en werd door een enthousiaste hotemetoot gevraagd of hij acteur was. Zijn grote doorbraak in de ongekend succesvolle tv-series Rawhide volgde. Hij speelde de knappe cowboy Rowdy Yates op wie iedereen verliefd was. Een cowboy pur sang want niemand kon zo stijlvol spugen of zo nonchalant iemand omleggen dan Rowdy.

Hij werd later gecast als The Man With No Name door Sergio Leone in zijn roemruchte Spaghetti Westerns waaronder The Good The Bad and The Ugly. Clint speelde de wrekende, ponchodragende loner tot perfectie. Maar eind jaren zestig had hij genoeg van zoveel spugen en doden en verdween uit beeld. Na een bezinningsperiode van vier jaar keerde hij in 1971 terug als regisseur.

Make My Day
Zijn imposante oeuvre bevat inmiddels meer dan honderdzestig prenten als schrijver, regisseur, acteur, producent en componist. Het genre Western liet hij overigens niet helemaal links liggen want als regisseur en hoofdrolspeler maakte hij in 1992 misschien de fraaiste Western aller tijden, de met vier oscars bekroonde Unforgiven.

Maar de eerste stap van Eastwood’s triomftocht als regisseur begon met de onderschatte thriller Play Misty for Me (1971), een verassende keuze die matig ontvangen werd. Misschien kreeg zijn regiedebuut weinig erkenning omdat hij nog altijd gezien werd als beroemde acteur. In datzelfde jaar speelde hij in de eerste van de Don Siegel succesreeks over rechercheur Dirty Harry Callahan. Dirty Harry’s befaamde oneliner “Make My Day” met .44 Magnum in de aanslag had veel meer impact dan een lading films met Clint als regisseur.

Hij hield het als regisseur ongecompliceerd, hij was recht door zee en gebruikte eenvoudige thema’s zoals goed tegen kwaad en schuld en boete. Hij had tevens goed afgekeken van zijn mentor Don Siegel (The Killers, Charley Varrick), hij nam zelfs een keer de regie over van Siegel toen deze tijdens het draaien ziek werd.

Eastwood is een pragmatist die vaart wil maken en is allerminst een gemartelde kunstenaar: “Bring it in on time and below budget” is zijn credo. Hij vindt zichzelf voornamelijk een verhalenverteller en zweert bij uitgediepte personages. Hij haat trends en heeft de neiging om precies het tegenovergestelde te doen als hij er een opmerkt. Hij zal zich nooit vertillen aan ingewikkelde plotconstructies en Play Misty For Me zette de toon. Het verhaal exploreert het inmiddels klassiek geworden stalker thema en was een voorloper van de door anderen gemaakte kassuccessen zoals Fatal Attraction (1987) en Basic Instinct (1992).

Memorabele ballade
Play Misty for Me is het verhaal van DJ Dave Garver die geadoreerd wordt door een  fan van zijn late night radioprogramma. De fan, Evelyn, belt hem herhaaldelijk op met het verzoek het Erroll Garner nummer, Misty, te draaien, vandaar de geweldige titel. Aanvankelijk is Dave benieuwd naar Evelyn en hij spreekt met haar af in een bar, maar dat had hij beter kunnen laten.

Zijn leven wordt een hel, Evelyn laat hem niet meer los en is even ijzingwekkend als de veel bekendere stalker Glenn Close in Fatal Attraction. Zijn zakendiners worden bruut verstoord, zijn werkster wordt aangevallen en zijn huis en inboedel ten gronde gericht. Misty is een memorabele ballade, maar zal nooit meer dezelfde klinken na het zien van Eastwood’s regiedebuut.

Tijdens het draaien van de laatste bloederige scènes vroeg Clint aan een regieassistent wat nepbloed te halen. Zij kwam met een kopje ketchup aanlopen, maar dat was niet de bedoeling. Breng mij een emmer vol, snauwde Eastwood haar toe want van zijn andere leermeester Sergio Leone had hij geleerd geen halve maatregelen te nemen.

Maar zijn stijl zou hij later verfijnen en zijn oog voor een goed verhaal verscherpen. Een andere facet van Eastwoods talent kwam in Play Misty ook aan bod: zijn muzikaliteit. Voor de muzikale omlijsting van de liefdesscène aan zee bij zijn geliefde Carmel koos hij The First Time Ever I Saw Your Face van de onbekende folkzanger Ewan McColl.

Clint vond het de meest romantische ballade ooit geschreven en zijn gekozen filmversie van soulzangeres Roberta Flack was een monsterhit. Er was verder weinig herkenning voor dit markante regiedebuut want het is ontegenzeglijk een ijzersterke thriller met een spannende apotheose. Stilistisch schatplichtig aan Hitchcock, zeker, maar het ontluikende talent van een toekomstige maestro is onmiskenbaar.

Vrijbuiter
Anno 2010, zolang de goede verhalen binnenstromen, blijf Clint ze filmen. Hij vertelde dit aan de Engelse krant The Guardian vlak na zijn tachtigste verjaardag eerder dit jaar. Waarschijnlijk lijkt Eastwood het meest op Walt Kowalski, het hoofdpersonage uit een van zijn beste films: Gran Torino (2008). Walt is een gepensioneerde rechtdoorzee vrijbuiter die een hart van goud blijkt te hebben en ook Walt blijft op hoge leeftijd bijleren.

Eastwood heeft een hartgrondige hekel aan terugkijken en beweert steevast dat zijn volgende prent zijn fraaiste zal worden: The Best is Yet to Come, is een devies waar hij heilig in gelooft. Hij is een liberaal in hart en nieren, zelfs als kind werd hij kwaad als men probeerde hem te vertellen hoe hij moest leven. Vandaar zijn afkeer voor drammerige socialisten zoals documentairemaker Michael Moore.

Tijdens een prijsuitreiking in 2005, waar Moore ook in de prijzen viel, zei Clint tegen hem dat ze samen erg blij moesten zijn in een land te wonen waar vrijheid van meningsuiting gewaarborgd is, maar, voegde hij eraan toe, als Moore ooit aan zijn voordeur zou kloppen hij hem zonder pardon de Grand Canyon in zou donderen.

Tachtig en still going strong, maar op persoonlijk vlak zou de rij ex-vrouwen het eerder still going wrong noemen, voor hen is hij de vleesgeworden The Good, The Bad and The Ugly: zeven kinderen van vijf verschillende vrouwen liegen er niet om. Maar Clint beweert dat het met zijn huidige vrouw Dina eindelijk gelukt is.

Briljante films als Mystic River (2003), Million Dollar Baby (2004)  en The Bridges of Madison County (1995) horen tot zijn oeuvre, een nieuwe film, Hereafter, is net af en weer een andere zit in de productiefase. Het beste moet nog komen, daar zou hij gelijk in kunnen krijgen, maar de lange reis van Clint Eastwood als regisseur begon in het schilderachtige dorp Carmel in California in 1971 met de ondergewaardeerde, pionierende thriller Play Misty for Me.