CAMERA OBSCURA

De stoere vent in wiens armen het mokkeltje quasi-bewusteloos valt van verliefdheid, zoals in het klassieke filmtijdperk, voldoet niet meer voor ons. Nu willen we zien dat de acteurs zo om de ander geven zoals je zelf om een ander geeft. Sommige films gaan zo ver dat ze voornamelijk de bedscènes tussen de partners laten zien (bijvoorbeeld L’ennui van Cedric Kahn, 1998).

Maar hoe kun je al die oprechte verliefdheid verwachten van acteurs die elkaar voor de film vaak niet eens kenden? Soms is het handig als acteurs verliefd worden. Na Bobby Deerfield kregen Al Pacino en Marthe Keller een relatie met elkaar. Hun charmante flirt maakt de film erg genietbaar. In La nuit Américaine schetst Truffaut hoe lastig dat ook wel kan zijn voor de regisseur. In die film krijgt de acteur Alphonse (Jean-Pierre Léaud) een affaire met zijn tegenspeelster Julie (Jacqueline Bisset) en Truffaut moet als regisseur maar de problemen oplossen.

Oprechte liefdes
Truffaut is voor mij een van de regisseurs met het grootste talent voor het schetsen van oprechte liefdes. Een van mijn favoriete verfilmde relaties is die tussen Antoine Doinel en Christine Darbon, verfilmd in een reeks films losjes gebaseerd op Truffauts eigen leven (Baisers volés (1969), Domicile conjugal (1970) en L’amour s’en fuite (1979)). In deze films spelen steeds dezelfde acteurs, Jean-Pierre Léaud en Claude Jade. Zij is vier jaar geleden overleden.

In Domicile conjugal (1970) wonen Antoine en Christine samen. Na nachtportier in hotel, detective, en schoenverkoper in Baisers volés is Antoine in dit deel bloemenverver en iets wat je het beste kunt beschrijven als bestuurder van maquettebootjes. Maar ook is hij schrijver.

Truffauts liefdescinema is volgens mij zo aangenaam omdat hij een groot gevoel had voor treffende relatie-anekdotes. Zoals wanneer Antoine zijn baby voor het eerst vasthoudt en zegt: ‘Ik maak hem een groot schrijver, Victor Hugo of niets.’ Ze liggen in bed en Antoine vraagt of ze haar bril weer op wil doen. Ze schrijven briefjes aan elkaar bij de ontbijttafel. Hij neemt haar in de maling met een stukje in de krant. Er werd erg veel geïmproviseerd bij deze films. Mooie passage is ook als Antoine met bot geweld een tussenmuur eruit rost.

De film zit vol onverwachte ontroering. Als de relatie al voorbij is, belt Antoine in een restaurant Christine op om zich te beklagen over zijn date. ‘Nu heeft ze ook nog een soufflé besteld!’ Die date was mede de oorzaak van hun scheiding. Je zou dus verwachten dat zij hem schoffeert, waar haalt hij de brutaliteit vandaan, enz., maar ze is een en al begrip. ‘Ik hoop dat het eten goed is.’

Liefdevol gekibbel
The owl and the pussycat ook uit 1970 is ook zo’n film waar de twee acteurs duidelijk beter dan normaal met elkaar konden opschieten: Barbara Streisand en George Segal. Ze waren geen van beiden eerste keus voor deze rollen en dat misschien maakt dat ze hun kansen gretig grepen.

Het verhaal oogt al even spontaan. Felix spiedt uit zijn raam, ziet buurvrouw Doris een man en geld ontvangen en gaat klikken bij zijn huisbaas. Doris komt bij hem binnen en zegt wat ze wel van zijn klikken vindt. Van het een komt het ander.

Veel romantische komedies weten zich na de magische nacht geen raad met de daadwerkelijke relatie; zo niet in The owl and the pussycat. Hier zie je de façade van beschaafdheid zakken. Verliefdheid maakt plaats voor irritaties, waarna plotseling liefde weer opsteekt. Ze gaan uit elkaar, komen bij elkaar, gaan uit elkaar, enz enz. Aldoor liefdevol gekibbel tussen twee tegenpolen.

Je ziet hoe stuklopende dromen de relatie ondermijnen. De een is een boekverkoper die geen schrijver kan zijn en de ander actrice in seksfilms. Dat, met New Yorkse straten, maakt dat je aan Woody Allen moet denken maar sneller, ondeugender, harder, echter.

Hondje
In The awful truth uit 1937 begint de relatie meteen bij het einde: de scheiding. Er is alleen het probleem van een hondje. De rechter bepaalt dat het heen en weer moet gaan tussen Jerry en Lucy. Zo houden ze toch contact. En als je je partner ineens in de handen van iemand anders ziet hangen, dat doet wat met een mens.

Alle middelen om een nieuwe relatie te verpesten, zijn toegestaan. Jerry geeft verborgen achter de deur zijn ex-vrouw porretjes waardoor ze giechelt terwijl haar minnaar net een liefdesgedicht voorleest. Ook stopt Jerry een band extra geld toe om nog maar een keer te genieten van zijn ex-vrouw die afgaat tijdens een uitzinnige dans met de minnaar. Hij doet er een schepje bovenop door haar te feliciteren met haar aanstaande verhuizing naar Oklahoma City. 'En als je je verveelt, ga je toch lekker naar Tulsa?'

Als zij beseft dat ze toch liever Jerry heeft dan Dan, is Jerry net gevallen voor een rijke meid. 'Ja, het gaat wel lekker,' zegt hij nonchalant. Dat kan ze natuurlijk niet over zich heen laten komen.

Hoe waar zijn dit soort komische liefdesavonturen, hoe waar is het dat je liefde het meest opmerkt als je elkaar kwijtraakt! Het script van Ben Hecht is véél interessanter dan een andere film met het tweetal, het melodramatische Penny serenade. Die laat de relatie zien zoals je het meestal ziet in films.

Ze moesten zoveel improviseren dat Grant dacht dat hij een van de slechtste films uit zijn leven aan het maken was. Hij bood de producer een bedrag om regisseur McCarey op te laten donderen. De producer weigerde dat. Toen McCarey er lucht van kreeg, bood hij nog meer om Grant op te laten donderen. Weer weigerde de producer. Ze moesten maar samenwerken en maakten deze prachtige en soms ontroerende film.

Een rode draad van al deze films lijkt improvisatie. Hoe meer er wordt geïmproviseerd, des te echter ogen de relaties. Is het een idee om zo nu en dan ook proberen zo te improviseren bij onze eigen relaties?