Al twee jaar wordt de film juichend onthaald op ieder festival waar hij draait. Het daverende applaus en de onverdeeld lovende reacties leidden niet tot commercieel succes. Er zijn bitter weinig landen waar de film een reguliere release heeft gekregen. Wasted Youth ondergaat daarmee hetzelfde lot als al die andere Griekse festivaltoppers.
Allereerst toch twee hardnekkige misverstanden rechtzetten over Wasted Youth. Het is niet omdat het hoofdpersonage een jonge lummelende skater is dat dit een Griekse variant is op het werk van Larry Clark. Papadimitropoulos en Vogel zoeken nooit de controverse op en tonen niet de minste drang grenzen te verleggen, inhoudelijk of vormelijk. Ze tonen een jonge gast in zijn omgeving, zoals jonge gasten zijn. Zonder meer.
Het is ook niet omdat de film actiearm is en grotendeels bestaat uit terloopse observaties dat hij een documentair karakter heeft. Integendeel zelfs: het is pure cinema waarin de opvallende fotografie, de natuurlijke dialogen en de uitgekiende montage een dominante rol spelen. Wasted Youth haalt zijn kracht uit de narratieve structuur, de makers vertellen hun gekleurde versie van een verhaal zonder ook maar enig moment te claimen de waarheid te verkondigen. Ze creëren een sfeer, een ambiance waarin hun personages evolueren. Papadimitropoulos en Vogel zijn impressionisten, geen verslaggevers.
Heet is het in Athene en als het heet is in een vervuilde miljoenenstad raken de mensen al wat sneller uit hun hum. Harris krijgt het aan de stok met zijn vader die hem verwijt wat alle filmvaders hun filmzonen verwijten. Het is een lamzak en een nietsnut waar nooit iets van terecht kan komen. Wakker ligt hij daar niet van. Hij gaat over tot de orde van de dag: skaten en lol maken met zijn vrienden in de binnenstad.
Omdat ze bijna smelten, maken ze zich niet moe. Het blijft beperkt tot wat gezever en een best grappig idee (niet zelf bedacht maar gepikt van een Duitse site, het is tenslotte 2012): Harris en zijn maten starten een sticker-offensief. Ze gaan de stad opsmukken met het ‘Wasted Malaka Youth’-logo. Malaka betekent vrij vertaald rukker. Ja, ’t is redelijk onnozel, maar goed, terwijl ze bezig zijn met hun stickerproject doen ze niemand anders kwaad.
Vermoeidheid
In de andere verhaallijn raakt Vassilis maar niet in zijn tweede versnelling. Aan zijn gezicht te zien is het niet alleen vandaag dat het niet gaat. Het loopt al langer fout. De agent heeft nergens zin in. Hij is al moe als hij nog maar aan zijn werk denkt. Om zijn leven een andere wending te geven, heeft te weinig energie en lef.
Aan de ene kant een leeghoofdige tiener die leeft voor plezier, drank en meisjes. Aan de andere kant een emotioneel gecrashte man die geen perspectief ziet. Dat enorme contrast is het fundament van de film. Samengevoegd tonen de twee verhalen een onthutsend beeld van een dodelijk vermoeide samenleving waar de rek uit is, waarin iedereen op de tippen van zijn tenen loopt. De communicatielijnen zijn verbroken, de inspiratie is op. Het is kwade wil, noch agressie. De cohesie is weg. Griekenland flirt niet alleen met een financieel bankroet, ook het morele failliet is nakend. Op is op. Het vat is leeg.
Papadimitropoulos en Vogel – die ook het scenario schreven – verpakken hun sombere vaststelling in een intrigerende film. Ze wachten lang om de link tussen de tiener en de vijftiger te leggen en laten intussen veel te gissen in hun plotarme verhaal. Terwijl ze vanop een afstandje het leven van hun personages observeren, bouwen ze de spanning rond hun toekomstige ontmoeting op.
Het ontbreken van een dwingende verhaallijn geeft hen alle tijd om de twee mannen te doorgronden. Hoe verder je binnendringt in hun levens, hoe meer opvalt dat er even veel gelijkenissen zijn als verschillen. Hun leven en hoofd zijn leeg. De manier waarop ze daarmee omgaan is verschillend. Ze zijn zowel elkaars tegenpool als spiegelbeeld.
Harris en Vassilis doen een hele film lang de banaalste dingen. Net de alledaagsheid van hun handelingen vergroot hun herkenbaarheid. En wees nu eens eerlijk: hoe spectaculair zijn onze dagen?
Ongekunsteld en fris
De aanvankelijk stereotype personages krijgen steeds meer reliëf. Even komen trekken van de normale Vassilis aan de oppervlakte en krijg je een idee van hoe hij zou kunnen zijn, mocht hij niet zo diep gezonken zijn. Maar hij is wel degelijk op de dool en hij zal zich in de loop van de film niet beter voelen. Harris, wel, dat is een verdomd grappige en levendige kerel die zich ongegeneerd smijt en geen maat houdt. Het knipperlichtje dat aanduidt dat hij het wat kalmer aan zou moeten doen, werkt als een rode lap op een stier. Hij gaat door en door en door met zo veel overgave en plezier dat je er niets slechts van kan zeggen.
De scènes met de feestende Harris zijn de beste van de film. De spontaniteit knalt van het scherm: ongecompliceerd onschuldig plezier, onschuldige streken die heerlijk bekend voorkomen bij iedereen die zich in zijn jonge jaren een ferm stuk in zijn voeten heeft gezopen.
Hoe meer we te weten komen over de protagonisten hoe groter de vrees wordt dat hun uiteindelijke ontmoeting voor een onaangename verrassing zou kunnen zorgen. De vertrouwde band die ontstaan is tussen het publiek en de personages zorgt voor een beklemmende spanning: een van de twee gaat een stommiteit uitsteken.
De natuurlijke, ongekunstelde vertolkingen van de groep jongeren zijn een zegen. Hun dialogen klinken alsof ze terplekke verzonnen zijn. De ingehouden rol van Ieronymos Kaletsanos vormt een mooi tegengewicht. Tegenover de low profile vertolkingen staat de bij wijlen oogstrelende fotografie. Onvergetelijk zijn de beelden van de in een leeg zwembad skatende Harris. Waanzinnig mooi, functioneel en symbolisch.
Wasted Youth maakt in zijn geheel een achteloze, vrije indruk maar over ieder beeld is nagedacht. De manier waarop de camera het fluwelen licht vangt als Harris in de valavond in de heuvels rond Athene met zijn liefje gaat zoenen is wonderschoon.
Dit brokje authentiek, jonge Europese auteurscinema – gemaakt met een minuscuul budget - laat de kijker de tijd en de ruimte om zelf te (her)interpreteren wat hij ziet. Met alle dualiteiten is er materie genoeg om de tanden in te zetten. Harris’ jeugdige enthousiasme en tomeloze energie botsen op Vassilis’ opgegeven dromen. Zijn joie de vivre steekt fel af tegen de algemene malaise waarin Griekenland zit.
De film is tegelijkertijd is een snapshot van Griekenland anno 2011 en een tijdloze vertelling over twee zoekende mensen. De visuele franje lijkt niet te passen bij de donkere ondertoon. Ook de vaak onweerstaanbare humor werkt licht ontregelend. Toch valt alles op zijn plaats en eindigt de film met een climax met hoofdletter C.
Wie echt fan is kan online t-shirts kopen van de Wasted Malaka Youth. Gewoon even googelen. Ze bestaan echt.
THEMA - EEN GRIEKS DRAMA
Terwijl het leven in Griekenland als een kaartenhuis in elkaar stort, floreert de Griekse cinema als nooit tevoren. Planeet Cinema bespreekt zes recente Griekse films.