Agent Sotiris kan er niet meer mee leven – de gemene wereld waarvan hij als agent een verlengstuk is. Het is niet dat hij net als William Foster in Falling Down de file verlaat en in opstand komt. Bij hem gaat zijn verzet over in buitensporige nonchalance. Bij ondervragingen bepaalt empathie vanaf een zeker moment zijn beslissingen. De verdachten bedanken hem als hij hun dossiers bovenop zijn archiefkast werpt en smeren hem dan zo snel als ze kunnen. In de tijd dat zijn collega een verdachte heeft behandeld, heeft hij een tiental zaken opgelost. Zijn collega kijkt hem aan alsof hij gek is geworden.
Het gaat van kwaad tot erger. Sotiris wil helpen bij een omkoopzaak voor een goed doel. Het gaat mis. Getuige: een schoonmaakster genaamd Dora. Hij achterhaalt haar en verbaast haar met zijn eerlijkheid en verlangen om de waarheid te spreken. Zit zij daar op te wachten? En is ze wel uit het hout gesneden waarvan hij denkt dat ze dat is? En hoe zit dat met dat bizarre cadeau van hem?
Droefgeestigheid
Unfair World is een keer niet geschreven door Efthimis Filippou, maar door regisseur Filippos Tsitos zelf. Het ademt wel eenzelfde absurdisme, zwijgzaamheid en droefgeestigheid. Prachtig moment in de film: als Sotiris Dora achterna rent, want hij wil haar iets zeggen, maar zij denkt dat hij haar wil arresteren, hij pakt de mouw van haar jas, en ze vallen languit op de straat, waar ze hand in hand liggen. Een andere prachtscène is als hij een ontmoeting heeft met zijn meerdere – en daar zitten ze dan, zonder dat er een woord valt.
Esthetisch is dit een van de meest zuivere films van de ‘Griekse school’, duidelijk beïnvloed door droge filmschilders als Kaurismäki of Wes Anderson. Stijlvol minimalisme zou die stijl genoemd kunnen worden – als het niet al zo heet op filmacademies. Lichtvoetige beeldschilderijtjes zou ik liever zeggen. Veel opnamen van voren, veel symmetrie, veel stiltes, weinig dialogen, nog minder emoties.
Veel heeft de film te danken aan hoe Antonis Kafetzopoulos het gelaat in de plooi weet te houden. Zijn kurkdroge spel máákt de film. Zijn naaste collega’s op het politiebureau scoren ook hoog op de gortdroogheidsmeter. Dora (Theodora Tzimou) is ook een interessante dame, eentje die niet uit het boekje van de romantiek komt gelopen. We komen er niet goed achter of ze goed of slecht is, of ze romantisch is of niet. Niettemin ontroert dit vreemde duo mij tot diep in mijn vezels.
Griekse stijl
Unfair World is vermoedelijk de minst lawaaimakende film van de moderne Griekse cinema. De film is een stuk minder avontuurlijk dan Dogtooth, Alps of L. Er worden maar weinig nieuwe wegen ingeslagen. Toch is het wel een van meest ‘af’ aanvoelende films en er is werkelijke charme. Net als met de opleving van de Deense Dogma-cinema eind jaren negentig zie je met Unfair World al een diversiteit ontstaan in wat nu ‘de Griekse stijl’ begint te heten.
Veel mensen willen de film dolgraag symbolisch opvatten voor een failliet Griekenland. Is de unfaire wereld de wereld van de banken en is de agent slachtoffer zoals het land zelf? Is nonchalance niet de houding van alle Grieken momenteel? Maar is het zinvol om een film zo opzichtig symbolisch te interpreteren? Kunnen we sowieso niet de symbolen in de kast houden en de opleving van de Griekse film zien als wat het is: portretten van mensen die een armzalig bestaan proberen vol te houden? Deze filmromantiek is van alle tijden en alle plaatsen.
Misschien is een andere benadering beter. Kennelijk zijn die gelatenheid en de falende karakters (bijna in elke film aanwezig) een prima voedingsbodem voor het maken van escapistische kunst zoals cinema. Economen en politici zouden er niet blij mee zijn, maar vanuit creatief oogpunt kun je gerust denken: hadden wij ook maar wat meer crisis.
THEMA - EEN GRIEKS DRAMA
Terwijl het leven in Griekenland als een kaartenhuis in elkaar stort, floreert de Griekse cinema als nooit tevoren. Planeet Cinema bespreekt zes recente Griekse films.