THEMA - REIS ROND DE WERELD

Net als het onderschatte Circumstance wijkt de film af van de traditionele neorealistische Iraanse stijl. Naast een vlijmscherpe aanklacht tegen het heersende Iraanse regime is het een ontregelend, strak vormgegeven noodlotsdrama dat eindigt als een onderkoelde psychologische thriller.

Geestelijk verdoofd
Het verhaal bestaat uit twee stilistisch heterogene delen. In het eerste zoekt Ali na een gevangenisstraf zijn plaats in de maatschappij. Hij vindt uiteindelijk een miezerig baantje als nachtwaker. Ja, het is werk en het levert geld op maar daarmee is alles gezegd. Terwijl hij werkt, slapen zijn vrouw en kind. En vice versa. Alleen als hij jaagt in de bossen rond de stad vindt hij enige innerlijke rust.

Het moeizame proces dat uiteindelijk moet leiden tot zijn maatschappelijke herintegratie wordt abrupt afgebroken wanneer zijn vrouw wordt doodgeschoten tijdens een demonstratie tegen het regime. Van zijn dochter is geen spoor.

Overweldigd door het slechte nieuws, geestelijk verdoofd, begint hij aan een ellendig lange tocht die hem van politiekantoor naar politiekantoor voert. Telkens krijgt hij een ander lulverhaal te horen. Zijn vrouw was niet eens geïnteresseerd in politiek. Wat deed ze bij die betoging? Wie schoot? Waarom? Waar is haar lichaam? Is zijn dochter veilig? Aan bruikbare, betrouwbare informatie komt hij niet.

Voor iemand die al voor de dood van zijn vrouw op de tippen van zijn tenen liep en mentaal wankel bleek, is de calvarietocht de spreekwoordelijke druppel die de emmer doet overlopen. Zijn verzet is gebroken.

Vijandige metropool
Pitts heeft weinig woorden nodig om de versmachte Ali neer te zetten. Hij is omringd door grijsheid, lawaai en stof. Pitts toont miljoenenstad Teheran als een vijandige metropool, een dreigend, zelfstandig ademend wezen dat Ali kan en zal opslokken. De muren sluiten hem in. Claxonnerende auto’s klinken als een marcherend legerpeloton, neonlichten branden zijn ogen uit.

De strakke montage neemt de traditionele rol van de dialogen over. Pitts spreekt met beelden en voert de spanning langzaam op. Mondjesmaat lost hij informatie over zijn hoofdpersonage maar veel komen we niet te weten. Ali is een getergde, vermoeide man met een misdadig verleden. Zijn vrouw is dood, zijn dochter vermist. Daar moet de kijker het mee doen. Met veel vragen en persoonlijk drama, nauwelijks nog te onderdrukken woede en stijgende wanhoop eindigt het eerste deel, het grootstedelijk gezinsdrama.

Op het moment dat Ali de situatie op zijn eigen manier aanpakt begint een andere film. De actie verhuist van het lawaai en de uitlaatgassen van Teheran naar de kille bossen rond de stad. Het tempo daalt. Het verhaal gaat dan niet meer over het verlammende verdriet van een echtgenoot en vader maar over zijn verbeten strijd om te overleven.

Als weerloze speelbal van bureaucratisch verkrampte ambtenaren zat hij al diep in de stront. Voor sommigen komt er na een dieptepunt nog een dieptepunt. Ali is een van hen. Verscholen in het bos hijgen twee politieagenten hem in de nek. Hij kan niet ontsnappen maar Ali is niet het type dat snel opgeeft. IJzig en berekend begint hij aan een tweede keer strijd van één tegen allen. De eerste was een verstilde mentale, de tweede is fysiek en verbaal.

Kat-en-muis spel
Pitts speelt behendig alle troeven uit van zijn nieuwe locatie. Creëerde hij eerst spanning met een dik lawaaitapijt, nu doet hij dat met lange stiltes. Ali ziet zijn tegenstanders niet, kan hen nauwelijks horen. Hij weet enkel dat ze er zijn. Na een kat-en-muis spel op hoog niveau staat Ali opnieuw oog in oog met ambtenaren van de republiek.

Het overwicht in het verbale gevecht met de agenten wisselt vaak van kamp. Pitts vindt steeds intelligente oplossingen en houdt de spanning hoog tot de meesterlijke – maar wellicht niet voor iedereen bevredigende - slotscène.

Hoewel zijn gedrag voor zich spreekt, blijft Ali een nauwelijks te doorgronden man. The Hunter vertoont een zekere verwantschap met het Russische Elena en het Zuid-Afrikaanse Skoonheid, films waarin op zeer overtuigende wijze de ingewikkelde context wordt geschetst die leidt tot een wreed drama. Niet de vrijspraak door de kijker is het doel, zelfs begrip is dat niet maar wel inzicht in het denkproces van de dader. Alle elementen worden gewikt en gewogen.

Hoe sterk het eerste en het tweede deel van de film ook van elkaar verschillen, de kijker zit onafgebroken diep in Ali’s  hoofd, voelt zijn polsslag. De herinnering aan de antiheld blijft lang hangen. Even hardnekkig zijn de gedachten aan de corrupte flikken die hem opjagen. Allemaal mensen die in normale omstandigheden best aardige mensen zouden kunnen zijn maar die hun normen hebben zien vervagen.

De kritiek op de Iraanse overheid is vlijmscherp. Toch is The Hunter geen politiek pamflet maar een donker, gedetailleerd, zelfs intiem portret vol ontreddering, pijn en verwarring.

The Hunter is rijke, technisch superieure cinema met een grote maatschappelijk relevantie. Inhoudelijk is de film evenwichtig, tijdloos en toch brandend actueel. Visueel is hij beheerst, krachtig en efficiënt. Nieuwe Iraanse cinema op zijn allerbest.