INVADERS FROM MARS

De kwade intenties van marsmannetjes

De buitenaardse wezens in Invaders From Mars (1953) zijn mannen in groene en slecht dichtgeritste zwempakken. Maar veel belangrijker dan de knullige effecten is in deze film van regisseur William Cameron Menzies de kracht van de suggestie.

Het verhaal, dat zich volledig afspeelt in een pittoresk kleine stad in de Verenigde Staten, is weinig complex. David Gardner (Jimmy Hunt), het jonge zoontje van de familie Gardner, wordt op een broeierige zomernacht ruw gewekt door een onweer. Vanuit zijn kamer, gesitueerd in een mooi duinachtig natuurlandschap, ziet hij een ufo landen.

De suggestieve beeldvorming neemt de regie over. Want ook al ziet de kijker een Ikeakoplamp met groen achterlicht, die aan een - voor het oog zichtbare - visdraad voorbij dobbert, komen de vragen. Wie zit er in de ufo? Zijn er levensvormen aan boord? Zijn ze vijandelijk? En: hoe zien de aliens eruit?

Opgewonden door deze gebeurtenis rent David naar de slaapkamer van zijn ouders. Mr. George MacLean (Leif Erickson) en Mrs. Mary MacLean (Hillary Brooke) horen Davids verhaal aan maar manen hem kort daarna aan weer terug te gaan naar zijn slaapkamer. Davids opgewonden relaas heeft echter de interesse van zijn vader opgewekt en hij besluit voor de zekerheid poolshoogte te nemen. Jas aan, de duinen in.

De volgende morgen wordt het gezin wakker maar van George ontbreekt elk spoor. Nadat de politie is geïnformeerd, keert George opeens terug maar hij gedraagt zich als een nukkige en geagiteerde man. David herkent zijn vader niet meer. Na dagen waarin de radicale verandering in zijn vaders gemoedstoestand onveranderd blijft, besluit hij de lokale autoriteiten te waarschuwen.

Het verhaal komt dan in een stroomversnelling; een opeenstapeling van gebeurtenissen. De autoriteiten houden David in eerste instantie vast, maar gaandeweg, als steeds meer mensen van de lokale bevolking zich vreemd beginnen te gedragen, wordt besloten het advies in te winnen van wetenschapper en astroloog Dr. Stuart Kelston (Arthur Franz).

Laatstgenoemde komt al snel tot de conclusie dat Davids verhaal klopt en hij licht kolonel Fielding (Morris Ankrum) van het Amerikaanse leger in. Het vervolg van de film laat zich raden: een onvermijdelijke ontmoeting met de aliens die kwade intenties koesteren tegen de lokale bevolking en de uiteindelijke apotheose die even simplistisch als verrassend is.

Magische momenten
Het verhaal is eenvoudig en de personages leveren bij vlagen houterig acteerwerk. Toch levert deze filmklassieker opmerkelijk veel magische momenten op. Zo doet de film voortdurend een beroep op de kijker zijn of haar verbeeldingskracht.

Voor het jongere publiek, dat deze film voor de eerste keer bekijkt, zijn het niet de cartoonesk slecht geklede aliens die de nekharen doen rijzen maar het gegeven dat de ouders zich opeens vreemd gaan gedragen. Welke mysterieuze maar bovenal buitenaardse macht steekt daarachter?

Die boeiende vragen zorgen ervoor dat het ietwat simplistische scenario en de eenvoudige dialogen van Invaders from Mars nooit tot irritaties leiden. De karakters zijn niet complex, het tempo is niet te traag of te snel. Invaders from Mars kijkt net zo prettig weg als het lezen van een goed getekende comic.

De kracht van suggestie
De jaren vijftig was een gouden tijdperk voor de suggestieve beeldvorming. In die periode, toen Invaders from Mars werd uitgebracht, was er sprake van een rijk aanbod aan goedkoop geproduceerde sciencefiction- en horrorfilms. Sommige films kregen het label 'cult' en 'klassieker' toebedeeld, anderen beleven tot op de dag van vandaag een anoniem bestaan ergens in de filmarchieven op zolder van lang vergeten productiehuizen.

Wie bekend is met de beroemde Amerikaanse hoorspelen van NBC's X-Minus One kan zich wellicht voorstellen dat het scenario van Invaders from Mars zich makkelijk als hoorspel zou laten vertalen. Binnen deze context is de overeenkomst tussen beeld in vorm van een film en geluid in vorm van een hoorspel dat de kracht van het verhaal niet ligt in de beeldenpracht maar in de suggestie. Invaders from Mars is alleen daarom al een geslaagde cult-klassieker te noemen.

▶ Bekijk op YouTube


REEKS (125) – KLASSIEKER
In deze rubriek snuffelen we elke editie langs grote, kleine en vergeten filmklassiekers.